<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="fr">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>Manuscrits de Sophie Germain, Français 9115, vues 181–200 — transcription</title>
        <author>Sophie Germain</author>
        <respStmt>
          <resp>transcription automatique — première passe, non vérifiée contre les pages par une personne (<date when="2026-09-15">2026-09-15</date>)</resp>
          <name xml:id="pass" type="model">Opus 5 (claude-opus-5)</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>procédure, outillage, export TEI</resp>
          <orgName xml:id="ed">germain.commutator.io (Commutator, Paris)</orgName>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <editionStmt>
        <edition>Lecture automatique — non vérifiée</edition>
      </editionStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>Commutator</publisher>
        <pubPlace>Paris</pubPlace>
        <date when="2026-09-16">2026-09-16</date>
        <availability status="free">
          <licence target="https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/">CC0 1.0</licence>
          <p>Le manuscrit transcrit est dans le domaine public. Cette
          transcription est une première lecture automatique, non vérifiée, placée
          dans le domaine public (CC0) ; aucune image n'est reproduite — le
          fac-similé est celui de Gallica, cité vue par vue. Source gallica.bnf.fr /
          Bibliothèque nationale de France. La source LaTeX dont ce fichier
          dérive est publiée sous https://github.com/Commutator-IO/germain-project.</p>
        </availability>
        <ref target="https://germain.commutator.io/">https://germain.commutator.io</ref>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <country>France</country>
            <settlement>Paris</settlement>
            <repository>Bibliothèque nationale de France, département des Manuscrits and Bibliothèque de l'Arsenal</repository>
            <collection>Manuscrits de Sophie Germain</collection>
            <idno type="shelfmark">Français 9115</idno>
          </msIdentifier>
          <head>Papiers de Sophie GERMAIN. — Recueil de dissertations et problèmes mathématiques et physiques.</head>
          <msContents>
            <summary>Vues 181 à 200 du volume, dans la
            numérotation de Gallica (une vue par image) ; lot 10 de vingt vues.
            La foliotation au crayon de la BnF, quand elle a pu être lue, est
            donnée par un milestone[@unit='folio'] ; elle n'est jamais déduite.
            Les vues absentes de la transcription ne portent rien à lire et sont
            omises ; le saut dans la numérotation en est le seul enregistrement.</summary>
          </msContents>
          <history><origin><origDate>1801-1900</origDate><note>Datation du catalogue, reproduite telle quelle.</note></origin></history>
          <additional>
            <surrogates>
              <bibl>
                <ref target="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b90724875">https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b90724875</ref>
                <note>Fac-similé numérique de la Bibliothèque nationale de France
                sur Gallica, servi par l'API IIIF. L'attribut
                <hi rend="monospace">facs</hi> de chaque
                <hi rend="monospace">pb</hi> pointe la vue correspondante dans
                le lecteur de Gallica.</note>
              </bibl>
            </surrogates>
          </additional>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    <encodingDesc>
      <projectDesc>
        <p>Transcription de manuscrits de mathématiciens numérisés dans Gallica, une passe de vingt vues
        par conversation avec un grand modèle multimodal, sous la procédure
        <hi rend="monospace">transcribe</hi> du dépôt. Le fichier
        LaTeX est la source de référence ; ce TEI en est dérivé mécaniquement
        par <hi rend="monospace">scripts/tei.mjs</hi> et n'a pas été relu.</p>
      </projectDesc>
      <editorialDecl>
        <p>L'édition n'est pas diplomatique : elle encode les mathématiques et
        l'apparat, rien du support. Correspondance avec l'apparat de la source :
        <hi rend="monospace">\ill</hi> devient <hi rend="monospace">gap[@reason='illegible']</hi>
        (jamais deviné) ; <hi rend="monospace">\uncertain</hi> devient
        <hi rend="monospace">unclear</hi> ; <hi rend="monospace">\add</hi> devient
        <hi rend="monospace">supplied</hi> ; <hi rend="monospace">\struck</hi> devient
        <hi rend="monospace">del</hi> (biffé par l'auteur) ;
        <hi rend="monospace">\note</hi> devient <hi rend="monospace">note[@type='editorial']</hi>
        (du transcripteur) ; <hi rend="monospace">\marginal</hi> devient
        <hi rend="monospace">note[@type='authorial'][@place='margin']</hi> (de l'auteur) ;
        <hi rend="monospace">\page</hi> devient <hi rend="monospace">pb</hi> (vue de Gallica) ;
        <hi rend="monospace">\folio</hi> devient <hi rend="monospace">milestone[@unit='folio']</hi>
        (foliotation de la BnF, jamais déduite).</p>
        <p>Les mathématiques sont transportées en TeX dans
        <hi rend="monospace">formula[@notation='TeX']</hi>, les diagrammes
        commutatifs en <hi rend="monospace">formula[@notation='tikz-cd']</hi>,
        sans conversion. Une marque d'apparat située à l'intérieur d'une
        formule (un exposant illisible, un symbole biffé) reste dans le TeX de
        la formule, sous les mêmes macros.</p>
        <p>Orthographe, ponctuation et lapsus de l'auteur sont conservés ; une
        faute évidente est signalée par une note, jamais corrigée.</p>
      </editorialDecl>
      <appInfo>
        <application ident="germain-tei" version="1">
          <label>scripts/tei.mjs</label>
          <ref target="https://github.com/Commutator-IO/germain-project">https://github.com/Commutator-IO/germain-project</ref>
        </application>
      </appInfo>
    </encodingDesc>
    <profileDesc>
      <langUsage>
        <language ident="fr">français, avec la notation mathématique de l'auteur</language>
      </langUsage>
    </profileDesc>
    <revisionDesc>
      <change when="2026-09-15" who="#pass">Première passe de transcription.</change>
      <change when="2026-09-16" who="#ed">Export TEI depuis la source LaTeX.</change>
    </revisionDesc>
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <div type="batch" n="10">
<p><note type="editorial" resp="#pass">Numérotation des feuillets. La copie latine porte en tête de chaque
page, au milieu, un nombre entre parenthèses, de (140) à (156), qui semble
reporter la page de l'imprimé copié : c'est une inférence ; à la vue 189, le
dernier chiffre de « (14…) » est sous une tache d'encre et n'est pas lu. La
série à l'encre des lots précédents se poursuit en haut à droite des pages
de numéro impair : 90 (vue 182), 91 (184), 92 (186), 93 (188), 94 (190), 95
(193), 96 (195), 97 (199). Tous ces nombres ont été lus sur la vue ; aucun
n'est déduit. Aucune foliotation au crayon de la Bibliothèque n'a été lue
sur ces vues, et aucun « f. » n'est donc porté ici. Les vues 191, 196 et 197
photographient une seconde fois les pages des vues 190, 194 et 195 et ne
sont pas transcrites.</note></p>
<pb n="181" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b90724875/f181.item"/><p>(140)</p>
<div type="section">
<head>Evolutio casus IV. quo virgae uterque terminus simpliciter stylo est fixus.</head>
<div type="subsection">
<head>Problema</head>
<p>§. 35. Si virgae elasticae tam terminus <formula notation="TeX">E</formula> quam <formula notation="TeX">F</formula> simpliciter fuerit
fixus, investigare omnes motus, quibus ea contremiscere potest.</p>
<p><hi rend="italic">Solutio.</hi></p>
<p>Posito igitur tam <formula notation="TeX">s=0</formula> quam <formula notation="TeX">s=a</formula>, utroque casu fieri oportet et <formula notation="TeX">y=0</formula> et
<formula notation="TeX">\left(\frac{ddy}{ds^2}\right)=0</formula>; ex priore casu hae deducuntur aequationes:
<formula notation="TeX" rend="display">1^{\circ})\ \alpha+\beta+\delta=0, \quad\text{et}\quad 2^{\circ})\ \alpha+\beta-\delta=0,</formula>
ex quibus statim colligitur
<formula notation="TeX" rend="display">\alpha+\beta=0 \text{ et } \delta=0 \text{ ideoque } \beta=-\alpha.</formula>
Alter vero casus, quo <formula notation="TeX">s=a</formula>, ponendo <formula notation="TeX">\frac{a}{f}=\omega</formula>, has suppeditat
aequationes:
<formula notation="TeX" rend="display">3^{\circ})\ \alpha e^{\omega}+\beta e^{-\omega}+\gamma \text{sin.}\,\omega+\delta\cos.\omega=0</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">4^{\circ})\ \alpha e^{\omega}+\beta e^{-\omega}-\gamma \sin \omega-\delta\cos.\omega=0,</formula>
quae superioribus valoribus substitutis, reducuntur ad has:
<formula notation="TeX" rend="display">\alpha(e^{\omega}\uncertain{+}e^{-\omega})+\gamma\text{sin.}\,\omega=0 \text{ et } \alpha(e^{\omega}-e^{-\omega})-\gamma\text{sin.}\,\omega=0,</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">le signe entre <formula notation="TeX">e^{\omega}</formula> et <formula notation="TeX">e^{-\omega}</formula>, dans la première de ces deux équations, a la forme d'un « + » ; la substitution <formula notation="TeX">\beta=-\alpha</formula> donne un « − », et la somme qui suit est écrite avec « − ». Laissé tel que lu.</note>
quarum summa praebet
<formula notation="TeX" rend="display">2\alpha(e^{\omega}-e^{-\omega})=0 \text{ ideoque } \alpha=0,</formula>
differentia vero dat <formula notation="TeX">2\gamma\text{sin.}\,\omega=0</formula>, unde si sumeremus <formula notation="TeX">\gamma=0</formula>, tota
<note type="editorial" resp="#pass">« (140) » en haut, au milieu. « Evolutio casus » est souligné, et la seconde ligne du titre l'est d'un bout à l'autre ; « Problema » et « Solutio » sont soulignés. Le feuillet s'arrête sur « tota », dont la phrase se poursuit à la vue 182.</note></p>
<pb n="182" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b90724875/f182.item"/><p>(141)</p>
<p>virga in quiete esset mansura; necesse igitur est ut sit <formula notation="TeX">\sin \omega=0</formula>. Hinc ergo
statim innotescunt omnes valores pro angulo <formula notation="TeX">\omega</formula>, quippe qui sunt:
<formula notation="TeX" rend="display">0=\omega,\ \omega=\pi,\ \omega=2\pi,\ \omega=3\pi,\ \omega=4\pi\ \&amp;c.</formula>
quorum primus locum habet in statu quietis, secundus autem sonum
fundamentalem hoc casu exhibet, ex quo, ut in praecedentibus casibus,
oriuntur sequentes soni:
<formula notation="TeX" rend="display">\frac{\pi c\sqrt{2gb}}{aa},\ \frac{4\pi c\sqrt{2gb}}{aa},\ \frac{9\pi c\sqrt{2gb}}{aa},\ \frac{16\pi c\sqrt{2gb}}{aa}\ \&amp;c.</formula>
qui igitur soni secundum numeros quadratos <formula notation="TeX">1, 4, 9, 16</formula> ascendunt, ita ut,
si fundamentalis fuerit <formula notation="TeX">C</formula>, isti soni constituant hanc seriem:
<formula notation="TeX">C</formula>, <formula notation="TeX">\bar{c}</formula>, <formula notation="TeX">\bar{\bar{d}}</formula>, <formula notation="TeX">\bar{\bar{\bar{c}}}</formula>, <formula notation="TeX">\bar{\bar{\bar{\bar{\text{gis}}}}}</formula>, <formula notation="TeX">\bar{\bar{\bar{\bar{\bar{d}}}}}</formula> &amp;c. quod si ergo omnes istos motus generaliter
conjungamus, formula generalis, omnes plane motus, quos virga
nostra recipere potest complectens, erit
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{align*}
y ={}&amp; C\sin \Big(\zeta+t\frac{\pi\pi c\sqrt{2gb}}{aa}\Big)\text{sin.}\,\pi u + C'\sin \Big(\zeta'+t\frac{4\pi\pi c\sqrt{2gb}}{aa}\Big)\text{sin.}\,2\pi u \\
&amp;+ C''\sin \Big(\zeta''+t\frac{9\pi\pi c\sqrt{2gb}}{aa}\Big)\text{sin.}\,3\pi u + C'''\sin \Big(\zeta'''+t\frac{16\pi\pi c\sqrt{2gb}}{aa}\Big)\sin 4.\pi u \\
&amp;+ \&amp;c.
\end{align*}</formula>
ubi scribamus <formula notation="TeX">u</formula> loco <formula notation="TeX">\frac{s}{a}</formula>.
<note type="editorial" resp="#pass">notes de musique : les barres au-dessus des lettres sont au nombre de une (<formula notation="TeX">c</formula>), deux (<formula notation="TeX">d</formula>), trois (<formula notation="TeX">c</formula>), quatre (<formula notation="TeX">gis</formula>) et cinq (<formula notation="TeX">d</formula>), telles qu'on les compte sur la vue ; « gis » est de plus souligné. Entre « igitur » et « est », un trait vertical à la plume. Dans les sons, le numérateur porte un seul <formula notation="TeX">\pi</formula> ; dans la formule générale, deux. « &amp;c. » est écrit deux fois à la fin de la formule, à la suite du dernier terme et à la ligne.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Corollarium 1.</head>
<p><note type="authorial" place="margin">Tab. III. fig. 1.</note>
§. 36. Quando ergo virga sonum edit fundamentalem, eandem
recipiet curvaturam quam chordae simpliciter vibrantes, quippe
quae erit linea sinuum, qualem figura prima refert. Pro sono autem
simplice secundo, quo <formula notation="TeX">\omega=2\pi</formula>, figura chordae erit (fig. 2), habens unum nodum
in medio <formula notation="TeX">O</formula>. Pro sequentibus autem sonis simplicibus numerus nodorum semper
unitate augetur.
<note type="editorial" resp="#pass">« (141) » en haut, au milieu ; le nombre 90 est à l'encre en haut à droite. « Corollarium 1. » est souligné.</note></p>
<pb n="183" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b90724875/f183.item"/><p>(142)</p>
<p>§. 37. Quod si sonos fundamentales omnium horum quatuor casuum,
quos hactenus tractavimus, inter se comparemus, jam vidimus, si <del>sonus</del>
sonus primi casus exprimatur per <hi rend="italic">gis</hi>, pro secundo casu eum fore <formula notation="TeX">d</formula>,
<del>&amp;c</del> pro tertio <hi rend="italic">C</hi>, qui soni his numeris exprimuntur: <formula notation="TeX">\frac{9}{4}</formula>, <formula notation="TeX">\frac{25}{16}</formula>, <formula notation="TeX">\frac{9}{25}</formula>.
Hinc cum praesenti casu quarto sonus fundamentalis exprimatur
unitate, sonus erit <hi rend="italic">fis</hi>; seriem igitur hoc modo referamus:
<formula notation="TeX" rend="display">\text{I.}\ \begin{array}{c}\frac{9}{4}\\ \text{gis}\end{array}.\quad
\text{II.}\ \begin{array}{c}\frac{25}{16}\\ d\end{array}:\quad
\text{III.}\ \begin{array}{c}\frac{9}{25}\\ C\end{array}.\quad
\text{IV}\ \begin{array}{c}1.\\ \text{fis}\end{array}</formula></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Scholion</head>
<p>§. 38. Hic igitur casus, quo uterque virgae terminus simpliciter
est fixus, prae reliquis hac insigni gaudet praerogativa, quod
omnes valores anguli <formula notation="TeX">\omega</formula> accurate sine ullo errore definire liceat,
propterea quod formulae exponentiales, quae hanc determinationem
turbabant et non parum irregularem reddebant, penitus ex calculo
evanuerunt; unde soni hoc casu editi multo magis ad harmoniam
sunt <del>accomodati</del> accommodati, et quidem adhuc magis quam in
chordis simplicibus usu venit. Cum enim soni ab eadem chorda
editi secundum numeros <formula notation="TeX">1, 2, 3, 4</formula> &amp;c. progrediantur, fere semper
plures horum sonorum simul audiuntur, inter quos etiam non
parum dissoni occurrere possunt. Verum quia a nostra virga
alii soni edi non possunt, nisi qui numeris <formula notation="TeX">1, 4, 9, 16, 25</formula> exprimuntur,
praeter fundamentalem potissimum exaudietur ejus dupla octava
<note type="editorial" resp="#pass">les noms de notes sont soulignés sur le feuillet (<hi rend="italic">gis</hi>, <hi rend="italic">C</hi>, <hi rend="italic">fis</hi>) ; le « C » du tableau l'est aussi. Entre « praeter » et « fundamentalem », un trait vertical à la plume, comme à la vue 182.</note>
<note type="editorial" resp="#pass">« (142) » en haut, au milieu. « Scholion » est souligné. Le feuillet s'arrête sur « octava », la phrase se poursuit à la vue 184.</note></p>
<pb n="184" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b90724875/f184.item"/><p>(143)</p>
<p>harmoniam nihil turbans, postea vero <unclear>sequetur</unclear> sonus <unclear>numerus</unclear> 9 respondens,
qui, cum fundamentalem ultra <unclear>fere</unclear> tres octavas superet, ob nimium acumen
vix unquam audietur, ita ut tantum dupla octava simul cum fundamentali
tinniat. Talis igitur virga sonos multo puriores reddere est censenda
quam chordae simplices, unde etiam soni hoc modo editi in musica
peculiarem suavitatem habere debebunt.
<note type="editorial" resp="#pass">« sequetur » est écrit en deux morceaux séparés par un blanc, et la lettre du milieu n'est pas nette ; la fin de « numerus » a la forme de « -us » ; « fere » a une première lettre sans hampe, qui ressemble à un « t ».</note></p>
</div>
</div>
<div type="section">
<head>Evolutio casus V quo virgae elasticae terminus simpliciter est fixus, alter vero quasi muro firmiter infixus</head>
<div type="subsection">
<head>Problema.</head>
<p>§. 39. Si virgae elasticae terminus <formula notation="TeX">E</formula> fuerit simpliciter fixus,
alter vero <formula notation="TeX">F</formula> prorsus infixus, investigare omnes motus, quibus ea
contremiscere potest.</p>
<p><hi rend="italic">Solutio.</hi></p>
<p>Quia terminus <formula notation="TeX">E</formula>, ubi fit <formula notation="TeX">s=0</formula>, simpliciter est fixus, habebimus
statim, uti in casu praecedente, <formula notation="TeX">\beta=-\alpha</formula> et <formula notation="TeX">\delta=0</formula>; pro altero autem
termino, ubi <formula notation="TeX">s=a</formula>, erit tam <formula notation="TeX">y=0</formula> quam <formula notation="TeX">\left(\frac{dy}{ds}\right)=0</formula>, unde posito <formula notation="TeX">\frac{a}{f}=\omega</formula>
oriuntur hae duae aequationes:
<formula notation="TeX" rend="display">\alpha e^{\omega}+\beta e^{-\omega}+\gamma\text{sin.}\,\omega+\delta\cos.\omega=0,</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\alpha e^{\omega}-\beta e^{-\omega}+\gamma\cos.\omega-\delta\text{sin.}\,\omega=0,</formula>
quae, substitutis praecedentibus valoribus, abeunt in has:
<formula notation="TeX" rend="display">\alpha(e^{\omega}-e^{-\omega})+\gamma\sin \omega=0 \quad\text{et}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\alpha(e^{\omega}+e^{-\omega})+\gamma\cos.\omega=0.</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">une tache d'encre devant « fixus », à la première ligne du §. 39.</note>
<note type="editorial" resp="#pass">« (143) » en haut, au milieu ; le nombre 91 est à l'encre en haut à droite. Les deux lignes du titre sont soulignées chacune d'un trait, « Problema » et « Solutio » aussi.</note></p>
<pb n="185" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b90724875/f185.item"/><p>(144)</p>
<p>ex priore fit
<formula notation="TeX" rend="display">\frac{\alpha}{\gamma}=\frac{-\sin \omega}{e^{\omega}-e^{-\omega}}, \text{ ex altero vero } \frac{\alpha}{\gamma}=\frac{-\cos\omega}{e^{\omega}+e^{-\omega}};</formula>
ex quibus porro colligitur <formula notation="TeX">\text{tang.}\,\omega=\frac{e^{\omega}-e^{-\omega}}{e^{\omega}+e^{-\omega}}</formula>, quae formula plane
convenit cum ea, quam casu secundo invenimus, eritque idcirco,
ut ibi, vel
<formula notation="TeX" rend="display">\text{sin.}\,\omega=\frac{e^{\omega}-e^{-\omega}}{\surd 2(e^{2\omega}+e^{-2\omega})} \text{ et } \cos.\omega=\frac{e^{\omega}+e^{-\omega}}{\surd 2(e^{2\omega}+e^{-2\omega})}, \text{ vel}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{sin.}\,\omega=\frac{-e^{\omega}+e^{-\omega}}{\surd 2(e^{2\omega}+e^{-2\omega})} \text{ et } \cos.\omega=\frac{-e^{\omega}-e^{-\omega}}{\surd 2(e^{2\omega}+e^{-2\omega})}.</formula>
Ex prioribus valoribus elicitur <formula notation="TeX">\frac{\alpha}{\gamma}=\frac{-1}{\surd 2(e^{2\omega}+e^{-2\omega})}</formula>, ex alteris
autem valoribus fit <formula notation="TeX">\frac{\alpha}{\gamma}=\frac{+1}{\surd 2(e^{2\omega}+e^{-2\omega})}</formula>; unde his binis
casibus conjungendis habebimus <formula notation="TeX">\alpha=1</formula>, <formula notation="TeX">\beta=-1</formula>, <del><formula notation="TeX">\gamma=\surd 2(</formula></del>
<formula notation="TeX">\gamma=\mp\surd 2(e^{2\omega}+e^{-2\omega})</formula> et <formula notation="TeX">\delta=0</formula>; ubi ut hactenus signorum
ambiguorum superius valet, si anguli <formula notation="TeX">\omega</formula> tam sinus quam
cosinus fuerint positivi, inferius autem si ambo fuerint
negativi, unde pro quovis valore <formula notation="TeX">\omega</formula> habebitur
<formula notation="TeX" rend="display">y=C\sin \Big(\zeta+t\frac{\surd 2g}{k}\Big)\big\{e^{u\omega}-e^{-u\omega}\mp\surd 2(e^{2\omega}+e^{-2\omega})\text{sin.}\,u\omega\big\};</formula>
praeterea vero ut hactenus erit <formula notation="TeX">\frac{\surd 2g}{k}=\frac{\omega\omega c\surd 2gb}{aa}</formula>, tempus
unius oscillationis <formula notation="TeX">=\frac{\pi aa}{\omega\omega c\surd 2gb}</formula> et sonus editus <formula notation="TeX">=\frac{\omega\omega c\surd 2gb}{\pi aa}</formula>.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Corollarium 1.</head>
<p>§. 40. Quia aequatio resolvenda: <formula notation="TeX">\text{tang.}\,\omega=\frac{e^{\omega}-e^{-\omega}}{e^{\omega}+e^{-\omega}}</formula>
prorsus convenit cum ea, quam casu secundo jam resolvimus
<note type="editorial" resp="#pass">« (144) » en haut, au milieu. Le radical est écrit sans barre, « <formula notation="TeX">\surd 2(e^{2\omega}+e^{-2\omega})</formula> », et il est transcrit ainsi. Le « <formula notation="TeX">\gamma=\surd 2(</formula> » biffé en fin de ligne est barré d'un trait, le <formula notation="TeX">\gamma</formula> d'une croix. Le double signe de <formula notation="TeX">\gamma</formula> et de la formule de <formula notation="TeX">y</formula> est un « − » posé sur un « + ». « Corollarium 1. » est souligné. Le feuillet s'arrête sur « resolvimus ».</note></p>
<pb n="186" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b90724875/f186.item"/><p>(145)</p>
<p>omnes valores anguli <formula notation="TeX">\omega</formula> erunt, ut ibi, sequentes:
<formula notation="TeX" rend="display">\omega=\frac{5\pi}{4},\ \frac{9\pi}{4},\ \frac{13\pi}{4},\ \frac{17\pi}{4},\ \&amp;c.</formula>
unde etiam omnes soni simplices, quos haec virga edere potest,
sequentibus numeris exprimuntur:
<formula notation="TeX" rend="display">\frac{25\pi c\surd 2gb}{16aa};\ \frac{81\pi c\surd 2gb}{16aa};\ \frac{169.\pi c\surd 2gb}{16aa};\ \frac{289\pi c\surd 2gb}{16aa};\ \&amp;c.</formula>
quorum primus etiam pro fundamentali habetur, et secundum
superiorem determinationem respondet clavi <formula notation="TeX">d</formula> (vide §. 32)</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Corollarium 2.</head>
<p>§. 41. Quanquam autem hic casus eosdem plane sonos simplices
producit, quos casu secundo invenimus, tamen ipsa virga maxime
diversas recipit figuras. Ita pro sono fundamentali, ubi <formula notation="TeX">\omega=\frac{5\pi}{4}</formula>,
ideoque tam sinus quam cosinus sunt negativi, scilicet <formula notation="TeX">\sin \omega=\cos\omega
=-\frac{1}{\surd 2}</formula>, omisso coefficiente erit
<formula notation="TeX" rend="display">y=\text{- - -}\ e^{u\omega}-e^{-u\omega}+\surd 2(e^{2\omega}+e^{-2\omega})\sin u\omega,</formula>
qui valor pro utroque termino <formula notation="TeX">u=0</formula> et <formula notation="TeX">u=1</formula> fit <formula notation="TeX">=0</formula>.
<note type="editorial" resp="#pass">entre « <formula notation="TeX">y=</formula> » et « <formula notation="TeX">e^{u\omega}</formula> », trois petits traits en ligne, comme des points de conduite ; ils sont reproduits tels quels.</note>
Pro reliqua figura cognoscenda, quia supra jam vidimus
esse <formula notation="TeX">e^{2\omega}=e^{\frac{5}{2}\pi}=2576</formula>, erit <formula notation="TeX">\surd 2(e^{2\omega}+e^{-2\omega})=72</formula> proxime. Tribuamus
igitur literae <formula notation="TeX">u</formula> sequentes valores: <formula notation="TeX">\frac{1}{5}</formula>, <formula notation="TeX">\frac{2}{5}</formula>, <formula notation="TeX">\frac{3}{5}</formula>, <formula notation="TeX">\frac{4}{5}</formula>, et pro singulis
sequentes valores ipsius <formula notation="TeX">y</formula> prodibunt:</p>
<p><note type="authorial" place="margin">Tab. III fig. 3</note></p>
<list rend="enumerate">
<label>I.</label><item>Sit <formula notation="TeX">u=\frac{1}{5}</formula>, erit <formula notation="TeX">u\omega=\frac{\pi}{4}=45^{\circ}</formula> et <formula notation="TeX">y=1,7974+\frac{72}{\surd 2}=56</formula> proxime;</item>
<label>II.</label><item>Sit <formula notation="TeX">u=\frac{2}{5}</formula> erit <formula notation="TeX">u\omega=\frac{\pi}{2}=90^{\circ}</formula> et <formula notation="TeX">y=4,6085+72=76</formula> proxime;</item>
<label>III.</label><item>Si <formula notation="TeX">u=\frac{3}{5}</formula> erit <formula notation="TeX">u\omega=\frac{3\pi}{4}=135^{\circ}</formula> et <formula notation="TeX">y=10,46+\frac{72}{\surd 2}=61</formula> proxime;</item>
</list>
<p><note type="editorial" resp="#pass">à la ligne I, la somme <formula notation="TeX">1,7974+\frac{72}{\surd 2}</formula> vaut à peu près 52,7 et non 56 ; le chiffre lu est « 56 », et il est laissé tel. Le « 3 » de <formula notation="TeX">\frac{3}{5}</formula> (ligne III) est tracé d'une boucle qui le rapproche d'un « 9 ».</note>
<note type="editorial" resp="#pass">« (145) » en haut, au milieu ; le nombre 92 est à l'encre en haut à droite. « Corollarium 2. » est souligné, et la lettre <formula notation="TeX">u</formula> de « literae u ». Le feuillet s'arrête après la ligne III ; la suite de la table est à la vue 187.</note></p>
<pb n="187" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b90724875/f187.item"/><p>(146)</p>
<list rend="enumerate">
<label>IV.</label><item>Sit <formula notation="TeX">u=\frac{4}{5}</formula>, erit <formula notation="TeX">u\omega=\pi=180^{\circ}</formula> et <formula notation="TeX">y=23,10+0=23</formula> proxime.</item>
</list>
<p>Ista figura repraesentatur per figuram tertiam;</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Scholion</head>
<p>§. 42. Ut jam omnes plane motus ex inventis simplicibus
concinne repraesentemus, pro formula irrationali <formula notation="TeX">\surd 2(e^{2\omega}+e^{-2\omega})</formula>
scribamus characterem <formula notation="TeX">\Omega</formula>, cui pro variis valoribus <formula notation="TeX">\omega, \omega', \omega'', \omega'''</formula> &amp;c.
<del>tribu</del> tribuamus valores <formula notation="TeX">\Omega, \Omega', \Omega'', \Omega'''</formula> &amp;c et scribendo, ut hactenus,
<formula notation="TeX">u</formula> loco <formula notation="TeX">\frac{s}{a}</formula>, aequatio generalis erit:
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{align*}
y ={}&amp; C\,\text{sin.}\Big(\zeta+\frac{\omega\omega c\surd 2gb}{aa}t\Big)(e^{\omega}-e^{-\omega}\mp\Omega\,\text{sin.}\,u\omega) \\
&amp;+ C'\,\text{sin.}\Big(\zeta'+\frac{\omega'\omega'c\surd 2gb}{aa}t\Big)(e^{\omega'}-e^{-\omega'}\mp\Omega'\,\text{sin.}\,u\omega') \\
&amp;+ C''\,\text{sin.}\Big(\zeta''+\frac{\omega''\omega''c\surd 2gb}{aa}\Big)(e^{\omega''}-e^{-\omega''}\mp\Omega''\sin u\omega'') \\
&amp;+ C'''\,\text{sin.}\Big(\zeta'''+\frac{\omega'''\omega'''c\surd 2gb}{aa}\Big)(e^{\omega'''}-e^{-\omega'''}\mp\Omega'''\,\text{sin.}\,u\omega''')
\end{align*}</formula>
ubi signum superius valet pro angulis <formula notation="TeX">\omega, \omega', \omega''</formula> &amp;c. quorum
sinus et cosinus sunt positivi, inferius autem ubi sunt negativi.</p>
</div>
</div>
<div type="section">
<head>Evolutio casus VI. quo virgae elasticae uterque terminus firmiter quasi muro est infixus</head>
<div type="subsection">
<head>Problema</head>
<p>§. 43 Si virgae elasticae uterque terminus firmiter fuerit
infixus, investigare motus, quibus ea contremiscere potest</p>
<p><hi rend="italic">Solutio</hi></p>
<p>Hoc igitur casu pro utroque termino debet esse tam <formula notation="TeX">y=0</formula> quam <formula notation="TeX">\left(\frac{dy}{ds}\right)=0</formula>;
<note type="editorial" resp="#pass">« (146) » en haut, au milieu. La formule générale est transcrite telle qu'elle est écrite : les exposants des exponentielles ne portent pas le facteur <formula notation="TeX">u</formula> que porte le sinus ; le <formula notation="TeX">t</formula> suit la fraction dans les deux premières lignes et manque dans les deux dernières ; la formule n'est pas close par « &amp;c ». Le « tribu » biffé est au début de la ligne. « Scholion », « Evolutio casus VI. », la seconde ligne du titre, « Problema » et « Solutio » sont soulignés. Le feuillet s'arrête sur « <formula notation="TeX">=0</formula>; » ; le bas de la page est blanc.</note></p>
<pb n="188" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b90724875/f188.item"/><p>(147)</p>
<p>pro priore termino ergo habebimus has aequationes:
<formula notation="TeX" rend="display">\alpha+\beta+\delta=0 \text{ et } \alpha-\beta+\gamma=0,</formula>
unde consequimur <formula notation="TeX">\delta=-\alpha-\beta</formula> et <formula notation="TeX">\gamma=-\alpha+\beta</formula>; posterior vero, quo <formula notation="TeX">s=a</formula>
et <formula notation="TeX">\frac{a}{f}=\omega</formula>, praebet
<formula notation="TeX" rend="display">\alpha e^{\omega}+\beta e^{-\omega}+\gamma\,\text{sin.}\,\omega+\delta\cos.\omega=0 \text{ et}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\alpha e^{\omega}-\beta e^{-\omega}+\gamma\cos.\omega-\delta\,\text{sin.}\,\omega=0;</formula>
ubi si priores valores substituantur, oriuntur hae equationes:
<formula notation="TeX" rend="display">\alpha(e^{\omega}-\text{sin.}\,\omega-\cos.\omega)+\beta(e^{-\omega}+\text{sin.}\,\omega-\cos.\omega)=0 \text{ et}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\alpha(e^{\omega}-\cos.\omega+\text{sin.}\,\omega)-\beta(e^{-\omega}-\cos\omega-\text{sin.}\,\omega)=0;</formula>
unde duplici modo colligitur
<formula notation="TeX" rend="display">\frac{\alpha}{\beta}=\frac{-e^{-\omega}-\sin\omega+\cos\omega}{e^{\omega}-\sin\omega-\cos.\omega}=\frac{e^{-\omega}-\text{sin.}\,\omega-\cos.\omega}{e^{\omega}+\text{sin.}\,\omega-\cos.\omega},</formula>
qui valores cum prorsus conveniat cum iis, quos casu primo
sumus nacti, inde etiam sequitur fore <formula notation="TeX">\cos.\omega=\frac{2}{e^{\omega}+e^{-\omega}}</formula>; sicque
etiam omnes valores anguli <formula notation="TeX">\omega</formula> iidem erunt, qui primo casu
jam sunt exhibiti scilicet <formula notation="TeX">\omega=\frac{3\pi}{2}, \frac{5\pi}{2}, \frac{7\pi}{2}</formula> &amp;c. unde etiam
ista virga eosdem edet sonos, qui erant:
<formula notation="TeX" rend="display">\frac{9\pi c\surd 2gb}{4aa};\ \frac{25\pi c\surd 2gb}{4aa};\ \frac{49\pi c\surd 2gb}{4aa};\ \frac{81\pi c\surd 2gb}{4aa};\ \&amp;c.</formula>
<del>Praete</del> Praeterea vero etiam erit <formula notation="TeX">\text{sin.}\,\omega=\pm\frac{(e^{\omega}-e^{-\omega})}{e^{\omega}+e^{-\omega}}</formula>, ubi
signum superius valet pro casibus ubi sinus est positivus,
inferius si negativus; unde porro obtinemus <formula notation="TeX">\alpha=1</formula>, <formula notation="TeX">\beta=\mp e^{\omega}</formula>, hincque
porro <formula notation="TeX">\gamma=-(1\pm e^{\omega})</formula> <unclear>et</unclear> <formula notation="TeX">\delta=-(1\mp e^{\omega})</formula>. Aequatio igitur pro motu a casu
primo in eo tantum differt, quod hic coefficientes <formula notation="TeX">\gamma</formula> et <formula notation="TeX">\delta</formula> contraria
<note type="editorial" resp="#pass">« (147) » en haut, au milieu ; le nombre 93 est à l'encre en haut à droite. Entre « habebimus » et « has », un trait vertical à la plume. Le mot biffé au début de l'avant-dernier alinéa est un « Praete » inachevé, repris aussitôt en « Praeterea ». Entre les deux valeurs de <formula notation="TeX">\gamma</formula> et de <formula notation="TeX">\delta</formula>, le mot de liaison est réduit à un signe serré qui ressemble à un « + » ; il est lu « et » avec doute. Le « a » de « a casu » est ajouté au-dessus de la ligne avec un signe d'insertion ; il est mis à sa place. Trois taches d'encre au milieu de la ligne « signum superius valet pro casibus ». Le feuillet s'arrête sur « contraria ».</note></p>
<pb n="189" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b90724875/f189.item"/><p>(14<gap reason="illegible"/>)</p>
<p>signa sunt nacti; sicque, si <formula notation="TeX">\omega, \omega', \omega'', \omega'''</formula> denotent omnes valores ipsius <formula notation="TeX">\omega</formula>,
aequatio generalis, omnes motus virgae complectens, erit:
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{align*}
y ={}&amp; C\,\text{sin.}\Big(\zeta+t.\frac{\omega\omega c\surd 2gb}{aa}\Big)\big\{e^{u\omega}\mp e^{\omega(1-u)}-(1\pm e^{\omega})\,\text{sin.}\,u\omega-(1\mp e^{\omega})\cos.u\omega\big\} \\
&amp;+ C'\,\text{sin.}\Big(\zeta'+t.\frac{\omega'\omega'c\surd 2gb}{aa}\Big)\big\{e^{u\omega'}\mp e^{\omega'(1-u)}-(1\pm e^{\omega'})\,\text{sin.}\,u\omega'-(1\mp e^{\omega'})\cos.u\omega'\big\} \\
&amp;+ C''\,\text{sin.}\Big(\zeta''+t.\frac{\omega''\omega''c\surd 2gb}{aa}\Big)\big\{e^{u\omega''}\mp e^{\omega''(1-u)}-(1\pm e^{\omega''})\,\text{sin.}\,u\omega''-(1\mp e^{\omega''})\cos.u\omega''\big\} \\
&amp;\&amp;c.\quad \&amp;c \quad \&amp;c.
\end{align*}</formula></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Corollarium I.</head>
<p>§. 44. Quanquam autem omnes motus cum casu primo
perfecte conveniunt: tamen figura, quam virga inter
vibrandum recipit, toto coelo est diversa. Ad quod <del>ostendam</del>
ostendendum evoluamus figuram pro sono fundamentali,
ubi est <formula notation="TeX">\omega=\frac{3\pi}{2}</formula>, cujus sinus cum sit negativus, signa valebunt
inferiora, eritque omisso coefficiente
<formula notation="TeX" rend="display">y=\ldots\ e^{u\omega}+e^{\omega(1-u)}-(1-e^{\omega})\,\text{sin.}\,u\omega-(1+e^{\omega})\cos.u\omega,</formula>
ubi est <formula notation="TeX">e^{\omega}=111</formula>. Nunc autem ipsi <formula notation="TeX">\omega</formula> tribuamus duos valores
<formula notation="TeX">\frac{1}{3}</formula> et <formula notation="TeX">\frac{2}{3}</formula>, ac reperiemus:</p>
<p><note type="authorial" place="margin">Tab. III fig. 4</note></p>
<list rend="enumerate">
<label>I.</label><item>Si <formula notation="TeX">u=\frac{1}{3}</formula>, <formula notation="TeX">u\omega=\frac{\pi}{2}=90^{\circ}</formula> et <formula notation="TeX">e^{u\omega}=4,8104</formula> et <formula notation="TeX">e^{-u\omega}=0,2079</formula>
hincque <formula notation="TeX">y=4,8104+\uncertain{23,0769}+110=\uncertain{138}</formula>.</item>
<label>II</label><item>Si <formula notation="TeX">u=\frac{2}{3}</formula>, <formula notation="TeX">u\omega=\pi=180^{\circ}</formula> et <formula notation="TeX">e^{u\omega}=23,140</formula> et <formula notation="TeX">e^{\omega(1-u)}=4,810</formula>,
hincque <formula notation="TeX">y=23,140+4,810+112=140</formula>. Si autem duo valores, si
calculum accuratius instituissemus, prodiissent aequales. Curva igitur,</item>
</list>
<p><note type="editorial" resp="#pass">« (14… ) » en haut, au milieu : le dernier chiffre est noyé sous une tache d'encre dont ne dépasse qu'une boucle, et n'est pas lu. La page n'a pas de nombre en haut à droite. Entre « nacti; » et « sicque », un trait vertical à la plume. Dans la formule de <formula notation="TeX">y</formula> du Corollaire, une ligne de points suit le signe d'égalité, comme à la vue 186. « ipsi ω tribuamus » : la lettre est écrite comme l'<formula notation="TeX">\omega</formula> de la page, bien que les valeurs <formula notation="TeX">\frac{1}{3}</formula> et <formula notation="TeX">\frac{2}{3}</formula> soient ensuite données à <formula notation="TeX">u</formula>. À la ligne I, les chiffres de la somme sont surchargés : le premier « 4 » est repris sur un autre chiffre, et le second terme, lu « 23,0769 », est écrit sur une première écriture qui le rend douteux ; le total, lu « 138 », a un deuxième chiffre dont la boucle le rapproche d'un « 9 ». « Corollarium I. » est souligné. Le feuillet s'arrête sur « Curva igitur, ».</note></p>
<pb n="190" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b90724875/f190.item"/><p>(149)</p>
<p>quam virga hoc casu induit, habebit figuram <formula notation="TeX">ErsF</formula>, fig. 4 repraesentatam.
Pro sequentibus autem sonis simplicibus vel unus nodus, vel duo, vel tres
successive ingredientur</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Corollarium 2</head>
<p>§. 45. Ope formularum, quas pro singulis his casibus eruimus, non
solum omnes soni, quos eadem virga elastica, diversimode constituta,
edere valet; inter se comparari possunt, sed etiam soni diversarum
virgarum, quae tum longitudine quam crassitie inter se discrepant, dijudicari possunt, dummodo crassities in omnibus fuerit
similis: veluti si virgae fuerint cylindricae, quo casu crassities
cujusque circulo repraesentatur; si enim talium virgarum diameter
crassitiei fuerit <formula notation="TeX">=c</formula>, longitudo <formula notation="TeX">=a</formula>, tum sub similibus circumstantiis
soni erunt ut <formula notation="TeX">\frac{c}{aa}</formula>, hoc est directe ut diameter crassitiei et
reciproce ut quadratum longitudinis, ita ut quo crassior fuerit virga
pro eadem longitudine, sonus edatur tanto acutior; contra vero
quo longior fuerit virga pro eadem crassitie, eo gravior sonus
sit proditurus, idque in ratione duplicata
<note type="editorial" resp="#pass">« crassitie inter se discrepant, dijudicari possunt, dummodo » est écrit au-dessus de la ligne, entre un « + » placé après « quam » et un astérisque placé sous « crassities », avec une croix en tête ; l'addition est mise à sa place.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Scholion</head>
<p>§. 46. Hic scilicet assumsimus, in diversis virgis crassitiem similem
figuram habere, veluti circularem, quippe quo casu virgae sunt cylindricae
et versus omnes plagas aequaliter inflexioni resistunt. Verum etiam
nostrae formulae ad ejusmodi virgas applicari possunt quarum crassities
alia quacunque figura exhibebant. Ad quod ostendendum consideremus ejusmodi
virgam, cujus sectiones transversales ad longitudinem normaliter
<note type="editorial" resp="#pass">« (149) » en haut, au milieu ; le nombre 94 est à l'encre en haut à droite. Entre « sequentibus » et « autem », un trait vertical à la plume. « Corollarium 2 » et « Scholion » sont soulignés. Le feuillet s'arrête sur « normaliter ».</note></p>
<pb n="192" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b90724875/f192.item"/><p>(150)</p>
<p><note type="authorial" place="margin">Tab. III fig. 5</note>
factae sint parallelogramma rectangula <formula notation="TeX">ABCD</formula>, in quibus ergo duplex
potissimum inflexio locum habere potest, quarum altera fit secundum axem
<formula notation="TeX">AB</formula>, quando scilicet linea <formula notation="TeX">AC</formula> et <formula notation="TeX">BD</formula> circa hunc axem inflectuntur; altera
autem inflexio principalis fieri potest circa axem <formula notation="TeX">AC</formula>. Illo casu litera
nostra <hi rend="italic">c</hi>, quae superioribus formulis inest, aequabitur lateri <formula notation="TeX">AC</formula>,
posteriore vero casu lateri <formula notation="TeX">AB</formula>, utroque vero casu alterum latus plane
non in computum venitur. Litera enim <hi rend="italic">b</hi> pendet, uti jam supra
notavimus, ab elasticitate absoluta materiae, ex qua virgae sunt
fabricatae. Ita si virga cujus longitudo est <formula notation="TeX">=a</formula>, incurvetur, circa
axem <formula notation="TeX">AB</formula>, sonus editus erit cum <formula notation="TeX">\frac{AC}{aa}</formula>; et si virga incurvetur circa
axem <formula notation="TeX">AC</formula> sonus editus erit ut <formula notation="TeX">\frac{AB}{aa}</formula>, si scilicet reliquae circumstantiae
fuerint pares. At si sectio virgae transversalis fuerit <gap reason="illegible"/> <unclear>parest</unclear>.
Circulus, diametro <formula notation="TeX">AB</formula> descriptus (fig. 6) tum pro formulis nostris
erit <formula notation="TeX">c=\frac{3}{4}AB</formula>; ubi perinde est circa quemnam axem fiat incurvatio.
Hic quidem alios casus non sumus contemplati, nisi in quibus ambo
virgae termini vel sunt liberi, vel simpliciter fixi, vel firmiter infixi.
Fieri autem potest ut eadem virga insuper in uno vel pluribus locis
mediis simpliciter figatur, quandoquidem hoc pacto communicatio
inter motus diversarum partium non tolleretur; sed omnium
hujusmodi casuum evolutio requireret tractationem infinitam.
Ut autem ratio calculum ad hujusmodi casum applicandi, intelligatur,
sufficiet unum talem casum hic subjunxisse</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Problema}
<note type="editorial" resp="#pass">« (150) » en haut, au milieu. Entre « duplex » et « potissimum », un trait vertical à la plume, au début de la ligne. Les lettres <hi rend="italic">c</hi> et <hi rend="italic">b</hi> sont soulignées. Le « et » de « et si virga incurvetur » est repris à la plume. Après « fuerit », une tache d'encre couvre une ou deux lettres, et le mot qui suit, lu « parest » avec doute, ne fait pas sens ; il est suivi d'un point, et « Circulus » commence la ligne suivante par une majuscule. « Problema » est souligné, en bas du feuillet, sans texte à la suite.</note></head>
<pb n="193" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b90724875/f193.item"/><p>(151)</p>
<p><note type="authorial" place="margin">fig. 7.</note>
§. 47. Si virga elastica non solum in utroque termino <formula notation="TeX">E</formula> et <formula notation="TeX">F</formula> fuerit simpliciter
fixa, sed etiam in puncto quocunque medio <formula notation="TeX">L</formula> ope styli figatur, investigare
omnes motus quibus ista virga contremiscere potest.</p>
<p><hi rend="italic">Solutio</hi></p>
<p>Maneat virgae tota longitudo <formula notation="TeX">EF=a</formula>, ac vocetur portio <formula notation="TeX">EL=\lambda a</formula>, ita
ut <formula notation="TeX">\lambda</formula> denotare possit fractionem quamcunque unitate minorem. Ac primo
quidem patet, si virga in puncto <formula notation="TeX">L</formula> firmiter esset infixa, omnem
plane communicationem inter ambas portiones <formula notation="TeX">EL</formula> et <formula notation="TeX">FL</formula> tolli,
ita ut utriusque motus a motu alterius neutiquam perturbetur.
Verum si in puncto <formula notation="TeX">L</formula> tantum stylo figatur, circa quem virga
gyrari possit, tum neutra pars motum recipere potest, quin cum altera
is certo modo communicetur. Interim tamen hoc stilo continuitas curvae
per ambas portiones interrumpitur, ita, ut portio <formula notation="TeX">EmL</formula> alia aequatione
exprimatur atque altera portio <formula notation="TeX">LnF</formula>: scilicet dum hic etiam principio
tantum motus regulares investigamus, qui conformes sunt pendulo simplici <formula notation="TeX">=k</formula>,
pro motu utriusque portionis primus factor <formula notation="TeX">C\sin(\zeta+t\frac{\surd g}{k})</formula> necessario idem manere
debet, quoniam ambae portiones suas vibrationes eodem tempore similique
modo peragere debent. Alteri autem factores diversi esse <unclear>poterunt</unclear> ratione
coefficientium <formula notation="TeX">\alpha, \beta, \gamma, \delta</formula>. Omisso igitur primo factore ut hactenus faciamus
<formula notation="TeX">\frac{a}{f}=\omega</formula> et <formula notation="TeX">\frac{s}{a}=u</formula>; tum vero pro portione <formula notation="TeX">EL</formula> statuamus
<formula notation="TeX" rend="display">y=\ldots\ \alpha e^{u\omega}+\beta e^{-u\omega}+\gamma\sin u\omega+\delta\cos.u\omega</formula>
pro altera portione <formula notation="TeX">LF</formula> statuamus
<formula notation="TeX" rend="display">y=\ldots\ \alpha' e^{u\omega}+\beta' e^{-u\omega}+\gamma'\sin u\omega+\delta'\cos.u\omega</formula>
qui coefficientes a prioribus utcunque discrepare possunt, dummodo observetur,
<note type="editorial" resp="#pass">« (151) » en haut, au milieu ; le nombre 95 est à l'encre en haut à droite. En marge de la première ligne, « fig. 7. », le « 7 » repris à la plume sur un autre chiffre. Une tache d'encre sur « stylo », dont la fin est noyée. « possit » est repris à la plume. Le mot lu « poterunt » est écrit par-dessus une première forme qui se termine en « -erat » ou « -erant ». Dans le second <formula notation="TeX">y</formula>, « cos » est empâté par une surcharge. Un trait vertical après « potest. », à la fin de l'énoncé. « Solutio » est souligné. Le feuillet s'arrête sur « observetur, ».</note></p>
<pb n="194" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b90724875/f194.item"/><p>(152)</p>
<p>pro puncto <formula notation="TeX">L</formula>, ubi fit <formula notation="TeX">u=\lambda</formula>, ex utraque formula eosdem valores tam
pro <formula notation="TeX">\left(\frac{dy}{ds}\right)</formula> quam pro <formula notation="TeX">\left(\frac{ddy}{ds^2}\right)</formula> prodire debere, quandoquidem anguli, quos
utraque portio in <formula notation="TeX">L</formula> cum axe facit, necessario aequales esse debent; neque
vero etiam radius osculi in hoc puncto <formula notation="TeX">L</formula> utrinque diversus esse potest.
His observatis pro hoc puncto <formula notation="TeX">L</formula>, ubi fit <formula notation="TeX">u=\lambda</formula>, quia utraque applicata
<formula notation="TeX">y</formula> evanescere debet, habebimus sequentes quatuor aequationes:
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{align*}
&amp;\text{I.}\ \alpha e^{\lambda\omega}+\beta e^{-\lambda\omega}+\gamma\,\text{sin.}\,\lambda\omega+\delta\cos.\lambda\omega=0 \\
&amp;\text{II.}\ \alpha' e^{\lambda\omega}+\beta' e^{-\lambda\omega}+\gamma'\,\text{sin.}\,\lambda\omega+\delta'\cos.\lambda\omega=0 \\
&amp;\text{III.}\ \alpha e^{\lambda\omega}-\beta e^{-\lambda\omega}+\gamma\cos.\lambda\omega-\delta\,\text{sin.}\,\lambda\omega=\alpha' e^{\lambda\omega}-\beta' e^{-\lambda\omega}+\gamma'\cos\lambda\omega-\delta'\,\text{sin.}\,\lambda\omega. \\
&amp;\text{III.}\ (\alpha-\alpha')e^{\lambda\omega}-(\beta-\beta')e^{-\lambda\omega}+(\gamma-\gamma')\cos.\lambda\omega-(\delta-\delta')\,\text{sin.}\,\lambda\omega=0 \\
&amp;\text{IV.}\ (\alpha-\alpha')e^{\lambda\omega}+(\beta-\beta')e^{-\lambda\omega}-(\gamma-\gamma')\,\text{sin.}\,\lambda\omega-(\delta-\delta')\cos.\lambda\omega=0
\end{align*}</formula>
Nunc igitur ad utrumque quoque terminum spectamus, unde etiam
quatuor resultabunt aequationes, prouti fuerit vel <formula notation="TeX">\lambda=0</formula> vel <formula notation="TeX">\lambda=1</formula>;
terminus scilicet <formula notation="TeX">E</formula>, ubi <formula notation="TeX">u=0</formula>, praebet:
<formula notation="TeX" rend="display">\text{V.}\ \alpha+\beta+\delta=0 \quad\text{et}\quad \text{VI.}\ \alpha+\beta-\delta=0,</formula>
terminus autem <formula notation="TeX">F</formula>, ubi <formula notation="TeX">u=1</formula>, dat.
<formula notation="TeX" rend="display">\text{VII.}\ \alpha' e^{\omega}+\beta' e^{-\omega}+\gamma'\,\text{sin.}\,\omega+\delta'\cos.\omega=0 \quad\text{et}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{VIII.}\ \alpha' e^{\omega}+\beta' e^{-\omega}-\gamma'\,\text{sin.}\,\omega-\delta'\cos.\omega=0.</formula>
Nacti scilicet sumus octo aequationes pro definiendis octo coefficientibus,
<formula notation="TeX">\alpha, \beta, \gamma, \delta</formula> et <formula notation="TeX">\alpha', \beta', \gamma', \delta'</formula>; ac tum supererit adhuc aequatio, unde
angulum <formula notation="TeX">\omega</formula> definiri oportebit. Incipiamus ab aequatione V et VI,
ex quibus statim colligitur <formula notation="TeX">\beta=-\alpha</formula> et <formula notation="TeX">\delta=0</formula>; deinde VII et VIII, invicem
additae dant <formula notation="TeX">\alpha' e^{\omega}+\beta' e^{-\omega}=0</formula> subtractae vero dant
<note type="editorial" resp="#pass">« (152) » en haut, au milieu. Entre « utraque » et « portio », un trait vertical à la plume. Une tache sur « puncto » dans « pro hoc puncto ». Deux équations portent le numéro « III » : la première égale les deux dérivées, la seconde en fait passer les termes du même côté ; les numéros sont transcrits tels qu'ils sont écrits, et la seconde équation est laissée sans être confrontée à la première. Dans « prouti fuerit vel <formula notation="TeX">\lambda=0</formula> », le premier « vel » est empâté par une surcharge ; les valeurs <formula notation="TeX">0</formula> et <formula notation="TeX">1</formula> sont données à <formula notation="TeX">\lambda</formula> sur le feuillet, bien que la suite parle de <formula notation="TeX">u</formula>. « additae » est écrit sur une première forme, empâtée. Le feuillet s'arrête sur « dant ». Cette page est photographiée une seconde fois à la vue 196.</note></p>
<pb n="195" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b90724875/f195.item"/><p>(153)</p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\gamma'\sin\omega+\delta'\cos\omega=0, \text{ unde fit}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\beta'=-\alpha' e^{2\omega} \text{ et } \delta'=-\gamma'\,\text{tang.}\,\omega.</formula>
Hi valores in primo et secundo substituti praebent
<formula notation="TeX" rend="display">\text{I.}\ \alpha(e^{\lambda\omega}-e^{-\lambda\omega})+\gamma\,\text{sin.}\,\lambda\omega=0 \text{ et}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{II.}\ \alpha'(e^{\lambda\omega}-e^{\omega(2-\lambda)})+\gamma'\,\text{sin.}\,\lambda\omega-\gamma'\cos.\lambda\omega\,\text{tang.}\,\omega=0,</formula>
ex quibus aequationibus reperiuntur valores:
<formula notation="TeX" rend="display">\gamma=-\frac{\alpha(e^{\lambda\omega}-e^{-\lambda\omega})}{\text{sin.}\,\lambda\omega} \text{ et } \gamma'=-\frac{\alpha'(e^{\lambda\omega}-e^{\omega(2-\lambda)})}{\text{sin.}\,\lambda\omega-\cos.\lambda\omega\,\text{tang.}\,\omega}</formula>
unde fit
<formula notation="TeX" rend="display">\delta'=\frac{\alpha'(e^{\lambda\omega}-e^{\omega(2-\lambda)})\,\text{tang.}\,\omega}{\sin\lambda\omega-\cos\lambda\omega\,\text{tang.}\,\omega}.</formula>
Ex his valoribus nunc pro reliquis aequationibus colligimus: <formula notation="TeX">\beta-\beta'=-\alpha+\alpha' e^{2\omega}</formula>
et
<formula notation="TeX" rend="display">\gamma-\gamma'=-\frac{\alpha(e^{\lambda\omega}-e^{-\lambda\omega})}{\text{sin.}\,\lambda\omega}+\frac{\alpha'(e^{\lambda\omega}-e^{\omega(2-\lambda)})}{\text{sin.}\,\lambda\omega-\cos.\lambda\omega\,\text{tang.}\,\omega} \text{ et}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\delta-\delta'=-\frac{\alpha'(e^{\lambda\omega}-e^{\omega(2-\lambda)})\,\text{tang.}\,\omega}{\text{sin.}\,\lambda\omega-\cos.\lambda\omega\,\text{tang.}\,\omega}</formula>
Nunc autem fit
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{align*}
&amp;\text{III.}\ \alpha\big((e^{\lambda\omega}+e^{-\lambda\omega})-(e^{\lambda\omega}-e^{-\lambda\omega})\cot.\lambda\omega\big) \\
&amp;\qquad=\alpha'\Big((e^{\lambda\omega}+e^{\omega(2-\lambda)})-(e^{\lambda\omega}-e^{\omega(2-\lambda)})\frac{(\cos.\lambda\omega+\text{sin.}\,\lambda\omega\,\text{tang.}\,\omega)}{\text{sin.}\,\lambda\omega-\cos.\lambda\omega\,\text{tang.}\,\omega}\Big)
\end{align*}</formula>
Quae aequatio contrahitur in sequentem formam:
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{align*}
&amp;\alpha\big((e^{\lambda\omega}+e^{-\lambda\omega})-(e^{\lambda\omega}-e^{-\lambda\omega})\cot.\lambda\omega\big) \\
&amp;\qquad=\alpha'\big((e^{\lambda\omega}+e^{\omega(2-\lambda)})+(e^{\lambda\omega}-e^{\omega(2-\lambda)})\cdot\cot(1-\lambda)\omega\big).
\end{align*}</formula>
quarta vero aequatio praebet istam:
<formula notation="TeX" rend="display">2\alpha(e^{\lambda\omega}-e^{-\lambda\omega})=2\alpha'(e^{\lambda\omega}-e^{\omega(2-\lambda)});</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">« (153) » en haut, au milieu ; le nombre 96 est à l'encre en haut à droite. Deux petits traits en marge gauche, en regard de « Hi valores » et de « et <formula notation="TeX">\gamma-\gamma'</formula> », sans texte. Dans l'égalité III, la parenthèse fermante du membre de droite est écrite à l'intérieur du numérateur de la fraction ; elle est rendue à la fin de l'expression. Le bas du feuillet est blanc sous la dernière équation. Cette page est photographiée une seconde fois à la vue 197.</note></p>
<pb n="198" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b90724875/f198.item"/><p>(154)</p>
<p>ex hac postrema deducitur
<formula notation="TeX" rend="display">\frac{\alpha}{\alpha'}=\frac{e^{\lambda\omega}-e^{\omega(2-\lambda)}}{e^{\lambda\omega}-e^{-\lambda\omega}},</formula>
unde capere licebit
<formula notation="TeX" rend="display">\alpha=e^{\lambda\omega}-e^{\omega(2-\lambda)} \text{ et } \alpha'=e^{\lambda\omega}-e^{-\lambda\omega},</formula>
quos valores jam in tertia aequatione substitui oportet: unde facta
reductione prodibit
<formula notation="TeX" rend="display">0=2-2e^{2\omega}-(e^{\lambda\omega}-e^{\omega(2-\lambda)})(e^{\lambda\omega}-e^{-\lambda\omega})(\cot.\lambda\omega+\cot(1-\lambda)\omega)</formula>
sive
<formula notation="TeX" rend="display">0=2-2e^{2\omega}-(e^{\lambda\omega}-e^{\omega(2-\lambda)})(e^{\lambda\omega}-e^{-\lambda\omega})\frac{\text{sin.}\,\omega}{\sin\lambda\omega\,\text{sin.}(1-\lambda)\omega}.</formula>
Sicque totum negotium huc est perductum, ut ex ista aequatione
valores anguli <formula notation="TeX">\omega</formula> eliciantur, quem quidem laborem, ob formulas
tantopere complicatas, suscipere non <unclear>ausim</unclear>, si quidem hoc loco
sufficiat methodum tradidisse, qua hujusmodi quaestiones arduae
sint tractandae. Caeterum patet; si fuerit <formula notation="TeX">\lambda=0</formula>, ut portio
<formula notation="TeX">EL</formula> fiat infinite parva, nullum motum communem inter ambas
partes existere posse, id quod etiam calculus ostendit, quippe
qui praebet
<formula notation="TeX" rend="display">0=2(1-e^{2\omega}),</formula>
unde sequitur <formula notation="TeX">e^{2\omega}=1</formula>, ideoque <formula notation="TeX">\omega=0</formula>, quo valore status
quietis innuitur, quod idem eveniet, si statuatur <formula notation="TeX">\lambda=1</formula>, tum
enim terminus <formula notation="TeX">F</formula> erit quasi muro infixus. At casus, quo
<formula notation="TeX">\lambda=\frac{1}{2}</formula>, singularem evolutionem meretur.
<note type="editorial" resp="#pass">« (154) » en haut, au milieu. Le mot lu « ausim » a une lettre médiane haute qui ressemble à un « t ». Sous « aequatione », « sequitur » et « ideoque », de petits chevrons tracés à la plume, sans addition au-dessus. Le bas du feuillet est blanc.</note></p>
<pb n="199" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b90724875/f199.item"/><p>(155)</p>
</div>
</div>
<div type="section">
<head>Evolutio casus, quo virga elastica EF non solum in utroque termino E et F, sed etiam in ejus medio L stylo est fixa</head>
<p><note type="authorial" place="margin">Tab. III fig. 8</note>
§. 48. Cum igitur hoc casu sit <formula notation="TeX">\lambda=\frac{1}{2}</formula>, aequatio finalis hanc induet
formam:
<formula notation="TeX" rend="display">0=2-2e^{2\omega}-(e^{\frac{1}{2}\omega}-e^{\frac{3}{2}\omega})(e^{\frac{1}{2}\omega}-e^{-\frac{1}{2}\omega})\frac{\sin\omega}{\text{sin.}^2\frac{1}{2}\omega},</formula>
quae reducitur ad hanc:
<formula notation="TeX" rend="display">0=2(1-e^{2\omega})\,\text{sin.}^2\tfrac{1}{2}\omega-(1-e^{\omega})(e^{\omega}-1)\,\text{sin.}\,\omega,</formula>
quae per factorem communem <formula notation="TeX">1-e^{\omega}</formula> divisa, (quippe ex quo oriuntur
<formula notation="TeX">e^{\omega}=1</formula>, hinc <formula notation="TeX">\omega=0</formula>) pro statu quietis producit hanc aequationem:
<formula notation="TeX" rend="display">0=2(1+e^{\uncertain{2\omega}})\sin^2\tfrac{1}{2}\omega-(e^{\omega}-1)\,\text{sin.}\,\omega,</formula>
quae, si loco <formula notation="TeX">\text{sin.}\,\omega</formula> scribamus <formula notation="TeX">2\,\text{sin.}\,\frac{1}{2}\omega\cos.\frac{1}{2}\omega</formula>, abit in hanc:
<formula notation="TeX" rend="display">0=(1+e^{\omega})\sin^2\tfrac{1}{2}\omega-(e^{\omega}-1)\sin\tfrac{1}{2}\omega\cos.\tfrac{1}{2}\omega,</formula>
quae manifesto duos habet factores, alterum <formula notation="TeX">\text{sin.}\,\frac{1}{2}\omega</formula>, alterum vero
<formula notation="TeX" rend="display">(1+e^{\omega})\sin\tfrac{1}{2}\omega-(e^{\omega}-1)\cos\tfrac{1}{2}\omega,</formula>
quorum uterque nihilo aequatus praebet solutionem: ambas
igitur seorsim perpendamus.</p>
<p>§. 49. Pro priore igitur casu statuamus <formula notation="TeX">\sin\frac{1}{2}\omega=0</formula>, eritque
in genere <formula notation="TeX">\frac{1}{2}\omega=i\pi</formula>, denotante <formula notation="TeX">i</formula> numerum integrum quemcunque; ita
ut hic jam innumerabiles motus regulares contineantur; ac manifestum
est hunc casum prorsus convenire cum casu quarto supra evoluto, nisi
<note type="editorial" resp="#pass">« (155) » en haut, au milieu ; le nombre 97 est à l'encre en haut à droite. Le titre « Evolutio casus, » est souligné, et la dernière ligne du titre d'un long trait ; il ne porte pas de numéro. L'exposant du premier <formula notation="TeX">e</formula> dans la troisième équation est surchargé et empâté : « <formula notation="TeX">2\omega</formula> » est la lecture la plus probable de ce qui est visible. Un petit signe isolé, en forme de « o », dans la marge devant la deuxième équation. Une tache d'encre sous « denotante ». Le feuillet s'arrête sur « nisi ».</note></p>
<pb n="200" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b90724875/f200.item"/><p>(156)</p>
<p>quod hic sit <formula notation="TeX">\frac{1}{2}\omega</formula> quod ibi erat <formula notation="TeX">\omega</formula>; scilicet hic pro utraque
portione longitudo tantum est <formula notation="TeX">\frac{1}{2}a</formula>. Utraque igitur semissis eodem
modo suas vibrationes peragit, ac si seorsim existeret et in utroque
termino stylo simpliciter esset fixa; quamobrem omnes soni simplices,
quos utraque portio edere potest, sequentibus numeris exprimentur
<formula notation="TeX" rend="display">\frac{4\pi c\surd 2gb}{aa};\ \frac{16\pi c\surd 2gb}{aa};\ \frac{36\pi c\surd 2gb}{aa};\ \frac{64\pi c\surd 2gb}{aa};</formula>
qui ergo omnes duplici octava altiores sunt quam casu IV;
cujus discriminis ratio in hoc est sita, quod longitudo hoc
casu tantum semissis est illius.</p>
<p>§. 50. Hoc igitur casu coefficientes <formula notation="TeX">\alpha, \beta, \gamma, \delta</formula>. et <formula notation="TeX">\alpha', \beta', \gamma', \delta'</formula>,
sequenti modo determinabuntur:
<formula notation="TeX" rend="display">\alpha=e^{\frac{1}{2}\omega}-e^{\frac{3}{2}\omega};\quad \beta=e^{\frac{3}{2}\omega}-e^{\frac{1}{2}\omega};\quad \gamma=-\frac{(e^{\frac{1}{2}\omega}-e^{\frac{3}{2}\omega})(e^{\frac{1}{2}\omega}-e^{-\frac{1}{2}\omega})}{\sin\frac{1}{2}\omega};\quad \delta=0</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\alpha'=e^{\frac{1}{2}\omega}-e^{-\frac{1}{2}\omega};\quad \beta'=-e^{2\omega}(e^{\frac{1}{2}\omega}-e^{\frac{1}{2}\omega});\quad \gamma'=-\frac{(e^{\frac{1}{2}\omega}-e^{-\frac{1}{2}\omega})(e^{\frac{1}{2}\omega}-e^{\frac{3}{2}\omega})}{\sin\frac{1}{2}\omega-\cos\frac{1}{2}\omega\,\text{tang.}\,\omega} \text{ et}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\delta'=\frac{(e^{\frac{1}{2}\omega}-e^{-\frac{1}{2}\omega})(e^{\frac{1}{2}\omega}-e^{\frac{3}{2}\omega})\,\text{tang.}\,\omega}{\sin\frac{1}{2}\omega-\cos\frac{1}{2}\omega\,\text{tang.}\,\omega}.</formula>
Est vero
<formula notation="TeX" rend="display">\sin\tfrac{1}{2}\omega-\cos\tfrac{1}{2}\omega\,\text{tang.}\,\omega=\frac{\sin\frac{1}{2}\omega\cos.\omega-\cos.\frac{1}{2}\omega\,\text{sin.}\,\omega}{\cos.\omega}=-\frac{\sin\frac{1}{2}\omega}{\cos.\omega}</formula>
ubi, quia est <formula notation="TeX">\omega=2i\pi</formula>, erit <formula notation="TeX">\cos.\omega=1</formula>, at <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">\text{sin.}\,\frac{1}{2}\omega=0</formula>
Multiplicemus igitur omnes hos coefficientes per <formula notation="TeX">\sin\frac{1}{2}\omega</formula> eritque
<formula notation="TeX" rend="display">\alpha=0,\quad \beta=0,\quad \gamma=-(1-e^{\omega})(e^{\omega}-1) \quad\text{et}\quad \delta=0;</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">« (156) » en haut, au milieu. Le chiffre du numérateur des exposants <formula notation="TeX">\frac{3}{2}</formula> a une boucle fermée qui le rapproche d'un « 9 », comme le « 3 » de la vue 186 ; il est lu « 3 », valeur qu'il a à la vue 199. Dans <formula notation="TeX">\beta'</formula>, les deux exposants de la parenthèse sont écrits <formula notation="TeX">\frac{1}{2}\omega</formula> tous les deux, et ils sont laissés tels. Les nombres des sons, « 36 » et « 64 », sont écrits d'un « 6 » à boucle ouverte qui ressemble à un « b ». Devant « sin. <formula notation="TeX">\frac{1}{2}\omega = 0</formula> », un mot court est biffé d'une rature épaisse et n'est pas lu. Le « l » de « longitudo », à la ligne « quod longitudo hoc », est repris à la plume. Le feuillet s'arrête sur « <formula notation="TeX">\delta=0</formula>; » ; la suite est à la vue 201.</note></p>
</div>
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>
