<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="fr">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>Manuscrits de Gilles Personne de Roberval, Latin 11195, vues 1–20 — transcription</title>
        <author>Gilles Personne de Roberval</author>
        <respStmt>
          <resp>transcription automatique — première passe, non vérifiée contre les pages par une personne (<date when="2026-09-19">2026-09-19</date>)</resp>
          <name xml:id="pass" type="model">Opus 5 (claude-opus-5)</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>procédure, outillage, export TEI</resp>
          <orgName xml:id="ed">germain.commutator.io (Commutator, Paris)</orgName>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <editionStmt>
        <edition>Lecture automatique — non vérifiée</edition>
      </editionStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>Commutator</publisher>
        <pubPlace>Paris</pubPlace>
        <date when="2026-09-19">2026-09-19</date>
        <availability status="free">
          <licence target="https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/">CC0 1.0</licence>
          <p>Le manuscrit transcrit est dans le domaine public. Cette
          transcription est une première lecture automatique, non vérifiée, placée
          dans le domaine public (CC0) ; aucune image n'est reproduite — le
          fac-similé est celui de Gallica, cité vue par vue. Source gallica.bnf.fr /
          Bibliothèque nationale de France. La source LaTeX dont ce fichier
          dérive est publiée sous https://github.com/Commutator-IO/germain-project.</p>
        </availability>
        <ref target="https://germain.commutator.io/">https://germain.commutator.io</ref>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <country>France</country>
            <settlement>Paris</settlement>
            <repository>Bibliothèque nationale de France, département des Manuscrits and Bibliothèque de l'Arsenal</repository>
            <collection>Manuscrits de Gilles Personne de Roberval</collection>
            <idno type="shelfmark">Latin 11195</idno>
          </msIdentifier>
          <head>Mélanges de physique et de mathématiques, comprenant des opuscules et des lettres de P. de Roberval, Huggens, Torricelli, Firmat et Fr. Herman Flayder. Latin 11195</head>
          <msContents>
            <summary>Vues 1 à 20 du volume, dans la
            numérotation de Gallica (une vue par image) ; lot 1 de vingt vues.
            La foliotation au crayon de la BnF, quand elle a pu être lue, est
            donnée par un milestone[@unit='folio'] ; elle n'est jamais déduite.
            Les vues absentes de la transcription ne portent rien à lire et sont
            omises ; le saut dans la numérotation en est le seul enregistrement.</summary>
          </msContents>
          
          <additional>
            <surrogates>
              <bibl>
                <ref target="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10034245m">https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10034245m</ref>
                <note>Fac-similé numérique de la Bibliothèque nationale de France
                sur Gallica, servi par l'API IIIF. L'attribut
                <hi rend="monospace">facs</hi> de chaque
                <hi rend="monospace">pb</hi> pointe la vue correspondante dans
                le lecteur de Gallica.</note>
              </bibl>
            </surrogates>
          </additional>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    <encodingDesc>
      <projectDesc>
        <p>Transcription de manuscrits de mathématiciens numérisés dans Gallica, une passe de vingt vues
        par conversation avec un grand modèle multimodal, sous la procédure
        <hi rend="monospace">transcribe</hi> du dépôt. Le fichier
        LaTeX est la source de référence ; ce TEI en est dérivé mécaniquement
        par <hi rend="monospace">scripts/tei.mjs</hi> et n'a pas été relu.</p>
      </projectDesc>
      <editorialDecl>
        <p>L'édition n'est pas diplomatique : elle encode les mathématiques et
        l'apparat, rien du support. Correspondance avec l'apparat de la source :
        <hi rend="monospace">\ill</hi> devient <hi rend="monospace">gap[@reason='illegible']</hi>
        (jamais deviné) ; <hi rend="monospace">\uncertain</hi> devient
        <hi rend="monospace">unclear</hi> ; <hi rend="monospace">\add</hi> devient
        <hi rend="monospace">supplied</hi> ; <hi rend="monospace">\struck</hi> devient
        <hi rend="monospace">del</hi> (biffé par l'auteur) ;
        <hi rend="monospace">\note</hi> devient <hi rend="monospace">note[@type='editorial']</hi>
        (du transcripteur) ; <hi rend="monospace">\marginal</hi> devient
        <hi rend="monospace">note[@type='authorial'][@place='margin']</hi> (de l'auteur) ;
        <hi rend="monospace">\page</hi> devient <hi rend="monospace">pb</hi> (vue de Gallica) ;
        <hi rend="monospace">\folio</hi> devient <hi rend="monospace">milestone[@unit='folio']</hi>
        (foliotation de la BnF, jamais déduite).</p>
        <p>Les mathématiques sont transportées en TeX dans
        <hi rend="monospace">formula[@notation='TeX']</hi>, les diagrammes
        commutatifs en <hi rend="monospace">formula[@notation='tikz-cd']</hi>,
        sans conversion. Une marque d'apparat située à l'intérieur d'une
        formule (un exposant illisible, un symbole biffé) reste dans le TeX de
        la formule, sous les mêmes macros.</p>
        <p>Orthographe, ponctuation et lapsus de l'auteur sont conservés ; une
        faute évidente est signalée par une note, jamais corrigée.</p>
      </editorialDecl>
      <appInfo>
        <application ident="germain-tei" version="1">
          <label>scripts/tei.mjs</label>
          <ref target="https://github.com/Commutator-IO/germain-project">https://github.com/Commutator-IO/germain-project</ref>
        </application>
      </appInfo>
    </encodingDesc>
    <profileDesc>
      <langUsage>
        <language ident="fr">français, avec la notation mathématique de l'auteur</language>
      </langUsage>
    </profileDesc>
    <revisionDesc>
      <change when="2026-09-19" who="#pass">Première passe de transcription.</change>
      <change when="2026-09-19" who="#ed">Export TEI depuis la source LaTeX.</change>
    </revisionDesc>
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <div type="batch" n="1">
<pb n="2" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10034245m/f2.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Double page. La page de gauche, verso de la garde, est blanche. La page de droite est le feuillet de titre : trois mots au tiers supérieur, de la main du traité, et au-dessus, à l'encre et rogné par le couteau du relieur, le nombre « 171 », d'une autre main que la pagination du traité.</note></p>
<div type="section">
<head>De Recognitione Æquationum</head>
<pb n="3" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10034245m/f3.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Double page. La page de gauche, dos du feuillet de titre, est blanche ; elle porte au milieu, à l'encre, le nombre « 26 ». Page de droite : début du traité, paginée « 1 » à l'encre en haut à l'angle extérieur. En haut, d'une main de bibliothécaire, l'ancienne cote « Suppl.<hi rend="sup">t</hi> Lat. n<hi rend="sup">o</hi> 218. » ; au pied de la page, de la même main et soulignée, « Suppl.<hi rend="sup">t</hi> l. 218. + I. ». Dans la marge de gauche, le cachet rond « Bibliothèque impériale MSS ».</note></p>
</div>
<div type="section">
<head>De Recognitione Æquationum</head>
<p>Ideo is tractatus d<hi rend="sup">r</hi> de æquationum recognitiōe quia in ipso investigantur modj quibus æquationum variæ constitutiones dignoscantur, seu per quos explicentur. Cum enim ob multiplices tum ductiones, tum aplicatiōes, tū alias analyseos operatiōes dictæ æquationes sub diversis formulis delitescant, ita ut earū radices, seu latera, his involutæ ambagibus difficulter se prodant, huius partis ē eas radices seu latera exhibere.</p>
<p>Præterea cū ōis æquatio vel ꝑ se subsistat, vel ex aliā componatur, hæc recognitio erit quædam veluti resolutio, eorū quæ multiplicatiōis ope producta fuerant, &amp; sic ōia quib<hi rend="sup">9</hi> potestas in altiorē gradū in quo reperitur ascenderit, facile dignoscentur, æquatio enim in se habet eas ōes radices ex quibus fuit composita, ac proinde de iisdem ōib<hi rend="sup">9</hi> est explicabilis. Atq; inde sequitur eo magis implicatam æquationem evenire, ac de plurib<hi rend="sup">9</hi> laterib<hi rend="sup">9</hi> ē explicabilē, quo gradus potestatis fuerit altior; nam v.g. æquatio quadratica cū vel à se subsistat, vel ex ductu duarū lateralium tantū possit procreari; de iisdē etiam erit solummodo explicabilis, sed cubica cū &amp; à se subsistat, &amp; à tribus lateralibus, &amp; à quadratica &amp; laterali componatur, de iisdem ōib<hi rend="sup">9</hi> explicabitur. Et sic in infinitū ubi potestas in altiori gradu reperiretur. Qua in re veteres analystæ densis offusi tenebris plane cæcutiebant, vix enim unicū poterant latus exhibere, atq; inde etiam patet huius methodj elegantia, quæ in eo, ut diximus, est præcipua ut ōia omnino latera ex quibus quævis æquatio composita fuerit exhibeat.</p>
<p>Horū autem laterū quædam habent veram significatiōem, quædam intelliguntur ut nihilo minora, quædam denique nihil veri in se continent sed sunt fictitia, quæ quidem fictitia si sola æquatiōis explicatiōi inserviant, propositæ quæstionis impossibilitatem denotabunt.</p>
<p>Vera latera dividuntur in positiva supra, seu in ea quæ diximus veram habere significatiōem, &amp; positiva infra, seu quæ tanquam nihilo minora intelliguntur. Positiva suprà sunt quæ aliquid exprimunt præter vel supra nihilum. v.g. si <formula notation="TeX">+A</formula>, sit positivum supra, eiusq; valor sit 4, intelligetur valorem ipsius <formula notation="TeX">A</formula>, esse quatuor præter vel supra nihilū. Positiva vero infrà quamvis concipiantur ut minora nihilo, &amp; is conceptus videatur maxime fictitius, natura enim nihil producit infrà nihilū, nō sunt tamen maxime fictitia, mutatis enim signis emergunt positiva suprà, quemadmodū &amp; positiva suprà etiam &amp; mutatis signis, ad naturam positivorū infra reducuntur, nam idem <formula notation="TeX">A</formula>, quem diximus cū signo <formula notation="TeX">+</formula> esse valoris 4 supra nihilū, si sit cū signo <formula notation="TeX">-</formula> erit valoris 4 infra nihilum.</p>
<pb n="4" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10034245m/f4.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Double page ; la page de gauche est paginée « 2 » à l'encre en haut à l'angle extérieur, celle de droite « 3 ». Dans la marge extérieure de la page de gauche, une série de petits chiffres de la même encre, « 1. », « 3. », « 4. », « 5. », posés en regard des lignes ; ils sont rognés en partie par le couteau du relieur.</note></p>
<p>pariq; ratiōe si positivum infrà fuerit cū signo <formula notation="TeX">-</formula> fit positivum suprà, cū enim negatio negat ipsum &amp; aliquid infra nihilū, asserit esse aliquid supra nihilum. Sæpius autem occurrit has signorū mutatiōes miræ esse utilitatis, quæ facilius percipientur in tractatu de locis.</p>
<p>Hæc vero latera positiva infrà, ideo excogitata sunt, quia cū in æquationū propositiōe cuiusdam lineæ quantitas determinanda est, quandoq; expedit (&amp; hac ratiōe variæ &amp; implicitæ vitantur anfractus) ut hæc linea cuius quantitas investigatur, alteri cognitæ comparetur, &amp; cuius comparatiōe hæc quantitas ignota elicienda est, aliqualem eius partem solummodo assumere, quæ quidem pars forsan erit minor nihilo, cū ipsa tamen tota incognita possit esse minor ea cognitā cui comparatur, ut sic manifestū est id quod ab ea incognitā rescindendū esse minus nihilo, nihilominus hâc divisiōe ad ipsi cognitiōem devenitur, quā tandem cognitā quod ablatū est ei restituitur, cū tamen hæc pars minor nihilo suas vices egerit in compositiōe huiusmodj æquatiōis, consequens est ut in ea dignoscatur, ac proinde eadem æquatio de ea explicetur.</p>
<p>Duo supersunt notanda in his lateribus quæ sunt positiva infra. 1<hi rend="sup">o</hi> latus quod eiusmodj naturam sortitus est, efficere ut ōia quæ sub ipso affecta sunt, sint etiam infra.</p>
<p>Secundò hæc latera in hac methodo, sicut &amp; positiva supra numquam mutare signa, quæ ipsis præfixa sunt, sive plus, sive minus, sed cū duo latera diversæ naturæ ducuntur alterū in alterū, v.g. cū unū supra cui præficitur signū <formula notation="TeX">+</formula>, ducitur in alterū infrà, cui signū <formula notation="TeX">-</formula>, productū quod oritur notari quidem signo <formula notation="TeX">-</formula>, &amp; fieri positivum infra, sed per æquivalentiam (ut sic loquar) ita esse accipiendū ac si esset suprà, ut patet ex iis quæ dicta sunt, sic &amp; latus suprà cui præfixū est signū <formula notation="TeX">-</formula>, si ducatur in latus infrà cui præfixū sit signū <formula notation="TeX">+</formula>, productū quod inde oritur notari quidem signo <formula notation="TeX">-</formula>, &amp; esse suprà, sed per æquivalentiam ita esse accipiendū ac si esset infrà, sit v.g. quædam æquatio in cuius compositiōe sit hæc lateralis <formula notation="TeX">B + A \parallel 0</formula>, quæ inde oritur æquatio erit explicabilis de uno latere positivo infrà scilicet <formula notation="TeX">+A</formula> infra, quod per æquivalentiam idem est ac <formula notation="TeX">-A</formula> supra.</p>
<p>His præmissis æquatio (quæ est aggregatū pluriū terminorū partim cognitorū partim vero ignotorū) in hac methodo sic est constituenda, ut quantitas ignota sit ex eadem parte cū cognitā, &amp; utraq; pars æquatiōis sic in unū redacta æquetur nihilo, quod quam sit utile patebit in sequentib<hi rend="sup">9</hi>. Et tunc affirmata æqualia erunt negatis, sic autem instituta æquatiōe, latera seu radices sunt inquirendæ, sive sint earū quæ sunt suprà, vel infrà, vel etiam fictitiæ, ut &amp; de omnibus iis explicetur, sit in exemplū sequens æquatio.
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{l} 4 - 1\,\mathrm{R} \parallel 0 \\ 3 - 1\,\mathrm{R} \parallel 0 \\ 5 - 1\,\mathrm{R} \parallel 0 \end{array} \qquad \text{productum est } 60 - 47\,\mathrm{R} + 12\,q - 1\,C \parallel 0</formula></p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">Page de droite, paginée « 3 ». Un chiffre « 6. » dans la marge de gauche, qui est ici la marge intérieure, en regard du Caput primum.</note></p>
<p><unclear>&amp;</unclear> vero quidem æquatio de tot lateribus explicabitur, quot in ipsius compositiōem admissa sunt, sicut in hoc exemplo de tribus lateribus, 4. 3. et 5. quæ quidem latera ut videre est, sunt positiva suprà cū enim <formula notation="TeX">4 - \mathrm{R} \parallel 0</formula> erit per antithesim <formula notation="TeX">4 \parallel 1\,\mathrm{R}</formula>, secus autem, si hanc habuissemus æquationem <formula notation="TeX">4 + 1\,\mathrm{R} \parallel 0</formula>. eo enim casu 4 fuisset latus positivum infrà et cæt. quæ ex dictis sunt perspicua.</p>
<div type="subsection">
<head>De constitutione Æquationum Quadraticarum.</head>
<p>Prælibatis generalibus, quæ ad æquatiōes, et earū radices spectant, sequitur ut de unaquaq; æquatiōis constitutiōe sigillatim inquiramus, ac 1<hi rend="sup">o</hi> ordiemur à quadraticâ, omniū enim est minimè composita, nec sub se habet aliam magis simplicem exceptâ laterali, de quâ cū nulla occurrat difficultas nihil etiam dicemus.</p>
<p>Æquatio quadrata est cū potestas quadratū est, quod quidem quadratū vel ex duob<hi rend="sup">9</hi> lateribus componitur, vel ex se subsistit, ac proinde et hæc æquatio de duob<hi rend="sup">9</hi> lateribus erit explicabilis.</p>
<p>Hæc autem duo latera vel erunt ambo suprà, vel ambo infrà, vel unū suprà, alterū vero infrà. Et hæc inductio est legitima cū numerus variorū est finitus, &amp; latius in geometricas usitatos solita. Et secundū hos varios casus tot erunt capita in quibus etiam tot propositiones, quot erunt differentes laterū, quæ diversis signis notabuntur, magnitudines.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Caput primum</head>
<p>Quando ambo latera sunt suprà. Propositio unica.
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{l} \text{Sit } B - A \parallel 0 \\ \text{Et } C - A \text{ cuiuscumq; valoris} \\ \text{vel.} \\ C - A \parallel 0 \\ \text{\&amp; } B - A \text{ cuiuscumq; valoris} \\ \text{productū erit} \\ BC - CA - BA + A^{2} \parallel 0 \end{array}</formula></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Caput secundum</head>
<p>Quando ambo latera sunt infrà. Propositio unica.
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{l} \text{Sit } B + A \parallel 0 \\ \text{Et } C + A \text{ cuiuscumq; valoris} \\ \text{vel.} \\ C + A \\ \text{\&amp; } B + A \text{ cuiuscumq; valoris} \\ \text{productū erit} \\ BC + BA + CA + A^{2} \parallel 0 \end{array}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Les deux <hi rend="italic">capita</hi> sont écrits côte à côte, en deux colonnes séparées par un trait vertical. Dans les deux produits, les deux termes du milieu sont réunis par une accolade devant le signe qui les précède : « <formula notation="TeX">BC - \{CA,\ BA\} + A^2</formula> », « <formula notation="TeX">BC + \{BA,\ CA\} + A^2</formula> » ; ils sont ici développés.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Caput tertium</head>
<p>Quando unū latus est suprà et alterū infrà.</p>
<p>Ad constitutiōem æquationū huius capitis. Notandū est ob laterū varietates diversas etiam evenire signorū <formula notation="TeX">+</formula> et <formula notation="TeX">-</formula> notationes, quoniam enim signa sequuntur naturam maioris terminj, si terminus seu species cui præficitur signū <formula notation="TeX">+</formula> sit maior, sive si latus suprà sit maius latere infrà, quando interpretabitur hæc æquatio, ut jam videbimus, differentia laterum notanda erit cum signo lateris maioris. Sit Igitur.</p>
<pb n="5" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10034245m/f5.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Double page ; la page de gauche est paginée « 4 », celle de droite « 5 ». Dans la marge extérieure de la page de gauche, les chiffres « 7 » et « 8 » de la série courante, et les formes canoniques de l'équation traitée, recopiées en regard du texte.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio prima</head>
<p>Cum latus suprà maius est latere infrà.
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{l} \text{Sit } B - A \parallel 0 \\ \text{Et } C + A \parallel \text{ cuiuscumq; valoris} \\ \text{vel.} \\ C + A \parallel 0 \\ \text{\&amp; } B - A \text{ cuiuscumq; valoris} \\ \text{productum erit} \\ BC + BA - CA - A^{2} \parallel 0 \end{array}</formula></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio secunda</head>
<p>Cum latus suprà æquale est lateri infrà.
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{l} \text{Sit } B - A \parallel 0 \\ \text{Et } C + A \text{ cuiuscumq; valoris et cæt. ut supra} \\ \text{productum erit} \\ BC - A^{2} \parallel 0 \end{array}</formula></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio Tertia</head>
<p>Cum latus infrà maius est latere suprà. Erit idem productum scilicet
<formula notation="TeX" rend="display">BC + BA - CA - A^{2} \parallel 0</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Dans les deux produits, « <formula notation="TeX">BC</formula> » est suivi d'une accolade réunissant <formula notation="TeX">BA</formula> et <formula notation="TeX">CA</formula>, le <formula notation="TeX">+</formula> et le <formula notation="TeX">-</formula> étant écrits l'un au-dessus de l'autre devant l'accolade ; ils sont ici développés.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Caput Quartum. De Æquatione quadraticâ quæ per se subsistit</head>
<p>Æquatio dicitur per se subsistere, vel a se esse, quæ à qualibet aliâ per quamcumq; ductiōem produci non potest, quoniam vero inter quadraticas unica est eiusmodj ideo huius capitis erit</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio unica</head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.} + A^{2} \parallel 0</formula></note>
<formula notation="TeX" rend="display">z\,\mathrm{pl.} + A^{2} \parallel 0</formula>
In quâ æquatiōe evidens est unicū esse latus positivū infrà potentia æquale <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.}</formula> nam per antithesim erit <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.} \parallel -A^{2}</formula>.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Ad Caput primum Et secundum</head>
<p>Fusius in hac parte de æquationib<hi rend="sup">9</hi> quadraticis disserimus de iis quæ ad generatim tum æquationū constitutiōem tum interpretatiōem, ne quid supersit quod in sequentib<hi rend="sup">9</hi> pariat difficultatem, cū et ea quæ hic dicuntur iis etiam inserviant.</p>
<p>Constituta igitur æquatiōe ut evidenter fieret ipsius origo, ac proinde radices innotescerent, sic eam Interpretamur In primo capite ut scilicet <formula notation="TeX">BC</formula> sit <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.}^{um}</formula>, Et <formula notation="TeX">C + B</formula> sit <formula notation="TeX">X</formula> seu summa laterum, Cum Igitur similis occurret æquatio.
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.} - xA + A^{2}</formula></note>
<formula notation="TeX" rend="display">Z\,\mathrm{pl.} - xA + A^{2} \parallel 0</formula>
erunt duo latera supra quorū summa est <formula notation="TeX">x</formula>, rectangulū sub ipsis est <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.}</formula> et <formula notation="TeX">A</formula> fit, alterutrū ex lateribus.</p>
<p>Et quæcumq; varietates inciderint eodem semper modo, hæc æquatio poterit explicari sit <del>enim</del> v.g.
<formula notation="TeX" rend="display">\frac{F^{\mathrm{sd}}}{G} - \frac{KNA}{M} + \frac{HLA}{G} + A^{2} \parallel 0</formula>
<formula notation="TeX">-\dfrac{KNA}{M} + \dfrac{HLA}{G}</formula> Intelligitur tanquam una linea, quæ vocatur <formula notation="TeX">x</formula> et eodem redit et æquatio cum superiore similiter æquatiōe secundj cap<hi rend="sup">is</hi> sic Interpretabimur
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.} + xA + A^{2}</formula></note>
<formula notation="TeX" rend="display">Z\,\mathrm{pl.} + xA + A^{2} \parallel 0</formula>
Et erunt ut patet ex ipsius origine, duo latera infra quorū summa est <formula notation="TeX">x</formula> rectangulū sub ipsis <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.}</formula>, et <formula notation="TeX">A</formula>, fit quodlibet ex lateribus.</p>
<p>Æquationibus sic Interpretatis videndū est an determinationj sint obnoxiæ, æquatio vero dicitur determinationj obnoxia, cū de duobus vel pluribus lateribus æqualibus</p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">Page de droite, paginée « 5 ». Le tiers inférieur est resté blanc. Les formes canoniques sont répétées dans la marge extérieure.</note></p>
<p>est explicabilis, quæ quidem determinatio in universū duplex est maior scilicet et minor, maior cū ōia latera de quibus potest explicari æquatio, sunt æqualia minor verò cū non ōia latera sunt æqualia, sed quædam duntaxat, In quâ autem æquatiōe detegenda est illa constitutio quæ determinationj sive maiorj sive minorj est obnoxia, in prædictis duab<hi rend="sup">9</hi> formulis, quarū prima præcipua est inter quadraticas, determinatio est, cū <formula notation="TeX">x</formula>, bifariam secatur et utraq; medietas sit <formula notation="TeX">A</formula>, propter quem statum determinatiōis duplex est latus, ideoq; duplex solutio.</p>
<p>Præter eam autem determinatiōem in eo casu laterū æqualiū, est et alia determinatio quæ statim patet ex analysi quæ inducit aliquam limitatiōem, et extra quam si æquatio propositæ nō satisfaciat latera erunt fictitia, ac proinde quæstio impossibilis, quemadmodū in his duab<hi rend="sup">9</hi> æquationib<hi rend="sup">9</hi> quadraticis <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.}</formula> nō debet esse maius <unclear>quadrante</unclear> quadrati <formula notation="TeX">x</formula>, cū enim <formula notation="TeX">x</formula>, sit summa laterū, rectangulū maius eo non potest quam si utraq; latera sint æqualia inter se, quod quidem rectangulū eo casu æquale erit quartæ partj <formula notation="TeX">x</formula> quadratj seu dimidio rectæ <formula notation="TeX">x</formula>, secus verò cū <formula notation="TeX">x</formula> est differentia ut in sequentibus huius partis æquationibus.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Ad Caput Tertium</head>
<p>In 1<hi rend="sup">a</hi> propositiōe cū latus suprà sit maius lateri infrà hæc constitutio sic Interpretabitur.
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.} + xA - A^{2}</formula></note>
<formula notation="TeX" rend="display">z\,\mathrm{pl.} + xA - A^{2} \parallel 0</formula>
Et erunt duo latera, alterū idemq; maius suprà, alterū verò Idemq; minus infra, quorū differentia est <formula notation="TeX">x</formula>, rectangulū sub ipsis <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.}</formula> et <formula notation="TeX">A</formula> fit quodlibet ex ipsis.</p>
<p>In 2<hi rend="sup">a</hi> verò propositiōe, cū duo latera sint Inter se æqualia evanescet affectio sub latere et huiusmodj æquatiōis hæc erit formula.
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.} - A^{2} \parallel 0</formula></note>
<formula notation="TeX" rend="display">z.\,\mathrm{pl.} - A^{2} \parallel 0</formula>
Et erunt duo latera inter se æqualia alterū supra, alterū verò infrà, rectangulū sub ipsis <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.}</formula>, et fit <formula notation="TeX">A</formula>, alterutrum.</p>
<p>In 3<hi rend="sup">a</hi> denique propositiōe cū latus infra sit maius lateri suprà, ideò hæc æquatio hanc Interpretatiōem accipiet.
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.} - xA - A^{2}</formula></note>
<formula notation="TeX" rend="display">z\,\mathrm{pl.} - xA - A^{2} \parallel 0</formula>
Et sunt duo latera alterū Idemq; maius infrà, alterū Idemq; minus suprà, quorū differentia est <formula notation="TeX">x</formula>, rectangulū sub ipsis est <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.}</formula> et fit <formula notation="TeX">A</formula> alterutrum.</p>
<pb n="6" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10034245m/f6.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Double page ; page de gauche paginée « 6 », page de droite « 7 ».</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>De Constitutione Æquationum Cubicarum</head>
<p>Æquatio Cubica est cū potestas est cubus, ac proinde de tribus lateribus est explicabilis quæ quidem tria latera vel erunt suprà, vel duo suprà et unū Infrà, vel duo Infrà et unū suprà, vel denique tria Infrà, quæ divisio totidem scilicet quatuor dabit capita. Cum verò hæc æquatio cubica possit etiam à quadraticâ et laterali procreari, vel ex se subsistere erunt rursus et alia duo capita.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Caput primū In quo tria latera sunt suprà</head>
<p>Propositio unica.
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{lll} \text{Sit } B - A \parallel 0 &amp; \text{vel} &amp; \text{vel} \\ C - A &amp; C - A \parallel 0 &amp; D - A \\ D - A \text{ cuiuscumq; valoris} &amp; D - A &amp; B - A \\ &amp; B - A \text{ cuiuscumq; valoris} &amp; C - A \text{ cuiuscumq; valoris} \end{array}</formula>
productum quod Inde oritur scilicet.
<formula notation="TeX" rend="display">BCD - CDA + DA^{2} - BDA + CA^{2} - BCA + BA^{2} - a^{3} \parallel 0</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Les trois lignes du produit sont écrites l'une sous l'autre, <formula notation="TeX">BCD</formula> en tête et <formula notation="TeX">-a^3</formula> à la fin de la troisième ; elles sont ici mises bout à bout.</note></p>
<p>Æquale nihilo, et manifestū est ex iis quæ dicta sunt tria latera esse positiva suprà, hæc â æquatio hanc accipiet Interpretatiōem.
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">T\,\mathrm{sd.} - z\,\mathrm{pl.}\,A + xA^{2} - a^{3} \parallel 0</formula></note>
<formula notation="TeX" rend="display">T\,\mathrm{Sol.} - z\,\mathrm{pl.}\,A + xA - a^{3} \parallel 0</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Le terme en <formula notation="TeX">x</formula> est écrit « <formula notation="TeX">+\,\dot{x}A</formula> », sans le 2 de l'exposant, que porte la forme recopiée dans la marge ; laissé tel quel.</note></p>
<p>Erunt Igitur tria latera suprà, quorū summa est <formula notation="TeX">x</formula>, et summa rectangulorū sub ipsis binis et binis sumptis est <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.}</formula> et solidū sub his rectangulis <formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.}</formula>, et <formula notation="TeX">A</formula>, fit quodlibet ex lateribus.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Caput secundū In quo duo latera sunt suprà et 3<hi rend="sup">ium</hi> Infrà</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{lll} \text{Sit } B - A \parallel 0 &amp; \text{vel} &amp; \text{vel.} \\ C - A &amp; C - A \parallel 0 &amp; D + A \parallel 0. \\ D + A &amp; B - A &amp; B - A \\ &amp; D + A &amp; C - A \end{array}</formula>
productum erit
<formula notation="TeX" rend="display">BCD - BDA + DA^{2} - CDA - BA^{2} + BCA - CA^{2} + A^{3} \parallel 0</formula></p>
<p>Quæ quidem constitutio, ob variam signorū <formula notation="TeX">+</formula> et <formula notation="TeX">-</formula> notatiōem, quæ præficiuntur lateribus diversæ nãtūræ scilicet iis quæ sunt suprà et alterj quod est infrà, diversam quoq; Interpretatiōem accipiet, secundū horū laterū magnitudines, siquidem vel latus infrà maius est summa laterū supra, vel ipsi æquale vel ipsi minus, et rursus ex eo varia orietur constitutio, quod tametsi latus positivū Infrà sit minus summâ laterū positivorū suprà, poterit nihilominus fieri ut rectangulum sub summa laterū suprà in latus infrà sit vel æquale, vel etiam minus rectangulo quod continetur sub lateribus suprà, et inde tot orientur propositiones.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 1<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">T\,\mathrm{sd.} - z\,\mathrm{pl.}\,A + xA^{2} + A^{3}</formula></note>
Cum latus Infrà est maius summâ laterum suprà.</p>
<p>Manifestū autem est ex hac hypothesi ambo rectangula <formula notation="TeX">BD + CD</formula> esse maiora rectangulo</p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">Page de droite, paginée « 7 ». Les formes canoniques sont recopiées dans la marge extérieure en regard de chaque proposition.</note></p>
<p><formula notation="TeX">BC</formula>. erit Igitur
<formula notation="TeX" rend="display">T\,\mathrm{Sd.} - z\,\mathrm{pl.}\,A + xA^{2} + A^{3} \parallel 0</formula>
Et sunt tria latera duo suprà, alterum idemq; maius duobus reliquis simul sumptis infrà, <formula notation="TeX">x</formula> est differentia horū laterum <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.}</formula> differentia rectangulorū et <formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.}</formula> quod fit sub ipsis, <formula notation="TeX">A</formula> vero fit quodlibet ex lateribus.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propos. 2<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.} - z\,\mathrm{pl.}\,A + A^{3}</formula></note>
Cum latus infra æquatur agg<hi rend="sup">o</hi> laterū supra. Patet itiam In hac propositiōe rectangula <formula notation="TeX">BD + CD</formula> esse maiora rectangulo <formula notation="TeX">BC</formula> erit Igitur
<formula notation="TeX" rend="display">T\,\mathrm{Sol.} - z\,\mathrm{pl.}\,A + A^{3} \parallel 0</formula>
et cæt. ut supra præter quam hic nulla est affectio sub quadrato cū nulla sit differentia lateris Infrà, et summæ eorū quæ sunt supra.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propos. 3<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.} - z\,\mathrm{pl.}\,A - xA^{2} + A^{3}</formula></note>
Cum latus infrà minus est summâ laterū suprà, et rectangulū sub summâ laterū suprà in latus infrà, maius est rectangulo sub lateribus suprà. Et hæc constitutio hanc Interpretatiōem accipiet.
<formula notation="TeX" rend="display">T\,\mathrm{Sol.} - z\,\mathrm{pl.}\,A - xA^{2} + A^{3} \parallel 0</formula>
Et sunt tria latera duo suprà simul maiora reliquo Infrà, <formula notation="TeX">x</formula> fit excessus horū duorū laterū, <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.}</formula> excessus rectangulorū <formula notation="TeX">BD + CD</formula> in rectangulū <formula notation="TeX">BC</formula>, Et <formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sd.}</formula> est solidū quod continetur sub his lateribus et <formula notation="TeX">A</formula>, fit quodlibet ex ipsis.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propos. 4<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.} - xA^{2} + A^{3}</formula></note>
Cum idem latus Infrà minus est et cæt. sed rectangula <formula notation="TeX">BD + CD</formula> simul æqualia rectangulo <formula notation="TeX">BC</formula> quæ constitutio sic Interpretabitur.
<formula notation="TeX" rend="display">T\,\mathrm{Sol.} - xA^{2} + A^{3} \parallel 0</formula>
Et affectio sub latere evanescit, quia nulla est differentia rectangulorum.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propos. 5<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.} + z\,\mathrm{pl.}\,A - xA^{2} + A^{3}</formula></note>
Cum Idem latus Infra minus est et cæt., et rectangula <formula notation="TeX">BD + CD</formula> simul minora sunt rectangulo <formula notation="TeX">BC</formula>. Secundum quam hypothesim sequitur hoc latus Infrà minus esse quovis eorū quæ sunt suprà, ut videbimus Inferius, hæc autem constitutio sic Interpretabitur.
<formula notation="TeX" rend="display">T\,\mathrm{Sol.} + z\,\mathrm{pl.}\,A - xA^{2} + A^{3} \parallel 0</formula>
Et sunt ut supra.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Caput Tertium</head>
<p>In quo sunt duo latera Infrà et alterum suprà.
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{lll} \text{Sit } D + A \parallel 0 &amp; \text{vel} &amp; \text{vel} \\ \text{\&amp; } C + A &amp; C + A &amp; B - A \\ B - A \text{ cuiuscumq; valoris} &amp; B - A &amp; C + A \\ &amp; D + A \text{ et cæt.} &amp; D + A \text{ Et Cætera.} \end{array}</formula>
Productum quod Inde oritur est
<formula notation="TeX" rend="display">BDC + BCA + BA^{2} + BDA - CA^{2} - CDA - DA^{2} - A^{3} \parallel 0</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Le produit est écrit en trois lignes accolées après « <formula notation="TeX">BDC</formula> » ; elles sont ici mises bout à bout.</note></p>
<pb n="7" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10034245m/f7.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Double page ; page de gauche paginée « 8 », page de droite « 9 ».</note></p>
<p>Inde autem oriuntur quinque propositiones ut In præcedentj cap<hi rend="sup">e</hi> quæ ōes Et singulæ inversæ sunt, sic et totū caput totius inversū, quæ enim latera illj erant suprà, hic sunt infrà, et quod illic erat infrà, hic est suprà.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propos. 1<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.} + z\,\mathrm{pl.}\,A + xA^{2} - A^{3}</formula></note>
Cum latus suprà maius est summâ laterū Infra quæ constitutio sic Interpretatur
<formula notation="TeX" rend="display">T\,\mathrm{Sol.} + z\,\mathrm{pl.}\,A + xA^{2} - A^{3} \parallel 0</formula></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propos. 2<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.} + z\,\mathrm{pl.}\,A - A^{3}</formula></note>
Cum latus suprà æquabitur agg<hi rend="sup">o</hi> laterū Infrà. hæc erit Interpretatio
<formula notation="TeX" rend="display">T\,\mathrm{Sol.} + Z\,\mathrm{pl.}\,A - A^{3} \parallel 0</formula></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propos. 3<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.} + z\,\mathrm{pl.}\,A - xA^{2} - A^{3}</formula></note>
Cum latus suprà minus est summâ laterū Infrà et rectangulū sub summâ laterū Infra in latus suprà maius est rectangulo sub lateribus Infrà. Adhibita Interpretatiōe erit.
<formula notation="TeX" rend="display">T\,\mathrm{Sol.} + z\,\mathrm{pl.}\,A - xA^{2} - A^{3} \parallel 0</formula></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propos. 4<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.} - xA^{2} - A^{3}</formula></note>
Cum Idem latus suprà minus est eâdem summâ et rectangula <formula notation="TeX">BC + BD</formula>, simul sunt æqualia rectang<hi rend="sup">lo</hi> <formula notation="TeX">CD</formula>. erit
<formula notation="TeX" rend="display">T\,\mathrm{Sol.} - xA^{2} - A^{3} \parallel 0</formula></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propos. 5<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.} - z\,\mathrm{pl.}\,A - xA^{2} - A^{3}</formula></note>
Cum Idem latus suprà, minus est eâdem summâ et rectangula <formula notation="TeX">BC + BD</formula> simul minora sunt rectangulo <formula notation="TeX">CD</formula>. Cuius constitutiōis hæc erit formula.
<formula notation="TeX" rend="display">T\,\mathrm{Sol.} - Z\,\mathrm{pl.}\,A - xA^{2} - A^{3} \parallel 0</formula></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Caput 4<hi rend="sup">um</hi></head>
<p>In quo ōia latera sunt Infra.</p>
<p>Hoc caput inversū est primj, et ōes affectiones notantur signo <formula notation="TeX">+</formula> quod nunquam directe et per se, evenit. huiusmodj autem constitutiōis hæc est formula.
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.} + z\,\mathrm{pl.}\,A + xA^{2} + A^{3}</formula></note>
<formula notation="TeX" rend="display">T\,\mathrm{Sol.} + z\,\mathrm{pl.}\,A + xA^{2} + A^{3} \parallel 0</formula>
Quæ quidem formula eodem modo enuntiabitur quo In cap<hi rend="sup">e</hi> 1<hi rend="sup">o</hi>. modo ea dicantur hic de lateribus infrà, quæ ibj dicta sunt de lateribus suprà.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Caput 5<hi rend="sup">um</hi>. De constitutiōe Æquationū Cubicarū quæ oriuntur Ex duabus Æquationibus alterâ planâ, alterâ lateralj</head>
<p>Æquatiōes quæ oriuntur ex æquatiōe quadraticâ, de duobus lateribus explicabilj, recidunt In præcedentes constitutiones cubicas, cū enim æquatio quadratica ex hypothesj duas habeat radices, Intelligantur esse <formula notation="TeX">B</formula> et <formula notation="TeX">C</formula>, deinde verò ad efformandam cubicam, de qua in hoc Capite, assumatur lateralis, cuius radix sit <formula notation="TeX">D</formula>, igitur quæ inde oritur æquatio erit explicabilis de tribus lateribus, ac proinde eius constitutio reperietur Inter eas de quib<hi rend="sup">9</hi> egimus superioribus Capitib<hi rend="sup">9</hi> huius partis.</p>
<p>Quia verò unica est <del>tantū</del> æquatio quadratica de unico tantū latere explicabilis scilicet <formula notation="TeX">B\,\mathrm{pl.} + A^{2} \parallel 0</formula>, in quâ æquatiōe latus est positivū Infrà, si ad</p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">Page de droite, paginée « 9 ». Un chiffre « 9 » de la série courante dans la marge de gauche, qui est ici la marge intérieure.</note></p>
<p>efformandam cubicam assumatur lateralis, hæc tantū duplex esse potest vel <formula notation="TeX">C - A \parallel 0</formula>, quo casu nempe latus est positivū supra vel <formula notation="TeX">C + A \parallel 0</formula> ubj latus est Infrà, unde et duæ tantū huius capitis propositiones.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Prop. 1<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.} - Z\,\mathrm{pl.}\,A + xA^{2} - A^{3}</formula></note>
Cum æquatio quadratica <formula notation="TeX">B\,\mathrm{pl.} + A^{2} \parallel 0</formula> ducitur In lateralem, cuius latus est positivū suprà.
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{ll} \text{Sit } B\,\mathrm{pl.} + A^{2} \parallel 0 &amp; \text{vel. Sit } C - A \parallel 0 \\ \text{\&amp; } C - A \text{ cuiuscumq; valoris} &amp; \text{Et } B\,\mathrm{pl.} + A^{2} \text{ cuiuscumq; valoris} \end{array}</formula>
productū quod Inde oritur erit.
<formula notation="TeX" rend="display">B\,\mathrm{pl.}\,C - B\,\mathrm{pl.}\,A + CA^{2} - A^{3} \parallel 0</formula>
Quæ quidem constitutio, adhibitâ scilicet convenientiore in superioribus Interpretatiōe sic erit.
<formula notation="TeX" rend="display">T\,\mathrm{Sol.} - Z\,\mathrm{pl.}\,A + xA^{2} - A^{3} \parallel 0</formula>
Cuius constitutiōis formula, quamvis ōo similis sit formulæ quæ in 1<hi rend="sup">o</hi> capite huius partis, non tamen similiter enuntiabitur, <formula notation="TeX">x</formula>, enim ut videre est ex eius origine non est summa laterū, nec <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.}</formula> aggregatū rectangulorū et cæt., ac proinde hæc constitutio est exceptio regulæ generalis ex quâ certū est in ōibus æquationibus alternatim affirmatis et negatis à principio usq; ad finem, coefficientē altioris gradus sub potestate fieri summam laterū, coefficientē verò gradus Immediate subsequentis summam rectangulorū vel planorū sub iisdem lateribus quæcumq; vera ea latera ducta fuerint, similiter coefficientē gradus proximè Inferioris fieri summam omniū solidorū sub iisdem lateribus, et sic in Infinitum.</p>
<p>Sunt Igitur in hac formula duo latera alterū suprà æquale <formula notation="TeX">x</formula>, alterū infrà potentiâ æquale <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.}</formula> et <formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.}</formula> fit ex quadrato eius quod est infrà in altitudinem illius quod est suprà, et <formula notation="TeX">A</formula> est quodlibet ex lateribus.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propos. 2<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.} + z\,\mathrm{pl.}\,A + xA^{2} + A^{3}</formula></note>
In qua sunt duo latera ambo Infrà.
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{ll} \text{Sit } B\,\mathrm{pl.} + A^{2} \parallel 0 &amp; \text{vel } C + A \parallel 0 \\ \text{\&amp; } C + A \text{ cuiuscumq; valoris} &amp; B\,\mathrm{pl.} + A^{2} \text{ cuiuscumq; valoris} \end{array}</formula>
productū erit
<formula notation="TeX" rend="display">B\,\mathrm{pl.}\,C + B\,\mathrm{pl.}\,A + CA^{2} + A^{3} \parallel 0</formula>
Cuius constitutiōis hæc esto Interpretatio.
<formula notation="TeX" rend="display">T\,\mathrm{Sol.} + z\,\mathrm{pl.}\,A + xA^{2} + A^{3} \parallel 0</formula>
Quæ etiam formula ōo similis est quoad signa formulæ quartj capitis huius partis, sed maximè Inter se differunt, ut patet ex diversâ earū origine, igitur huius enunciatio eadem erit quæ in præcedentj nisi quod hic ambo latera sunt Infra.</p>
<pb n="8" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10034245m/f8.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Double page ; page de gauche paginée « 10 », page de droite « 11 ».</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Caput 6.<hi rend="sup">um</hi> De Æquationibus Cubicis quæ per se subsistunt</head>
<p>Cum In præcedentibus capitibus mixta sint omnimodè tria latera, deinde etiam omnimode planū et latus ad constituendas æquationes cubicas, si præter hanc lateralem veriam vel mixtiōem vel Combinatiōem et æquationes quæ inde ortæ sunt quædam efficiantur, manifestū est illas nec ex tribus nec ex duabus æquationibus constare, atq; ità neque de tribus, neq; de duobus lateribus explicabiles, esse.</p>
<p>Reperiuntur eiusmodj æquatiōes omnino sex unde totidem propositiones constituentur.</p>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.} + xA^{2} + A^{3}</formula></note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Prop. 1<hi rend="sup">a</hi>}
<formula notation="TeX" rend="display">T\,\mathrm{Sol.} + xA^{2} + A^{3} \parallel 0</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.} + z\,\mathrm{pl.}\,A + A^{3}</formula></note></head>
</div>
<div type="subsection">
<head>Prop. 2<hi rend="sup">a</hi>}
<formula notation="TeX" rend="display">T\,\mathrm{Sol.} + z\,\mathrm{pl.}\,A + A^{3} \parallel 0</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.} + A^{3}</formula></note></head>
<p>\subsection*{Prop. 3<hi rend="sup">a</hi>}
<formula notation="TeX" rend="display">T\,\mathrm{Sol.} + a^{3} \parallel 0</formula>
In his tribus propositionibus est unicū latus Infrà.</p>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.} - z\,\mathrm{pl.}\,A - A^{3}</formula></note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Prop. 4<hi rend="sup">a</hi>}
<formula notation="TeX" rend="display">T\,\mathrm{Sol.} - z\,\mathrm{pl.}\,A - A^{3} \parallel 0</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.} - xA^{2} - A^{3}</formula></note></head>
<p>\subsection*{Prop. 5<hi rend="sup">a</hi>}
<formula notation="TeX" rend="display">T\,\mathrm{Sol.} - xA^{2} - A^{3} \parallel 0</formula></p>
<p>\subsection*{Prop. 6<hi rend="sup">a</hi>}
<formula notation="TeX" rend="display">T\,\mathrm{Sol.} - A^{3} \parallel 0</formula>
In his tribus ultimis propositionibus est unicum latus suprà.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>De Determinationibus Æquationum Cubicarum</head>
<p>Præmissis constitutionibus æquationū cubicarū reliquū est ut de earum determinationib<hi rend="sup">9</hi> agamus. Cū dictæ determinatio duplex sit ut notavimus, maior scilicet et minor, &amp; maior sit cū omnia latera sunt æqualia, minor verò cum quædam tantū, manifestū erit ex harū æquationū constitutionib<hi rend="sup">9</hi> maiorj determinationj solummodo esse obnoxias formulas primj et quartj capitis, quæ etiam erunt obnoxiæ et minorj, cū fierj possit ut in his æquationibus non omnia latera sint æqualia sed quædam duntaxat.</p>
<p>Quoniam verò præter has determinatiōes aliam notavim<hi rend="sup">9</hi> quæ limitatiōem inducit, et extra quæstio proposita resolvj nō poterit, lateraq; erunt merè fictitia, ideò In constitutionibus duorū dictorū capitū in quibus <formula notation="TeX">x</formula> est summa laterum eo casu quæstio erit possibilis si <formula notation="TeX">Z\,\mathrm{pl.}</formula> non sit maius tertia parte <formula notation="TeX">x</formula> quadratj, et similiter <formula notation="TeX">T\,\mathrm{pl.}</formula> non sit maius tertiâ parte cubj eiusdem <formula notation="TeX">x</formula>, si enim linea in tres partes dividatur maius solidū sub his tribus portionibus contentum, erit cū dictæ</p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">Page de droite, paginée « 11 ».</note></p>
<p>tres partes erunt Inter se æquales, Similiter eâdem lineâ adhuc trifariam sectâ maior summa rectangulorū seu planorū, iis binis et binis sumptis erit cū eâdem eiusdem lineæ partes erunt inter se æquales, quod ita evidens est, ut maiorj demonstratiōe non egeat.</p>
<p>Maior itaq; determinatio primj et quartj capitis erit cū <formula notation="TeX">x</formula> Inter partes æquales dividetur.</p>
<p>Si verò In his capitibus sicut et in sequentib<hi rend="sup">9</hi>, tria latera non sint inter se æqualia, sed duo tantum, hæc duo latera sic investigabuntur.</p>
<p>Sint enim In constitutiōe primj capitis <formula notation="TeX">B</formula> et <formula notation="TeX">C</formula>, hæc duo latera æqualia patet productū huius constitutiōis ad hoc reducj.
<formula notation="TeX" rend="display">B^{2}D - 2BDA + 2BA^{2} - B^{2}A + DA^{2} - A^{3} \parallel 0</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Le produit est écrit en deux lignes ; elles sont ici mises bout à bout.</note></p>
<p>Et similj adhibitâ interpretatiōe <formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.}</formula> fierj <formula notation="TeX">B^{2}D</formula>, et tria plana <formula notation="TeX">2BD</formula> et <formula notation="TeX">B^{2}</formula> similiter fierj <formula notation="TeX">Z\,\mathrm{pl.}</formula> et <formula notation="TeX">x</formula> esse summam triū laterū <formula notation="TeX">2B + D</formula>, quorū duo erunt ex hypothesi Inter se æqualia, quæ ut dignoscantur. alterū eorū sit <formula notation="TeX">A</formula>, igitur <formula notation="TeX">2A</formula> erunt duo latera æqualia <formula notation="TeX">B</formula> et <formula notation="TeX">C</formula>, &amp; <formula notation="TeX">x - 2A</formula> erit alterū latus prioribus inæquale, ut autem sub speciebus eorumdem laterū æqualiū habeatur <formula notation="TeX">Z\,\mathrm{pl.}</formula> quoniam innotescit ex iam proposita constitutiōe idem <formula notation="TeX">Z\,\mathrm{pl.}</formula> æquari bis rectangulo sub latere æqualj in illud quod est inæquale <formula notation="TeX">+</formula> quadrato eius quod est æquale, si igitur <formula notation="TeX">x - 2A</formula> ducatur in <formula notation="TeX">2A</formula> et producto adiiciatur <formula notation="TeX">A^{2}</formula> erit
<formula notation="TeX" rend="display">2xA - 3A^{2} \parallel Z\,\mathrm{pl.}</formula>
Quorū omniū si sumatur tertia pars erit
<formula notation="TeX" rend="display">\tfrac{2}{3}xA - A^{2} \parallel \tfrac{1}{3}Z\,\mathrm{pl.} \quad \text{atq; ideo}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\tfrac{1}{3}Z\,\mathrm{pl.} - \tfrac{2}{3}xA + A^{2} \parallel 0</formula>
Et sic cū sese offerat æquatio cognita de duob<hi rend="sup">9</hi> lateribus explicabilis, de qua in recognitiōe quadraticarū factū est satis propositæ disquisitionj, cui <formula notation="TeX">A</formula> enuntiatur de alterutro latere, &amp; inductio legitima ut notavimus cū numerus partiū est finitus, et si <formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.}</formula> esset ignotū nihil amplius agendū superesset, hoc et <formula notation="TeX">A</formula>, habeatur unicū <formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.}</formula> ad hoc ut <gap reason="illegible"/> <unclear>proprietas</unclear> laterū quæ investigantur reducatur, quod quidem <formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.}</formula> cū ex constitutiōe proposita æquetur quadrato lateris æqualis in latus inæquale, erit
<formula notation="TeX" rend="display">x\,A^{2} - 2A^{3} \parallel T\,\mathrm{Sol.} \quad \text{et sumptis dimidiis}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\tfrac{1}{2}xA^{2} - A^{3} \parallel \tfrac{1}{2}T\,\mathrm{Sol.} \quad \text{et per Antithesim}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\tfrac{1}{2}T\,\mathrm{Sol} - \tfrac{1}{2}xA^{2} + A^{3} \parallel 0</formula>
Quæ æquatio cū æquetur nihilo, sicut et ea quam habuimus de <formula notation="TeX">Z\,\mathrm{pl.}</formula> et <formula notation="TeX">A</formula> sit Idem in utrâq;, Igitur ambæ hæ duæ æquatiōes poterunt Inter se conferrj ut habeatur ipsū <formula notation="TeX">A</formula>, ac proinde ut sint homogeneæ.
<formula notation="TeX" rend="display">\tfrac{1}{3}z\,\mathrm{pl.}\,A - \tfrac{2}{3}xA^{2} + A^{3} \parallel \tfrac{1}{2}T\,\mathrm{Sol.} - \tfrac{1}{2}xA^{2} + A^{3}</formula>
et ablato utrimq; <formula notation="TeX">A^{3}</formula> erit
<formula notation="TeX" rend="display">\tfrac{1}{3}z\,\mathrm{pl.}\,A - \tfrac{2}{3}xA^{2} \parallel \tfrac{1}{2}T\,\mathrm{Sol} - \tfrac{1}{2}xA^{2} \quad \text{et per Antithesim}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\tfrac{1}{2}T\,\mathrm{Sol.} - \tfrac{1}{3}z\,\mathrm{pl.}\,A + \tfrac{1}{6}xA^{2} \parallel 0</formula>
quorum omnium si sumatur sexta pars et productū applicetur ad <formula notation="TeX">x</formula> erit
<formula notation="TeX" rend="display">\frac{3\,T\,\mathrm{Sol}}{x} - \frac{2\,z\,\mathrm{pl.}\,A}{x} + A^{2} \parallel 0</formula></p>
<pb n="9" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10034245m/f9.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Double page ; page de gauche paginée « 12 », page de droite « 13 ». Un chiffre « 10. » de la série courante dans la marge extérieure de la page de gauche.</note></p>
<p>Cuius æquatiōis rursus alia Instituenda est comparatio cū dictâ 1<hi rend="sup">a</hi> quadratica de <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.}</formula> ut tandem habeatur <formula notation="TeX">A</formula>, unicū, ambæ enim sicut et supra æquantur nihilo, habebimus Igitur.
<formula notation="TeX" rend="display">\frac{3\,T\,\mathrm{Sol}}{x} - \frac{2\,Z\,\mathrm{pl.}\,A}{x} + A^{2} \parallel \tfrac{1}{3}z\,\mathrm{pl.} - \tfrac{2}{3}x\,A + A^{2}</formula>
utrimque auferatur <formula notation="TeX">A^{2}</formula>. tum erit
<formula notation="TeX" rend="display">\frac{3\,T\,\mathrm{Sol}}{x} - \frac{2\,Z\,\mathrm{pl.}\,A}{x} \parallel \tfrac{1}{3}Z\,\mathrm{pl.} - \tfrac{2}{3}xA \quad \text{Et per Antithesim.}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\frac{3\,T\,\mathrm{Sol}}{x} - \tfrac{1}{3}Z\,\mathrm{pl.} \parallel \frac{2\,Z\,\mathrm{pl.}\,A}{x} - \tfrac{2}{3}xA \quad \text{Ac proinde}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\frac{\dfrac{3\,T\,\mathrm{Sol}}{x} - \tfrac{1}{3}Z\,\mathrm{pl.}}{\dfrac{2\,Z\,\mathrm{pl.}}{x} - \tfrac{2}{3}x} \parallel A</formula></p>
<p>Oportet Igitur in casu determinatiōis ut alterū ex duobus lateribus æqualib<hi rend="sup">9</hi> oriatur ex hac applicatiōe, et sic in ōib<hi rend="sup">9</hi> constitutionib<hi rend="sup">9</hi> sive cubicis sive quadratoquadratis, sive altioris gr<hi rend="sup">is</hi>, eodem plane artificio latus æquale detegetur, nec maior erit dificultas, nisi quod in iis constitutionib<hi rend="sup">9</hi> ubj potestas fuerit in altiori gradu plures instituenda erunt æquationes, ut tandem ad ultimam deveniatur in quâ ut in proposito exemplo habeatur <formula notation="TeX">A</formula>, unicū.</p>
<p>His ita notatis quæ spectant in universū ad determinationes non solū harū æquationū cubicarū sed etiam aliarū sive quadratoquadraticarū sive etiam gradus altioris, sigillatim videndū est de determinationibus, in casu laterū æqualiū quæ ad unamquamq; propositiōem ōniū capitū huius partis pertinent, et etiam de iis determinationibus, quæ limitatiōem inducunt.</p>
<p>Et in 1<hi rend="sup">o</hi> quidem dictū est de iis ōib<hi rend="sup">9</hi> quæ spectant tū ad Caput 1<hi rend="sup">um</hi> tū ad caput quartū. Consequens est ut agamus de determinationib<hi rend="sup">9</hi> unicuiq; propositiōj capitis secundj inservientib<hi rend="sup">9</hi>. Et statim patet has propositiones sicut et reliquas capitis tertij, quintj et sextj maiorj quam diximus determinationj nō esse obnoxias, in iis enim constitutionib<hi rend="sup">9</hi> vel unū latus maius est duob<hi rend="sup">9</hi> reliquis simul, vel minus, vel ipsis simul sumptis æquale, vel etiam duo tantū sunt latera, vel certè unicū ut In constitutionib<hi rend="sup">9</hi> capitis ultimj. Videndū est Igitur de determinatiōe minorj, et de ea quæ limitatiōem aliquam inducit.</p>
<p>Prop<hi rend="sup">is</hi> 1<hi rend="sup">a</hi>. Capitis 2.<hi rend="sup">i</hi> determinatio quæ limitatiōem inducat nulla est, patet enim ex analysj et ex applicatiōis planj per excessū, quæ quidem applicatio semper est possibilis, determinatio vero in casu duorū laterū æqualiū orietur ex hac applicatiōe
<formula notation="TeX" rend="display">\frac{\dfrac{3\,T\,\mathrm{Sol}}{x} + \tfrac{1}{3}Z\,\mathrm{pl.}}{\dfrac{2\,Z\,\mathrm{pl.}}{x} + \tfrac{2}{3}x}</formula>
Et <formula notation="TeX">A</formula>, alterutrū ex duobus lateribus suprà æquabitur longitudinj quæ Inde proveniet.</p>
<p>Prop<hi rend="sup">is</hi> 2<hi rend="sup">a</hi> Cap<hi rend="sup">is</hi> 2.<hi rend="sup">i</hi> determinatio sic elicietur. Quoniam enim In hac constitutiōe duo latera suprà simul sumpta sunt æqualia lateri infra, ideoq; affectio sub</p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">Page de droite, paginée « 13 » à l'encre en haut à l'angle extérieur. Les chiffres « 11 », « 12 » et « 13 » de la série courante sont dans la marge de gauche, qui est ici la marge intérieure ; le dernier porte une note en français, seule note non latine de ces vingt vues.</note></p>
<p>quadrato evanescit, si statuamus hoc latus infra scilicet <formula notation="TeX">D</formula>, æquari <formula notation="TeX">2A</formula>, Igitur <formula notation="TeX">B</formula>, erit <formula notation="TeX">A</formula>, et <formula notation="TeX">C</formula> similiter erit <formula notation="TeX">A</formula>, ac proinde <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.}</formula> quod diximus esse differentiam planorū <formula notation="TeX">BD + CD</formula>, et <formula notation="TeX">BC</formula>, sive excessū quo planū sub <formula notation="TeX">B + C</formula> in <formula notation="TeX">2D</formula>, maius est plano <formula notation="TeX">BC</formula>, erit æquale <formula notation="TeX">3A^{2}</formula>. et ideo
<formula notation="TeX" rend="display">A^{2} \parallel \tfrac{1}{3}\,z\,\mathrm{pl.}</formula>
secundū quam Interpretatiōem <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.}</formula> fit summa triū planorū proportionaliū; scilicet <formula notation="TeX">B^{2} + BC</formula> et <formula notation="TeX">C^{2}</formula> quorū ōiū idem latus scilicet <formula notation="TeX">A</formula>.</p>
<p>vel etiam Idem <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.}</formula>, hanc Interpretatiōem accipiet ut sit differentia quadrati lateris Infrà et rectanguli lateriū suprà.</p>
<p>Similiter et <formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.}</formula> tribus etiam variis modis poterit enuntiari. hoc præmisso Lemmate.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Lemma</head>
<p>Si sint duo latera <formula notation="TeX">B</formula> et <formula notation="TeX">C</formula> à quibus fiant tria plana proportionalia, <formula notation="TeX">B^{2}</formula>, <formula notation="TeX">BC</formula> et <formula notation="TeX">C^{2}</formula>, tria solida quæ ab his planis efficientur, erunt æqualia, primū quod à plano Intermedio et summā lateriū extremorū, secundū quod à duobus primis in altitudinem lateris eius quod est extremū, tertiū denique quod à duobus extremis in altitudinem lateris primi.</p>
<p>Cū enim hæc tria plana sint proportionalia erit ut <formula notation="TeX">B^{2}</formula> ad <formula notation="TeX">BC</formula> sic <formula notation="TeX">B</formula> ad <formula notation="TeX">C</formula> et componendo ut <formula notation="TeX">B^{2} + BC</formula> ad <formula notation="TeX">BC</formula>. sic <formula notation="TeX">B + C</formula> ad <formula notation="TeX">C</formula>., igitur constat <unclear>ꝓportū</unclear> ut solidum cuius basis <formula notation="TeX">B^{2} + BC</formula> et altitudo <formula notation="TeX">C</formula>, æquale solido cuius basis <formula notation="TeX">BC</formula> altitudo vero <formula notation="TeX">B + C</formula>, eademq; ratiōe huic erit æquale solidū cuius basis <formula notation="TeX">C^{2} + BC</formula> in altitudinem <formula notation="TeX">B</formula>, ac proinde tria hæc solida Inter se æqualia, et <formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.}</formula> erit quodlibet ex ipsis, fit enim in casu propositæ determinatiōis ex <formula notation="TeX">B</formula> et <formula notation="TeX">C</formula> Inter se æqualibus, et <formula notation="TeX">D</formula>, quod etiam ambobus simul sumptis est æquale.
<note type="editorial" resp="#pass">Vérification numérique du lemme, écrite dans la marge de gauche d'une plume plus fine, sur <formula notation="TeX">b = 4</formula> et <formula notation="TeX">c = 10</formula> ; la lettre <formula notation="TeX">c</formula> y est tracée comme un <formula notation="TeX">r</formula> ouvert, et un nombre raturé reste illisible sous la biffure, au-dessous du premier « 560 ». Elle est transcrite ci-après.</note>
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{lll} b &amp; &amp; c \\ 4 &amp; &amp; 10 \\ \hline b^{2} &amp; bc &amp; c^{2} \\ 16. &amp; 40 &amp; 100 \\ \hline b^{2}\ \ bc &amp; \parallel &amp; b\,.\,c \\ 16\ \ 40 &amp; &amp; 4\,.\,10 \\ \hline b^{2}+bc\ \ bc &amp; \parallel &amp; b+c \quad c \\ 56 \qquad 40 &amp; &amp; 14 \qquad 10 \end{array}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{r} 56 \\ 10 \\ \hline 560 \end{array}\ \begin{array}{l} b^{2}+bc \\ c \end{array} \qquad \begin{array}{r} 14 \\ 40 \\ \hline 560 \end{array}\ \begin{array}{l} b+c \\ bc \end{array} \qquad \begin{array}{r} 140 \\ 4 \\ \hline 560. \end{array}\ \begin{array}{l} c^{2}+BC \\ B \end{array}</formula></p>
<p>In hac Igitur constitutiōe ea est determinatio ut latus <formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.}</formula> æquetur <supplied resp="#pass">potentia</supplied> <formula notation="TeX">\tfrac{1}{3}\,z\,\mathrm{pl.}</formula> et hæc est limitatio <unclear>ꝑ</unclear> <formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.}</formula> non fit maius solido cuius basis <formula notation="TeX">\tfrac{2}{3}\,z\,\mathrm{pl.}</formula> altitudo vero est <formula notation="TeX">\tfrac{1}{3}</formula> eiusdem planj quæ quidem determinatio patet ex analysi. eximemus ex hac hypothesi <formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.} \parallel 2A^{3}</formula>. quod quidem solidū æquatur <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.}\,A - A^{3}</formula>, Igitur facta antithesi <formula notation="TeX">3A^{3} \parallel z\,\mathrm{pl.}\,A</formula>. et ōibus aplicatis ad <formula notation="TeX">A</formula>, <formula notation="TeX">3A^{2} \parallel z\,\mathrm{pl.}</formula> et ex consequenti <formula notation="TeX">A^{2}</formula> potentia scilicet lateris <formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.}</formula> æquabitur <formula notation="TeX">\tfrac{1}{3}\,z\,\mathrm{pl.}</formula>. Si deinde prioris æquationis in qua <formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.} \parallel 2A^{3}</formula>. dimidium ex utraq; parte sumatur <del>erit</del>
<note type="editorial" resp="#pass">« potentia » est ajouté au-dessus de la ligne, appelé par un caret.</note>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{erit } \tfrac{1}{2}T\,\mathrm{Sol.} \parallel A^{3} \quad \text{et ōibus aplicatis ad } A</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{erit } \frac{\tfrac{1}{2}T\,\mathrm{Sol.}}{A} \parallel A^{2} \quad \text{atq; ideo}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\frac{T\,\mathrm{Sol.}}{A} \parallel 2A^{2} \quad \text{et ex consequenti}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\frac{T\,\mathrm{Sol.}}{A} \parallel \tfrac{2}{3}\,z\,\mathrm{pl.} \quad \text{ōibus ductis In } A.</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{erit } T\,\mathrm{Sol.} \parallel \tfrac{2}{3}\,z\,\mathrm{pl.}\,A \quad \text{et manifestū est } A \text{ fieri } \sqrt{\tfrac{1}{3}\,z\,\mathrm{pl.}}</formula></p>
<p>Sed eadem determinatio aliter sic demonstrabitur præmisso Lemmate quod a D. Rob. demonstratū est., Et hoc Lemma videbitur pagina sequentj.
<note type="authorial" place="margin">13 en son traité de mechanique des plans inclinez</note>
<note type="editorial" resp="#pass">La note marginale est en français ; elle renvoie, comme « D. Rob. » de la ligne qu'elle accompagne, à Roberval et à son traité de mécanique des plans inclinés. Le bas de la page est resté blanc.</note></p>
<pb n="10" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10034245m/f10.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Double page ; page de gauche paginée « 14 », page de droite « 15 ». Les chiffres « 14 », « 15 », « 16 » et « 17 » de la série courante sont dans la marge de gauche.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Lemma</head>
<p>Omniū parallelepipedorū secundū æqualia plana, vel Idem planū parallelogrammū aplicatorū deficientiumq; figuris parallelepipedis similibus Inter se et similiter positis, maximū est quod ad duas tertias aplicatur duplex existens defectus.</p>
<p>Ex quo Lemmate hoc deducitur quasi corollariū.</p>
<p>Omne planū duabus rectis lineis inæqualibus continetur, quarū minor potens est tertiæ partis eiusdem planj, maior vero sit tripla minoris.</p>
<p>Quod quidem verū est In qualibet aliā <unclear>ꝑte</unclear>, seu ut facilius explicetur in qualibet aliā fractiōe numericà, si referatur ad denominatorem ita ut maior linea sit æquemultiplex minoris, ac ipsa minor <del>potest</del> potens est partis eius planj cuius ipsamet est minus latus, si enim v.g. minor possit quartam cuiusdam planj, maior erit quadrupla ipsius minoris.</p>
<p>His ut demonstratis ōe planū atq; ideo <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.}</formula>, sub duabus rectis continetur quarū minor est potentiâ æqualis tertiæ p<hi rend="sup">tj</hi> eiusdem planj, maior vero est tripla minoris, rectangulū igitur sub eâdem minore, et duplo ipsius æquabitur duabus tertiis <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.}</formula> sumptaq; cōi altitudine eâdem minori, solidū cuius basis <formula notation="TeX">\tfrac{2}{3}\,z\,\mathrm{pl.}</formula> altitudo vero est <formula notation="TeX">\tfrac{1}{3}</formula> eiusdem <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.}</formula>, æquabitur duabus tertiis solidj cuius basis idem <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.}</formula>, altitudo vero est <formula notation="TeX">\tfrac{1}{3}</formula> eiusdem, ac proinde si huiusmodj solidū aplicetur ad duas tertias dicti <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.}</formula>, nec excedet nec deficiet, sed si ad idem <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.}</formula> aplicetur deficiet figurâ cubicâ cuius basis <formula notation="TeX">\tfrac{1}{3}\,z\,\mathrm{pl.}</formula>, altitudo vero est <formula notation="TeX">\tfrac{1}{3}\,z\,\mathrm{pl.}</formula>, duplex existens defectus, sed omniū parallelepipedorum, secundū æqualia plana et cæt. maximū est quod ad duas tertias ipsius aplicatur duplum existens defectus, Igitur solidū cuius basis <formula notation="TeX">\tfrac{2}{3}\,z\,\mathrm{pl.}</formula> altitudo vero est <formula notation="TeX">\tfrac{1}{3}</formula> eiusdem planj, maximū est ōiū solidorū secundū <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.}</formula> aplicatorū, deficientiumq; figurâ cubicâ, sed <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.}\,A - A^{3}</formula>, est solidū aplicatū secundū <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.}</formula>, et deficit figurâ cubicâ; Igitur vel <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.}\,A - A^{3}</formula>, minus est solido cuius basis <formula notation="TeX">\tfrac{2}{3}\,z\,\mathrm{pl.}</formula> altitudo vero est <formula notation="TeX">\tfrac{1}{3}</formula> eiusdem planj, vel si ipsi æquale maximū est ōiū secundū <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.}</formula> aplicatorū, deficientiumq; figurâ cubicâ, sed <formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.}</formula> facta antithesi æquatur <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.}\,A - A^{3}</formula>. Igitur vel <formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.}</formula> est æquale solido cuius basis <formula notation="TeX">\tfrac{2}{3}\,z\,\mathrm{pl.}</formula> altitudo vero est <formula notation="TeX">\tfrac{1}{3}</formula> eiusdem planj, vel certè ipso minus quod est propositū.</p>
<p>Propositionis 3<hi rend="sup">æ</hi> Cap. 2.<hi rend="sup">i</hi> determinatio potest esse multiplex, cū enim In hac constitutiōe sint tria latera duo suprà, alterū infrà, idemq; minus duobus suprà simul sumptis, vel illud latus infrà erit æquale unicuiq; eorū quæ sunt suprà, vel alterutrj tantū, vel etiam neutrj sed hæc duo latera suprà erunt Inter se æqualia.</p>
<p>Primo casu erit locus determinationj maiorj et <formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.}</formula> æquabitur <formula notation="TeX">x^{3}</formula> sicut et <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.}</formula> quadrato ipsius <formula notation="TeX">x</formula>.</p>
<p>Secundo casu cū hoc latus infrà, scilicet <formula notation="TeX">D</formula>, sit æquale vel <formula notation="TeX">B</formula>, vel <formula notation="TeX">C</formula>, si statuamus v.g. <formula notation="TeX">B</formula>, esse <formula notation="TeX">A</formula>, erit etiam <formula notation="TeX">D</formula> ipsi <formula notation="TeX">A</formula>, quia vero latera suprà, in hac constitutione, simul sumpta sunt maiora eo latere infrà, quorū differentia est <formula notation="TeX">x</formula>, consequens est ut <formula notation="TeX">C</formula>, alterū latus suprà æquetur <formula notation="TeX">x</formula>, et <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.}</formula> similiter æquetur quadrato ex <formula notation="TeX">A</formula>, cū rectangulū <formula notation="TeX">BD</formula> sit differentia rectangulorū <formula notation="TeX">BD + CD</formula>, et <formula notation="TeX">BC</formula>, Ideoq; et <del><formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.}</formula></del>
<formula notation="TeX" rend="display">T\,\mathrm{Sol.} \parallel A^{2}x \quad \text{quo aplicato ad } x\text{, erit} \quad \frac{T\,\mathrm{Sol.}}{x} \parallel A^{2} \ \text{sive } z\,\mathrm{pl.}</formula>
hinc Igitur in dicto hoc secundo casu determinatio ut ex aplicatiōe <formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.}</formula> ad <formula notation="TeX">x</formula>, oriatur <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.}</formula></p>
<p>Tertio denique casu cū latera suprà erunt Inter se æqualia, eâdem utemur methodo, quâ in superioribus, et tandem post aliquot æquationes alteram ex</p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">Page de droite, paginée « 15 ». Le chiffre « 18 » de la série courante dans la marge de gauche.</note></p>
<p>Lateribus æqualibus orietur ex hac aplicatiōe
<formula notation="TeX" rend="display">\frac{\dfrac{3\,T\,\mathrm{Sol.}}{x} - \tfrac{1}{3}\,z\,\mathrm{pl.}}{\dfrac{2\,z\,\mathrm{pl.}}{x} + \tfrac{2}{3}x}</formula></p>
<p>Propositionis 4<hi rend="sup">æ</hi> Cap. 2.<hi rend="sup">i</hi> determinatio est ut latus infrà, minus summâ lateriū suprà, non sit maius quartâ p<hi rend="sup">te</hi> eiusdem summæ, cū enim In hac constitutiōe rectangulū sub summâ laterū suprà in latus infrà debeat æquari rectangulo sub dictis duobus lateribus suprà, manifestū est rectangulū <formula notation="TeX">BC</formula>, seu rectangulū sub lateribus suprà, eo casu esse maximū quo <formula notation="TeX">B</formula> et <formula notation="TeX">C</formula> erunt inter se æqualia, quo casu rectangulū <formula notation="TeX">BC</formula>, æquabitur quartæ partj quadratj rectæ ipsius <formula notation="TeX">B + C</formula>, sed quarta pars quadratj rectæ <formula notation="TeX">B + C</formula>, æquatur rectangulo sub totâ <formula notation="TeX">B + C</formula>, et quartâ p<hi rend="sup">te</hi> eiusdem, Igitur rectangulū <formula notation="TeX">BC</formula>, eo casu erit maximū, quo recta <formula notation="TeX">B + C</formula> ducitur in quartam ipsius p<hi rend="sup">tem</hi>, Igitur <formula notation="TeX">D</formula>, per quod hæc linea <formula notation="TeX">B + C</formula> ducitur, et ex quâ multiplicatiōe oritur rectangulū æquale rectangulo <formula notation="TeX">BC</formula>, nō debet esse maius quartâ p<hi rend="sup">te</hi> eiusdem rectæ <formula notation="TeX">B + C</formula>, hoc est quartâ p<hi rend="sup">te</hi> eiusdem summæ.</p>
<p>Si igitur in hac constitutiōe latera suprà sint inter se æqualia <formula notation="TeX">A</formula>, unum ex his duobus Lateribus æquabitur <formula notation="TeX">\tfrac{2}{3}x</formula>, cū enim hæc duo latera suprà sint inter se æqualia, et utrumq; sit <formula notation="TeX">A</formula>, et <formula notation="TeX">D</formula> non possit esse maius quartâ p<hi rend="sup">te</hi> summæ duorū horū laterū scilicet <formula notation="TeX">2A</formula>, erit <formula notation="TeX">D</formula>, æquale <formula notation="TeX">\tfrac{1}{2}A</formula>, cum autem <formula notation="TeX">x</formula>, sit differentia inter <formula notation="TeX">2A</formula> <del>et</del> <formula notation="TeX">\tfrac{1}{2}A</formula>, sequitur ipsum <formula notation="TeX">x</formula>, æquari <formula notation="TeX">\tfrac{3}{2}A</formula>, ac proinde <formula notation="TeX">\tfrac{2}{3}x \parallel A</formula>.</p>
<p>vel certè <formula notation="TeX">x</formula> itâ dividatur in duas p<hi rend="sup">tes</hi> inæquales ut una pars sit dupla alterius, quo casu solidū quod fit ex quadrato maioris in minorem non erit minus <formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.}</formula> in casu scilicet huius constitutionis, quod demonstrabitur præmissis duobus Lemmatibus etiam à D. Rob. demonstratis.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Lemma primum</head>
<p>Si recta linea in duas partes inæquales dividatur, maius solidum quod fieri potest ex quadrato unius In altitudinem alterius, est cū portio eius, cuius quadratū est basis dicti solidj, dupla efficitur alterius portionis.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Lemma secundum</head>
<p>Omnium parallelepipedorū secundū <del>æquales rectas</del> eandem lineam rectam, vel secundū æquales rectas aplicatorum, deficientiumq; figuris parallelepipedis similibus Inter se et similiter positis, maximū est quod ad tertiam partem aplicatur dimidium existens defectus.</p>
<p>His positis demonstramus <formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.}</formula> in hac constitutione nō esse maius solido, quod fit, <formula notation="TeX">x</formula>, In duas p<hi rend="sup">tes</hi> inæquales diviso, quarū altera, alterius sit dupla, ex quadrato maioris dictarū p<hi rend="sup">tiū</hi> in altitudinem minoris.</p>
<p><del>Quoniam</del> Quoniam enim solidū de quo quæritur, sive solidū <formula notation="TeX">CAD</formula> fit ex maiori portione bis sumptâ in minorem semel, in eo lateribus eius solidj scilicet <formula notation="TeX">AD</formula>, sit maior portio, scilicet duæ tertiæ partes lineæ <formula notation="TeX">AB</formula>; vel <formula notation="TeX">x</formula>, et minor portio sit æqualis <formula notation="TeX">DB</formula>, seu tertiæ parti <formula notation="TeX">x</formula>, si eiusmodj solidū aplicetur ad <formula notation="TeX">AC</formula> sane nec excedet, nec deficiet, recta enim <formula notation="TeX">AC</formula>, est unum ex lateribus suæ basis, sed si aplicetur ipsi <formula notation="TeX">AB</formula>, vel <formula notation="TeX">x</formula>, deficiet solido cuius quodlibet latus baseos, et altitudo erunt recta <formula notation="TeX">AD</formula>, seu <formula notation="TeX">CB</formula>, sive etiam duæ tertiæ p<hi rend="sup">tes</hi> ipsius <formula notation="TeX">x</formula>, deficiet Igitur figurâ cubicâ, sed idem
<note type="authorial" place="margin">N<hi rend="sup">a</hi>. quod linea <formula notation="TeX">DB</formula> debet esse æqualis <formula notation="TeX">CD</formula>. sed defectu cartæ non potuit ulterius produci</note>
<note type="editorial" resp="#pass">La figure occupe l'angle extérieur inférieur : un parallélépipède tracé en perspective, dont la base repose sur une droite lettrée, de gauche à droite, <formula notation="TeX">A</formula>, <formula notation="TeX">C</formula>, <formula notation="TeX">D</formula>, <formula notation="TeX">B</formula> ; les sommets visibles portent <formula notation="TeX">D</formula> (deux fois, en haut et à mi-hauteur, du côté gauche), <formula notation="TeX">A</formula> et <formula notation="TeX">C</formula>. La note marginale ci-dessus, écrite au pli, prévient que la figure n'a pu être poussée plus loin faute de papier.</note></p>
<pb n="11" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10034245m/f11.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Double page ; page de gauche paginée « 16 », page de droite « 17 ». Le chiffre « 19. » de la série courante dans la marge de gauche.</note></p>
<p>solidū est dimidiū defectus, quia ex tribus lineis sub quibus hoc solidū deficiens continetur, unū ex lateribus baseos et altitudo sunt eadem linea ac defectus, tertia verò sub quâ idem solidū deficiens etiam continetur est duplū eius sub quâ hoc solidū continetur, Igitur ex lemmate 2<hi rend="sup">o</hi>, hoc solidū est ōiū maximū secundū rectam <formula notation="TeX">AB</formula>, seu <formula notation="TeX">x</formula> aplicatorum, deficientiumq; figurâ cubicâ; sed ex lemmate 1<hi rend="sup">o</hi> est etiam maximū solidū omnium quæ, (<formula notation="TeX">x</formula> In duas p<hi rend="sup">tes</hi> inæquales diviso) continentur sub quadrato maioris p<hi rend="sup">tis</hi> in altitudinem alterius, Igitur quodcumq; solidū ad <formula notation="TeX">x</formula> aplicetur, deficiens figurâ cubicâ, vel æquabitur eo quod fit ex quadrato maioris p<hi rend="sup">tis</hi> ipsius <formula notation="TeX">x</formula>, in minorem, cū scilicet maior pars est dupla minoris, vel certè est minus: sed <formula notation="TeX">xA^{2} - A^{3}</formula>, est solidū quod aplicatur ad <formula notation="TeX">x</formula>, deficiensq; figurâ cubicâ, ipsi <formula notation="TeX">A^{3}</formula>, æquali. Igitur ex consequenti vel solidum <formula notation="TeX">xA^{2} - A^{3}</formula> est æquale solido cuius basis duæ tertiæ ipsius <formula notation="TeX">x</formula>, altitudo vero tertia pars eiusdem, vel ipso minus sed <formula notation="TeX">xA^{2} - A^{3}</formula>, æquatur <formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.}</formula>, Igitur <formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.}</formula> vel est æquale eidem solido, scilicet <formula notation="TeX">\tfrac{4}{27}x^{3}</formula>. vel ipso minus, quod erat propositū.</p>
<p>Quæ quidem determinatio potest et aliter demonstrari, nec opus erit 2<hi rend="sup">o</hi> præmissorū lemmatū.</p>
<p>Sint enim tria latera <formula notation="TeX">B</formula>, <formula notation="TeX">C</formula>, <formula notation="TeX">D</formula>, secundū hypothesim huius constitutionis, et excessus <formula notation="TeX">B + C</formula>, in <formula notation="TeX">D</formula> sit <formula notation="TeX">x</formula>, et rectangulū quod continetur sub summâ duorū priorum laterū in tertiū, æquetur rectangulo quod fit ex duobus primis. Dico solidū quod fit ex his tribus lateribus, scilicet <formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.}</formula> non esse maius solido cuius basis quadratum duarum tertiarū ipsius <formula notation="TeX">x</formula>, altitudo verò tertia pars eiusdem.</p>
<p>Nam latus <formula notation="TeX">B</formula>, æquetur rectæ <formula notation="TeX">AB</formula>, et latus <formula notation="TeX">C</formula>, rectæ <formula notation="TeX">BC</formula>, ita ut tota <formula notation="TeX">AC</formula>, sit <formula notation="TeX">B + C</formula>, latus verò <formula notation="TeX">D</formula>, sit recta <formula notation="TeX">CD</formula>, et rectangulū <formula notation="TeX">ACD</formula>, æquetur rectangulo <formula notation="TeX">ABC</formula>, vel <formula notation="TeX">AF</formula>, Igitur vel recta <formula notation="TeX">CD</formula> æqualis erit quartæ partj rectæ <formula notation="TeX">AC</formula>, vel ipsâ minor, maior enim esse non potest ex demonstratis.
<note type="editorial" resp="#pass">Deux figures occupent la moitié extérieure de la page, côte à côte : deux rectangles dressés, le premier titré « 1<hi rend="sup">us</hi> casus », le second « 2<hi rend="sup">us</hi> casus ». Le sommet porte <formula notation="TeX">A</formula> ; sur le côté gauche <formula notation="TeX">F</formula>, sur le côté droit <formula notation="TeX">B</formula>, puis <formula notation="TeX">E</formula> ; la seconde figure porte en outre <formula notation="TeX">G</formula> entre <formula notation="TeX">B</formula> et <formula notation="TeX">E</formula>. La base est lettrée <formula notation="TeX">C</formula> et <formula notation="TeX">D</formula>.</note></p>
<p>Sit primo recta <formula notation="TeX">CD</formula>, æqualis quartæ partj rectæ <unclear><formula notation="TeX">AE</formula></unclear>, igitur et <formula notation="TeX">AF</formula>, est quarta pars quadratj rectæ <formula notation="TeX">AC</formula>, cū autem unaquaq; rectarū <formula notation="TeX">AB</formula>, <formula notation="TeX">BC</formula>, quæ Inter se sunt æquales sit dupla rectæ <formula notation="TeX">CD</formula>, abscindatur à rectâ <formula notation="TeX">AC</formula>, linea æqualis rectæ <formula notation="TeX">CD</formula>, et sit <formula notation="TeX">CE</formula>. Igitur recta <formula notation="TeX">AE</formula>, æquabitur <formula notation="TeX">x</formula>, et præterea tribus quartis rectæ <formula notation="TeX">AC</formula>, Igitur et <formula notation="TeX">AB</formula>, duabus tertiis ipsius <formula notation="TeX">x</formula>, et <formula notation="TeX">BE</formula> erit tertia pars eiusdem, Igitur solidū cuius <formula notation="TeX">AB</formula>, quadratū seu <formula notation="TeX">AF</formula>, quadratū in altitudinem <formula notation="TeX">BE</formula>, erit maximum omniū quod fieri posset ex lineâ <formula notation="TeX">AC</formula>, in duas p<hi rend="sup">tes</hi> divisâ, sed eiusmodi est æquale eo quod fit sub <formula notation="TeX">AB</formula>, <formula notation="TeX">BC</formula> et <formula notation="TeX">CD</formula>, vel <formula notation="TeX">B</formula>, <formula notation="TeX">C</formula>, <formula notation="TeX">D</formula>, hoc est <formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.}</formula> Igitur in 1<hi rend="sup">o</hi> hoc casu, <formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.}</formula> æquatur solido cuius basis quadratū duarū tertiarū ipsius <formula notation="TeX">x</formula>, altitudo verò tertia pars eiusdem <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">x</formula>.</p>
<p>Sit In 2<hi rend="sup">o</hi> casu recta <formula notation="TeX">CD</formula>, minor quartâ p<hi rend="sup">te</hi> rectæ <formula notation="TeX">B + C</formula>, Igitur <formula notation="TeX">AE</formula>, vel <formula notation="TeX">x</formula> differentia rectarū <formula notation="TeX">AC</formula> et <formula notation="TeX">CD</formula>, erit maior tribus quartis ipsius <formula notation="TeX">AC</formula>, si Igitur <formula notation="TeX">AE</formula> Ita dividatur In <formula notation="TeX">G</formula>, ut <formula notation="TeX">AG</formula>, sit dupla ipsius <formula notation="TeX">GE</formula>, recta <formula notation="TeX">AG</formula> maior erit dimidiâ <formula notation="TeX">AC</formula>, et quadratū <formula notation="TeX">AG</formula>, maius rectangulo <formula notation="TeX">AF</formula>, Igitur et <formula notation="TeX">GE</formula>, etiam maior quarta p<hi rend="sup">te</hi> ipsius <formula notation="TeX">AC</formula>, ac ex consequenti maior rectâ <formula notation="TeX">CD</formula>, solidū Igitur cuius basis <formula notation="TeX">AG</formula> quadratū, altitudo vero <formula notation="TeX">GE</formula>, maius erit solido cuius basis <formula notation="TeX">AF</formula>, quadratū altitudo vero <formula notation="TeX">CD</formula>, hoc est <formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.}</formula> cū basis sit maior basi, altitudo verò altitudine. Igitur <formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.}</formula> vel est æquale solido quod fit ex duabus tertiis <formula notation="TeX">x</formula>, in tertiam partem eiusdem, vel ipso minus.</p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">Page de droite, paginée « 17 ». Le chiffre « 20 » de la série courante dans la marge de gauche. La moitié inférieure de la page est restée blanche.</note></p>
<p>Propositionis 5<hi rend="sup">æ</hi> Cap<hi rend="sup">is</hi> 2.<hi rend="sup">i</hi> determinatio eadem ferè quæ In superioribus In casu duorū laterū æqualiū. Cum enim In hac constitutiōe ambo latera suprà simul sumpta sint maiora reliquo quod est Infrà, et rectangulū sub summa dictorū lateriū suprà in latus infrà sit minus rectangulo sub duobus suprà, sequitur unumquodq; lateriū suprà maius esse dicto latere Infra.</p>
<p>Sit enim recta <formula notation="TeX">AC</formula>, summa lateriū suprà, et <formula notation="TeX">AB</formula> sit latus <formula notation="TeX">B</formula>, et <formula notation="TeX">BC</formula>, latus <formula notation="TeX">C</formula>, recta verò <formula notation="TeX">D</formula>, sit latus infrà, rectangulū enim <formula notation="TeX">AB</formula> in <formula notation="TeX">BC</formula> cum sit maius ex hypothesi, rectangulo <formula notation="TeX">AC</formula>, in <formula notation="TeX">D</formula>, erit à fortiori, rectangulū <formula notation="TeX">AC</formula> in <formula notation="TeX">BC</formula>, multo maius dicto rectangulo <formula notation="TeX">AC</formula> in <formula notation="TeX">D</formula> demptâ autem utrimq; <formula notation="TeX">AC</formula>, Igitur <formula notation="TeX">BC</formula>, maior erit rectâ <formula notation="TeX">D</formula>, similiq; ratiōe demonstrabitur etiam rectam <formula notation="TeX">AB</formula>, <hi rend="italic">maiorem</hi> esse ipsâ <formula notation="TeX">D</formula>.
<note type="authorial" place="margin">minorem</note>
<note type="editorial" resp="#pass">La figure qui accompagne ce passage est une droite lettrée <formula notation="TeX">A</formula>, <formula notation="TeX">B</formula>, <formula notation="TeX">C</formula>, avec au-dessous un segment plus court marqué <formula notation="TeX">D</formula>. Le mot « maiorem » est souligné dans le texte, et la marge de gauche porte, en regard et à côté du chiffre « 20 », le mot « minorem » : correction proposée par l'annotateur, que la démonstration de la ligne ne demande pas.</note></p>
<p>Indè Igitur patet In hac constitutiōe unico tantū casu esse determinatiōem In quo scilicet duo latera suprà erunt Inter se æqualia, quæ quidem latera eâdem quâ in superioribus usi sumus methodo facilè elicientur.</p>
<p>Propositionū verò 3<hi rend="sup">æ</hi> et 4<hi rend="sup">æ</hi> Capitis determinationes eadem erunt cū superioribus, cū utraq; capita ut dictū est sint inversa superiorū, quartū scilicet primj et tertiū secundj, et in his duobus posterioribus ea dicantur de lateribus infrà, quæ in prioribus dicta sunt de lateribus suprà, si igitur laterum sic Inversorū habeatur ratio, et etiam quoad determinationes eadem dicantur de lateribus infrà, in his duobus posterioribus quæ in superioribus de lateribus Infrà, et vice versâ hic eadem de lateribus suprà quæ ibj de lateribus infrà, eadem omnino sunt determinationes.</p>
<p>In Capitibus autem 5<hi rend="sup">o</hi> et 6<hi rend="sup">o</hi> patet ex diversis quæ ibj sunt constitutionibus, nullas omnino esse determinationes.
<note type="editorial" resp="#pass">Une lettre « D » isolée est tracée seule sous ce dernier alinéa, au milieu de la page ; elle ressemble aux lettres de séquence qui ouvrent les parties et n'appartient pas à la phrase.</note></p>
<pb n="12" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10034245m/f12.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Double page ; page de gauche paginée « 18 », page de droite « 19 ». Le chiffre « 21. » de la série courante dans la marge de gauche.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>De constitutione Æquationum Quadratoquadraticarum</head>
<p>Æquatio quad. quad.<hi rend="sup">a</hi> est cuius potestas est quadratoquadratū, quæ quidem æquatio cū vel a quatuor lateralibus procreetur, et hinc quinque capita, vel a quadraticâ et duabus lateralibus, vel a duabus quadraticis, vel a cubicâ (earum scilicet quæ de duobus tantū lateribus sunt explicabiles) et Laterali, vel etiam ab aliâ cubicâ, quæ per se subsistit et Laterali, vel denique hæc æquatio qq.<hi rend="sup">tica</hi> ex se subsistat, nec aliunde habeat originem, vel certè oriatur ex quibusdam lateribus, quæ veram habent significatiōem, quibusdam verò <unclear>aliis</unclear> fictitiis simul mixtis, ideò totidem scilicet decem erunt capita, in quibus tot etiam propositiones quot varia lateriū, seu natura seu magnitudo, Inducent constitutiones.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Caput 1<hi rend="sup">ū</hi></head>
<p>In quo quatuor latera sunt positiva suprà.
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - xA^{3} + A^{4}</formula></note></p>
<p>Propositio unica.
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{llll} \text{Sit } B - A \parallel 0 &amp; \text{vel } C - A \parallel 0 &amp; \text{vel } D - A \parallel 0 &amp; \text{vel } F - A \parallel 0 \\ C - A &amp; D - A &amp; F - A &amp; B - A \\ D - A &amp; F - A &amp; B - A &amp; C - A \\ F - A. &amp; B - A &amp; C - A &amp; D - A \end{array}</formula>
productū erit
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{llll} BCDF &amp; - BCDA &amp; + DFA^{2} &amp; - DA^{3} \\ &amp; - BCFA &amp; + BFA^{2} &amp; - BA^{3} \\ &amp; - BDFA &amp; + CFA^{2} &amp; - CA^{3} \\ &amp; - CDFA &amp; + BCA^{2} &amp; - FA^{3} \quad + A^{4} \quad \parallel 0 \\ &amp; &amp; + BDA^{2} &amp; \\ &amp; &amp; + CDA^{2} &amp; \end{array}</formula>
Et adhibita convenienti Interpretatione erit.
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - xA^{3} + A^{4} \parallel 0</formula>
In quâ formula sunt quatuor latera suprà sitq; <formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.}</formula> planoplanū sub illis; <formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.}</formula> summa triū solidorū sub iis quatuor lateribus, tribus et tribus utcumq; sumptis contentorū. <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.}</formula> aggregatū sex rectangulorū ex iisdem binis et binis, et <formula notation="TeX">x</formula>, summa eorundem laterum.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Caput 2.<hi rend="sup">um</hi></head>
<p>In quo sunt tria latera suprà, Alterū verò Infrà
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{llll} \text{Sit } F + A \parallel 0 &amp; \text{vel } B - A \parallel 0 &amp; \text{vel } C - A \parallel 0 &amp; \text{vel } D - A \parallel 0 \\ B - A &amp; C - A &amp; D - A &amp; F + A \\ C - A &amp; D - A &amp; F + A &amp; B - A \\ D - A &amp; F + A &amp; B - A &amp; C - A \end{array}</formula>
productum erit
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{llll} BCDF &amp; + BCDA &amp; + BFA^{2} &amp; + DA^{3}. \\ &amp; - BCFA &amp; + CFA^{2} &amp; + CA^{3} \\ &amp; - BDFA &amp; + DFA^{2} &amp; + BA^{3} \\ &amp; - CDFA &amp; - BCA^{2} &amp; - FA^{3} \quad - A^{4} \quad \parallel 0 \\ &amp; &amp; - BDA^{2} &amp; \\ &amp; &amp; - CDA^{2} &amp; \end{array}</formula>
Ut autem eiusmodj constitutio explicetur, cū ob diversas tum signorū <formula notation="TeX">+</formula> et <formula notation="TeX">-</formula> notationes, tum etiam planorū et solidorū magnitudines inæquales, varia possint oriri formulæ, videndū est primo an latus Infrà, quod hic est <formula notation="TeX">F</formula>, sit maius tribus reliquis, quæ sunt supra simul</p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">Page de droite, paginée « 19 ». Le tiers inférieur est resté blanc.</note></p>
<p>sumptis scilicet <formula notation="TeX">B</formula>, <formula notation="TeX">C</formula>, et <formula notation="TeX">D</formula>, si enim dictū <formula notation="TeX">F</formula>, maius est his tribus, manifestum est tria rectangula quorū unū latus est Idem <formula notation="TeX">F</formula>, scilicet tria quibus præficitur signū affirmationis maiora esse tribus reliquis, quæ vocabuntur negata, cum notentur signo negatiōis; nam quia ex hypothesi, <formula notation="TeX">F</formula>, maius est <formula notation="TeX">B + C + D</formula>, rectangulū sub <formula notation="TeX">F</formula>, et summâ dictorū triū lateriū maius erit quadrato eorundem, quod quidem quadratū patet esse maius tribus rectangulis negatis, igitur et affirmata erunt iis maiora, ac proinde In hypothesi quod <formula notation="TeX">F</formula>, sit maius tribus reliquis Lateribus <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.}</formula> erit cū signo <formula notation="TeX">+</formula>, secundū quam etiam hypothesim, solidū affirmatū, erit minus tribus negatis, cū et unico eorū sit minus. Hinc Igitur</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Proposit. 1<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - xA^{3} - A^{4}</formula></note>
Cum latus Infrà maius est tribus quæ sunt suprà simul sumptis.</p>
<p>Cuius quidem hypothesis hæc erit formula.
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - xA^{3} - A^{4} \parallel 0</formula>
Et sunt tria latera suprà, et alterū infrà, idemq; maius tribus reliquis simul sumptis, sitq; <formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.}</formula> planoplanū sub dictis quatuor lateribus. <formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.}</formula> differentia solidorū sub tribus lateribus suprà In latus Infrà contentorū, et eius quod fit ex dictis tribus lateribus quæ sunt suprà, <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.}</formula> differentia rectangulorum affirmatorū et negatorū, et <formula notation="TeX">x</formula> differentia eorumdem lateriū, et <formula notation="TeX">A</formula> fit quodlibet ex ipsis.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Proposit. 2<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - A^{4}</formula></note>
Cum latus Infrà æquale est summæ lateriū suprà</p>
<p>In qua hypothesi evanescit affectio sub cubo, et eadem rectangula afirmata maiora esse negatis eâdem viâ quâ in præcedentj propositione demonstrabitur erit Igitur
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + A^{4} \parallel 0</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Le dernier terme est bien écrit « <formula notation="TeX">+A^{4}</formula> » dans la ligne, « <formula notation="TeX">-A^{4}</formula> » dans la forme recopiée en marge ; c'est la marge qui s'accorde avec la constitution. Laissé tel quel de part et d'autre.</note>
Et sunt quatuor latera, tria suprà, alterū, Idemq; æquale tribus reliquis simul sumptis infrà et cæt.</p>
<p>Si verò latus Infrà sit minus tribus reliquis suprà simul sumptis, vel rectangula afirmata maiora, vel æqualia, vel minora erunt tribus negatis, si maiora vel æqualia, manifestū est solida sub signo negationis maiora esse eo, quod sub signo affirmationis, si verò minora, poterit etiam fieri pro ratione magnitudinis ipsius lateris, ut solida sub signo negationis vel sint maiora, vel æqualia, vel minora eo cui præficitur signū affirmatiōis, ita enim illud latus infrà poterit minui, ut sit minus quovis lateriū suprà, secundū quos varios casus, tot etiam erunt propositiones. Sit Igitur.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propos. 3<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + xA^{3} - A^{4}</formula></note>
Cum latus Infrà minus est summa lateriū suprà, sed rectangula affirmata maiora negatis.</p>
<p>Patet ex his, quæ diximus, tria solida, quæ sunt sub signo negatiōis etiam In hac constitutiōe maiora esse eo quod sub signo affirmatiōis. Erit Igitur hæc Interpretatio
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + xA^{3} - A^{4} \parallel 0</formula>
Sunt tria latera suprà, alterū Infrà idemq; minus, his quæ sunt suprà simul sumptis Et cæt.</p>
<pb n="13" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10034245m/f13.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Double page ; page de droite paginée « 21 ». La pagination de la page de gauche est cachée par un béquet épinglé sur son angle extérieur supérieur ; le béquet relevé, elle se lit « 20 » aux vues 14 et 15. Aucun chiffre de la série courante sur l'une ni l'autre page.</note></p>
<p>Si verò In eadē constitutiōe in quâ latus Infrà, est minus reliquis tribus quæ sunt suprà simul sumptis, rectangula verò affirmata æquentur negatis, adhuc tria solida quibus præficitur signū negatiōis erunt maiora eo quod est sub signo affirmatiōis, cū enim rectangula affirmata æquentur negatis, consequens est ut <formula notation="TeX">F</formula>, latus Infrà sit maius aliquo lateriū suprà, nam si esset minus hæc rectangula nō essent Inter se æqualia, nam <formula notation="TeX">BC</formula>, maius erit <formula notation="TeX">BF</formula>, et sic de cæteris, ponatur igitur hoc latus <formula notation="TeX">F</formula>, maius latere <formula notation="TeX">B</formula>, v.g. vel alio quovis dictorū lateriū suprà, et solido cui præficitur signū affirmatiōis statuatur basis rectangulū <formula notation="TeX">CD</formula>, altitudo verò <formula notation="TeX">B</formula>, quod ex hypothesi ipso <formula notation="TeX">F</formula>, est minus, evidens est hoc solidū, multò minus esse reliquis quæ sub signo negatiōis, et similiter procedet argumentū de quovis alio latere suprà. Sit Igitur.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propos. 4<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A + xA^{3} - A^{4}</formula>.</note>
Cum latus Infrà minus est summâ lateriū suprà, et rectangula affirmata æquantur negatis</p>
<p>Et ob hanc æqualitatem rectangulorū <gap reason="illegible"/> patet evanescere affectiōem sub quadrato, Cuius constitutionis hæc erit formula.
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A + xA^{3} - A^{4} \parallel 0.</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Entre « rectangulorū » et « patet », un mot est écrit au-dessus de la ligne et repassé ; il reste illisible.</note>
Quæ quidem formula explicabitur ut In præcedentibus.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propos. 5<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + xA^{3} - A^{4}</formula></note>
Cum Idem latus Infrà minus est eadem summâ, et rectangula affirmata minora <unclear>sunt</unclear> negatis, sed solidū afirmatū adhuc minus negatis</p>
<p>Quod quidem fieri posse demonstravimus, hæc Igitur constitutio hanc Interpretatiōem accipiet
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + xA^{3} - A^{4} \parallel 0</formula></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propos. 6<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + xA^{3} - A^{4}</formula>.</note>
Iisdem positis, sed solidis negatis et affirmato Æqualibus.</p>
<p>Igitur in hac æquatiōe evanescit affectio sub latere et erit.
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + xA^{3} - A^{4} \parallel 0</formula></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propos. 7<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + xA^{3} - A^{4}</formula></note>
Iisdem positis adhuc ut supra sed solido affirmato maiore negatis</p>
<p>Erit Igitur In hac constitutiōe hæc Interpretatio.
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + xA^{3} - A^{4} \parallel 0.</formula></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Caput 3<hi rend="sup">um</hi></head>
<p>In quo duo latera suprà, duo verò Infra.
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{ll} \text{Sit } B - A \parallel 0 &amp; \text{vel. } D + A \parallel 0 \\ C - A &amp; F + A. \\ D + A &amp; B - A \\ F + A. &amp; C - A. \end{array}</formula>
Productū quod inde ortus est.
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{llll} BCDF &amp; + BCDA &amp; + BCA^{2} &amp; + DA^{3} \\ &amp; + BCFA &amp; + DFA^{2} &amp; + FA^{3} \\ &amp; - BDFA &amp; - BFA^{2} &amp; - BA^{3} \\ &amp; - CDFA. &amp; - CFA^{2} &amp; - CA^{3} \quad + A^{4} \quad \parallel 0 \\ &amp; &amp; - CDA^{2} &amp; \\ &amp; &amp; - BDA^{2} &amp; \end{array}</formula></p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">Page de droite, paginée « 21 ». Le tiers inférieur est resté blanc.</note></p>
<p>Ut autem huiusmodj constitutio explicetur diversa est inquirenda lateriū magnitudo, prout enim vel maiora vel minora erunt, rectangula augentur, vel minuuntur, sicut etiam et solida secundū diversam rectangulorū magnitudinem, ac proinde ex variis seu lateriū, seu rectangulorū, seu etiam solidorū habitudinibus, diversæ orientur signorū notationes in formulis sub quibus variæ æquationum constitutiones concipientur.</p>
<p>Igitur ut horū rectangulorū diversæ magnitudines facilius dignoscantur, notandū est quatuor rectangula quibus præficitur signū negatiōis oriri ex ductu summæ lateriū quæ sunt Infrà, In summam eorū quæ sunt suprà si enim <formula notation="TeX">D + F</formula> summa lateriū Infrà ducatur in <formula notation="TeX">B + C</formula> summa Lateriū suprà productū erit <formula notation="TeX">BD</formula>. <formula notation="TeX">BF</formula>. <formula notation="TeX">CD</formula>. <formula notation="TeX">CF</formula>.
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{l} B + C \\ D + F \\ \hline -BD\ -BF \\ -CD\ -CF \end{array}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Cette multiplication est posée dans la marge de gauche, en regard de la phrase.</note></p>
<p>similiter et duo solida quæ sunt sub signo affirmatiōis oriuntur ex rectangulo quod fit à lateribus suprà, in altitudinem summæ eorū quæ sunt Infrà, sicut et duo solida quæ sunt sub signo negatiōis oriuntur ex rectangulo quod continetur sub lateribus infrà, in altitudinem summæ eorū quæ sunt suprà.</p>
<p>His prænotatis vel summa lateriū Infrà est maior summâ lateriū suprà, vel ipsi æqualis, vel ipsâ minor, (facilè autem iis ōibus casibus dignoscetur quo signo <formula notation="TeX">x</formula>, sit notandū ut supervacaneū sit admonere.</p>
<p>Et primo sit ea summa lateriū infrà maior summâ lateriū suprà, sitq; linea <formula notation="TeX">AC</formula> ea summa lateriū infrà, et recta <formula notation="TeX">DF</formula>, summa lateriū suprà, et quidem In 1<hi rend="sup">o</hi> hoc casu quo summa lateriū infra maior est summâ lateriū suprà vel rectangula affirmata sunt maiora negatis, vel ipsis æqualia, vel minora, sed prius tanquam æqualia à nobis considerentur, ex hac enim hypothesi reliquorū casuū facilior erit determinatio.
<note type="editorial" resp="#pass">Deux droites lettrées sont tracées entre ces alinéas : la première, plus longue, porte <formula notation="TeX">A</formula>, <formula notation="TeX">B</formula>, <formula notation="TeX">C</formula> ; la seconde, au-dessous et plus courte, <formula notation="TeX">D</formula>, <formula notation="TeX">E</formula>, <formula notation="TeX">F</formula>.</note></p>
<p>Sunt Igitur rectangula <formula notation="TeX">ABC</formula> et <formula notation="TeX">DEF</formula> æqualia rectangulo <formula notation="TeX">AC</formula> in <formula notation="TeX">DF</formula> hoc est duo affirmata æqualia quatuor negatis, et positâ rectâ <formula notation="TeX">AC</formula>, maiore rectâ <formula notation="TeX">DF</formula>, Inde etiam sequetur ex superiori hypothesi rectangulū <formula notation="TeX">ABC</formula>, maius esse quarta p<hi rend="sup">te</hi> quadratj <formula notation="TeX">DF</formula>, scilicet maiore rectangulo quod fieri potest sub rectâ <formula notation="TeX">DF</formula>, utcumq; divisâ, si enim rectangulū <formula notation="TeX">ABC</formula>, non sit maius quartâ p<hi rend="sup">te</hi> quadratj <formula notation="TeX">DF</formula>, vel ipsi erit æquale, vel ipso minus, si æquale, duo simul scilicet rectangulū <formula notation="TeX">ABC</formula>, et quarta pars quadratj <formula notation="TeX">DF</formula>, non erunt maiora dimidio eiusdem quadratj <formula notation="TeX">DF</formula>, vel duplo quadratj <formula notation="TeX">DE</formula>, hoc est rectangulo <formula notation="TeX">DF</formula> in <formula notation="TeX">DE</formula>, sed rectangulū <formula notation="TeX">ABC</formula>, unâ cū rectangulo <formula notation="TeX">DEF</formula> vel quadrato <formula notation="TeX">DE</formula>, positū est æquale rectangulo sub <formula notation="TeX">AC</formula> in <formula notation="TeX">DF</formula>, Igitur <formula notation="TeX">ABC</formula> rectangulū In hac hypothesi maius est 4<hi rend="sup">a</hi> p<hi rend="sup">te</hi> quadratj <formula notation="TeX">DF</formula>. et ex consequenti idem rectangulū <formula notation="TeX">ABC</formula>, bis maius erit duobus rectangulis simul sumptis <formula notation="TeX">ABC</formula> et <formula notation="TeX">DEF</formula>. sed et ex hypothesi ut Jam diximus, duo simul rectangula <formula notation="TeX">ABC</formula> et <formula notation="TeX">DEF</formula>, æquantur rectangulo <formula notation="TeX">AC</formula> in <formula notation="TeX">DF</formula>, Igitur rectangulū <formula notation="TeX">ABC</formula>, bis maius erit rectangulo <formula notation="TeX">AC</formula> in <formula notation="TeX">DF</formula>, ergo multo magis idem rectangulū <formula notation="TeX">ABC</formula>, quater maius erit rectangulo <formula notation="TeX">AC</formula> in <formula notation="TeX">DF</formula>.</p>
<pb n="14" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10034245m/f14.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Double page. La page de gauche est blanche : c'est le verso du feuillet paginé « 21 ». Y est fixé, par une épingle qui traverse le papier, un petit béquet portant cinq lignes ; il est ici transcrit. Le béquet est rabattu sur l'angle supérieur de la page paginée « 20 » (vue 13, page de gauche), dont il masque le chiffre : celui-ci, « 20 », se lit sur le bord saillant du feuillet à cette vue et à la suivante. La page de droite est entièrement blanche et n'est pas transcrite.</note></p>
<p>p. 21. <lb/>
Duo verò rectangula quibus præficitur signū affirmationis nempe <formula notation="TeX">BC</formula> et <formula notation="TeX">DF</formula> unū fit ex ductu lateriū quæ sunt suprà nempe <formula notation="TeX">B</formula> et <formula notation="TeX">C</formula> et alterū ex ductu lateriū quæ sunt Infrà nempe <formula notation="TeX">D</formula> et <formula notation="TeX">F</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Le béquet porte un caret sous la mention « p. 21. » : l'addition est appelée dans le texte de la page 21, après la multiplication de <formula notation="TeX">B+C</formula> par <formula notation="TeX">D+F</formula>.</note></p>
<pb n="15" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10034245m/f15.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Double page. La page de gauche est la même page blanche qu'à la vue précédente, le premier béquet relevé : apparaît alors, sous lui et tenu par la même épingle, un second béquet de trois lignes, ici transcrit. Le chiffre « 20 » du feuillet précédent se lit toujours sur le bord saillant, à gauche. La page de droite est entièrement blanche et n'est pas transcrite.</note></p>
<p>19<hi rend="sup">a</hi> <lb/>
quomodō cognoscetur utrū hæc æquatio
<formula notation="TeX" rend="display">T\,\mathrm{Sol.} - z\,\mathrm{pl.}\,A + xA^{2} - A^{3} \parallel 0</formula>
sit capitis quintj vel tertij.</p>
<pb n="16" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10034245m/f16.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Double page ; page de gauche paginée « 22 », page de droite « 23 ». Les chiffres « 22 », « 23 », « 24 » de la série courante dans la marge de gauche de la page de gauche.</note></p>
<p>erit Igitur maior ratio quadratj <formula notation="TeX">DF</formula> ad rectangulū <formula notation="TeX">AC</formula> in <formula notation="TeX">DF</formula>, quam eiusdem quadratj ad rectangulū <formula notation="TeX">ABC</formula> quater sumptū. Sed ut quadratū <formula notation="TeX">DF</formula> ad rectangulū <formula notation="TeX">AC</formula> in <formula notation="TeX">DF</formula>, sic recta <formula notation="TeX">DF</formula>, ad rectam <formula notation="TeX">AC</formula>, sunt enim sub eâdem altitudine scilicet <formula notation="TeX">DF</formula>, Igitur maior erit ratio rectæ <formula notation="TeX">DF</formula>, ad rectam <formula notation="TeX">AC</formula>, quam quadratj <formula notation="TeX">DF</formula>, ad rectangulū <formula notation="TeX">ABC</formula>, quater sumptū, et ex consequenti eiusdem rectæ <formula notation="TeX">DF</formula>, ad eandem rectam <formula notation="TeX">AC</formula>, maior ratio, quam quater p<hi rend="sup">tis</hi> dictj quadratj <formula notation="TeX">DF</formula>, ad rectangulū <formula notation="TeX">ABC</formula>, simul sumptū. Sed rectangulū <formula notation="TeX">DEF</formula>, nō est maius quartâ p<hi rend="sup">te</hi> dictj quadratj <formula notation="TeX">DF</formula>, Igitur maior est ratio rectæ <formula notation="TeX">DF</formula>, ad rectam <formula notation="TeX">AC</formula>, quam rectangulj <formula notation="TeX">DEF</formula>, ad rectangulū <formula notation="TeX">ABC</formula> ac ex consequenti solidū cuius basis idem rectangulū <formula notation="TeX">ABC</formula>, altitudo verò <formula notation="TeX">DF</formula>, maius erit solido cuius basis rectangulū <formula notation="TeX">DEF</formula>, altitudo verò <formula notation="TeX">AC</formula>, sed et facile demonstrabitur prius illud solidū maius esse <unclear>septuplo</unclear> posterioris.</p>
<p>His Ita demonstratis constituendæ sunt ōes huius Capitis æquationū formulæ, ac 1<hi rend="sup">o</hi>. si summa lateriū Infrà, sit maior summâ lateriū suprà et rectangula afirmata sint etiam maiora negatis, Cum demonstratū <supplied resp="#pass">sit</supplied> iis existentibus Inter se æqualibus solida negata maiora esse affirmatis, igitur et multo maiora erunt. et hinc fit</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio prima</head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + xA^{3} + A^{4}</formula>.</note>
Cum summa lateriū Infrà sit maior summâ lateriū suprà, et rectangula affirmata maiora negatis.</p>
<p>Cuius constitutionis hæc erit formula
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + xA^{3} + A^{4} \parallel 0</formula>
Et sunt quatuor latera duo suprà et duo infrà, eorumdemq; summa maior summâ horū quæ sunt suprà, <formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.}</formula> quod continetur sub his quatuor lateribus, <formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.}</formula> excessus quo duo solida quæ fiunt sub rectangulo lateriū Infrà in altitudinem summæ eorū quæ sunt suprà, superant duo solida quæ fiunt sub rectangulo lateriū suprà, in altitudinem summæ eorū quæ sunt Infrà, <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.}</formula> differentia rectangulorū affirmatorū et negatorū, <formula notation="TeX">x</formula> verò differentia dictarū summarū, Et <formula notation="TeX">A</formula>, fit quodlibet ex quatuor lateribus.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propos. 2<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A + xA^{3} + A^{4}</formula>.</note>
Cum eadem summa maior, et rectangula afirmata sunt æqualia negatis.</p>
<p>Quo quidem casu evanescet affectio sub quadrato. Et hæc erit formula
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A + xA^{3} + A^{4} \parallel 0.</formula>
Quæ formula explicabitur ut superior et cæt. Si verò rectangula afirmata sint minora negatis, tunc vel solida negata erunt adhuc maiora affirmatis, vel ipsis æqualia, vel minora, cū enim demonstratū sit superius, quo casu hæc rectangula inter se sunt æqualia, tunc ea solida negata maiora esse affirmatis, evidens est sic ea rectangula negata posse minui, vel ut vel dicta solida negata sint adhuc maiora afirmatis, vel iis æqualia, vel denique minora, hinc tres propositiones.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propos. 3<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + xA^{3} + A^{4}</formula>.</note>
Cū eadem summa maior, rectangula verò affirmata minora negatis, solida tamen negata maiora affirmatis</p>
<p>Cuius constitutionis hæc erit formula
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + xA^{3} + A^{4} \parallel 0</formula></p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">Page de droite, paginée « 23 ». Le chiffre « 25 » de la série courante dans la marge de gauche. Le tiers inférieur est resté blanc.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propos. 4<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + xA^{3} + A^{4}</formula></note>
Iisdem positis ut in superiore sed solidis Æqualibus.</p>
<p>Et hoc casu evanescit affectio sub latere.
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + xA^{3} + A^{4} \parallel 0</formula></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propos. 5<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + xA^{3} + A^{4}</formula>.</note>
Iisdem positis, sed solida affirmata maiora negatis.</p>
<p>Tunc huius constitutionis hæc erit formula
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + xA^{3} + A^{4} \parallel 0</formula></p>
<p>Si verò eadem summa lateriū Infrà sit æqualis summæ lateriū suprà manifestū est eo etiam casu rectangula quæ sunt sub signo negatiōis maiora esse iis quæ sub signo affirmatiōis, nam ea quæ sub signo negatiōis, oriuntur ex ductu summæ dictorū lateriū Infrà in summā lateriū suprà, ea verò quæ sub signo affirmatiōis producuntur ex solo ductu lateriū Inter se. Quod verò spectat ad solida, patet In hac hypothesi eam Inter se habere ratiōem quæ rectangulū ex dictis lateribus Infrà, ad rectangulū ex lateribus suprà, atq; ideò si rectangulū sub lateribus infrà maius sit rectangulo sub lateribus suprà solida negata maiora erunt affirmatis, sicut et vice versâ si rectangulū sub lateribus suprà sit maius eo sub lateribus infrà, solida affirmata erunt etiam maiora negatis, si denique dicta rectangula fiant Inter se æqualia quod aliter fieri nō potest, nisi unumquodq; lateriū Infrà sit æquale unicuiq; lateriū suprà, tunc et solida erunt etiam Inter se æqualia Sit Igitur</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propos. 6<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + A^{4}</formula>.</note>
Cum summæ lateriū sunt Inter se æquales sed rectangulū sub lateribus Infrà maius rectangulo sub lateribus suprà</p>
<p>Et hoc Casu evanescit affectio sub cubo.
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + A^{4} \parallel 0.</formula></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propos. 7<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + A^{4}</formula></note>
Cum eadem summæ æquales et rectangulū sub lateribus Infrà æquale rectangulo sub lateribus suprà.</p>
<p>hoc casu evanescit non solū affectio sub cubo, sed et sub latere.
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + A^{4} \parallel 0.</formula></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propos. 8<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + A^{4}</formula></note>
Cum eadem summæ lateriū sunt æquales sed rectangulū sub lateribus Infrà est minus rectangulo sub lateribus suprà.
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + A^{4} \parallel 0</formula></p>
<p>Si denique summa lateriū Infrà sit minor summâ lateriū suprà, eadem dicenda erunt de lateribus suprà, quæ In præcedentibus diximus de lateribus Infrà, et similiter rectangula negata vel erant maiora, vel æqualia, vel minora afirmatis, eodemq; ratiocinio solidū cuius basis rectangulū sub lateribus suprà, altitudo verò summa lateriū infrà, maius erit solido cuius basis rectangulū sub lateribus infrà, altitudo verò, summa lateriū suprà.</p>
<pb n="17" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10034245m/f17.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Double page ; page de gauche paginée « 24 », page de droite « 25 ».</note></p>
<p>Et 1<hi rend="sup">o</hi>. si rectangula negata sint minora affirmatis fit.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 9<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - xA^{3} + A^{4}</formula>.</note>
Cum summa lateriū suprà maior summâ lateriū Infrà, et rectangula negata minora affirmatis.</p>
<p>Et tunc erit hæc formula
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - xA^{3} + A^{4} \parallel 0.</formula>
Et sunt quatuor latera duo suprà et duo infrà, summa eorū quæ sunt suprà maior summâ eorū quæ sunt infrà Et cæt. ut suprà.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 10<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A - xA^{3} + A^{4}</formula></note>
Iisdem positis, sed rectangulis Inter se æqualibus
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A - xA^{3} + A^{4} \parallel 0</formula>
Et hoc casu evanescit affectio sub quadrato.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 11<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - xA^{3} + A^{4}</formula></note>
Cum eadem summa maior, sed rectangula affirmata minora sunt negatis, sed solida affirmata adhuc maiora.
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - xA^{3} + A^{4} \parallel 0</formula></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 12<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - xA^{3} + A^{4}</formula>.</note>
Iisdem positis sed solidis Æqualibus
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - xA^{3} + A^{4} \parallel 0</formula>
Et hoc casu evanescit affectio sub latere.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 13<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - xA^{3} + A^{4}</formula></note>
Iisdem positis sed solidis affirmatis minoribus negatis
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - xA^{3} + A^{4} \parallel 0</formula></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Caput Quartum</head>
<p>In quo tria latera Infrà et alterum suprà
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{llll} \text{Sit } C + A \parallel 0 &amp; \text{vel } D + A \parallel 0 &amp; \text{vel } F + A \parallel 0 &amp; \text{vel } B - A \\ D + A &amp; F + A &amp; B - A &amp; C + A \\ F + A &amp; B - A &amp; C + A &amp; D + A \\ B - A &amp; C + A &amp; D + A &amp; F + A \end{array}</formula>
Productum autem erit
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{llll} BCDF &amp; + BDFA &amp; + BCA^{2} &amp; + BA^{3} \\ &amp; + BCFA &amp; + BDA^{2} &amp; - CA^{3} \\ &amp; + BCDA &amp; + BFA^{2} &amp; - DA^{3} \\ &amp; - DCFA &amp; - CDA^{2} &amp; - FA^{3} \quad - A^{4} \quad \parallel 0 \\ &amp; &amp; - CFA^{2}. &amp; \\ &amp; &amp; - DFA^{2} &amp; \end{array}</formula>
Quæ constitutio ut explicetur notanda et observanda sunt ea quæ in 2<hi rend="sup">o</hi> huius p<hi rend="sup">tis</hi> capite adnotata sunt, modo hic Intelligantur de lateribus infrà, quæ ibj dicta sunt de lateribus suprà, similiter hic de lateribus suprà quæ illic de lateribus Infrà, unde et totidem erunt huius Capitis propositiones.</p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">Page de droite, paginée « 25 ». La moitié inférieure est restée blanche.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 1<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + xA^{3} - A^{4}</formula></note>
Cum latus supra maius est tribus reliquis simul sumptis
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + xA^{3} - A^{4} \parallel 0</formula>
Et sunt quatuor latera tria infrà, et alterū Idemq; maius reliquis simul sumptis suprà, <formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.}</formula> quod fit sub his lateribus, <formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.}</formula> differentia solidorū et cæt. ut In dicto 2<hi rend="sup">o</hi> cap.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 2<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - A^{4}</formula>.</note>
Cum Idem latus suprà æquale est iis quæ sunt supra.
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - A^{4} \parallel 0</formula>
Et evanescit In hoc casu affectio sub latere.
<note type="editorial" resp="#pass">« quæ sunt supra » est bien ce qui est écrit ; le chapitre pose trois côtés <hi rend="italic">infra</hi> et un seul <hi rend="italic">supra</hi>, et c'est « infra » que la proposition demande. Laissé tel quel.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 3<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - xA^{3} - A^{4}</formula></note>
Cum Idem latus supra minus est tribus iis, quæ sunt Infrà simul sumptis, sed rectangula affirmata maiora negatis
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - xA^{3} - A^{4} \parallel 0</formula></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 4<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A - xA^{3} - A^{4}</formula></note>
Iisdem positis sed rectangulis æqualibus
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A - xA^{3} - A^{4} \parallel 0</formula>
Et hoc casu evanescit affectio sub quadrato.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 5<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - xA^{3} - A^{4}</formula></note>
Cum Idem latus Infrà minus est, rectangula negata etiam minora afirmatis, sed solida affirmata adhuc maiora negato.
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - xA^{3} - A^{4} \parallel 0</formula></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 6<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - xA^{3} - A^{4}</formula>.</note>
Iisdem positis sed solidis æqualibus
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - xA^{3} - A^{4} \parallel 0</formula>
Et hoc casu evanescit affectio sub latere.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 7<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - xA^{3} - A^{4}</formula>.</note>
Cum Idem latus est minus rectangula affirmata minora negatis, et solida etiam affirmata minora negatis
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - xA^{3} - A^{4} \parallel 0</formula></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Caput Quintum</head>
<p>In quo omnia latera sunt Infrà.
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{llll} \text{Sit } B + A \parallel 0 &amp; \text{vel } C + A \parallel 0 &amp; \text{vel } D + A \parallel 0 &amp; \text{vel } F + A \parallel 0 \\ C + A &amp; D + A &amp; F + A &amp; B + A \\ D + A &amp; F + A &amp; B + A &amp; C + A \\ F + A &amp; B + A. &amp; C + A &amp; D + A \end{array}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + xA^{3} + A^{4}</formula>.</note>
Et adhibita convenienti Interpretatione erit
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + xA^{3} + A^{4} \parallel 0</formula>
Et cū hoc caput sit primj Inversum, sic et formula erit omnino inversa, et ut explicetur hic dicendū est de lateribus infrà quæ ibj dicta sunt de iis quæ sunt supra.</p>
<pb n="18" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10034245m/f18.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Double page ; page de gauche paginée « 26 », page de droite « 27 ». Le chiffre « 26 » de la série courante dans la marge de gauche de la page de gauche.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Caput 6<hi rend="sup">um</hi>. De Constitutione Æquationū quadratoquadraticarum quæ oriuntur ex duabus planis</head>
<p>Cum In eâ parte, in quâ superius egimus de æquationibus quadratis dictū sit eas esse tantummodo duplicis generis, vel quæ ex duobus lateribus, vel quæ ex unico tantū explicantur, hic nō est quæstio de æquationibus qq<hi rend="sup">tis</hi> quæ originem ex duabus quadratis, quarū unaquæq; duas radices, eo enim casu productū quod inde procreatur sub aliquâ ex superioribus huius partis formulis, quæ ex quatuor lateribus explicantur, interpretandū esset, hic Igitur agitur de iis quadratis quarū unicū est latus, cū verò ex cognitiōe ipsarū manifestū sit, esse tantū unicam huiusmodi æquationū, Igitur huius capitis erit</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio unica</head>
<p>In qua duo latera ambo Infra.
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{l} \text{Sit enim } G\,\mathrm{pl.} + A^{2} \parallel 0. \\ \text{et } H\,\mathrm{pl.} + A^{2} \parallel 0 \end{array}</formula>
productū quod Inde oritur erit.
<formula notation="TeX" rend="display">G\,\mathrm{pl.}\,H\,\mathrm{pl.} + G\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + H\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + A^{4} \parallel 0</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Les deux termes en <formula notation="TeX">A^{2}</formula> sont écrits l'un au-dessus de l'autre après « <formula notation="TeX">G\,\mathrm{pl.}\,H\,\mathrm{pl.}</formula> » ; ils sont ici mis bout à bout.</note>
Quæ constitutio hanc accipit Interpretationem.
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + A^{4}</formula>.</note>
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + A^{4} \parallel 0</formula>
Et sunt duo latera Infrà quorū quadrata simul sumpta exhibent <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.}</formula> et <formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.}</formula> quod sub his quadratis continetur. <formula notation="TeX">A</formula>, verò fit utrumlibet ex his duobus lateribus.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Caput 7<hi rend="sup">um</hi>. De constitutione æquationū quadratoquadraticarū quæ oriuntur ex æquatione planâ et duabus lateralibus</head>
<p>Ex superiori capite patet de quâ æquatiōe quadratâ hic agatur, duæ verò laterales vel enunciabuntur de duobus lateribus suprà, vel de uno latere suprà, altero Infrà, vel de duobus Infrà.
<formula notation="TeX" rend="display">\text{Sint } 1^{\mathrm{o}} \text{ duo latera suprà} \quad \begin{array}{l} B - A \parallel 0. \\ C - A \parallel 0. \end{array}</formula>
productū quod Inde oritur, si ducatur in dictam æquatiōem quadratam erit
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{llll} BCG\,\mathrm{pl.} &amp; - BG\,\mathrm{pl.}\,A &amp; + G\,\mathrm{pl.}\,A^{2} &amp; - BA^{3} \\ &amp; - CG\,\mathrm{pl.}\,A &amp; + BCA^{2} &amp; - CA^{3} \quad + A^{4} \quad \parallel 0 \end{array}</formula>
Hinc Igitur</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 1<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - xA^{3} + A^{4}</formula>.</note>
Cum ex planâ et duabus lateralibus quarū lateraliū radices sunt suprà</p>
<p>Cui constitutionj hæc erit Interpretatio.
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - xA^{3} + A^{4} \parallel 0</formula>
Quæ formula etiam si similis sit ej quæ habetur in Cap<hi rend="sup">ite</hi> 1<hi rend="sup">o</hi> huius p<hi rend="sup">tis</hi>, maximè tamen Inter se differunt, ut videre est ex earū diversâ originè nam hic sunt tantum tria latera, duo suprà, alterū verò Infra</p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">Page de droite, paginée « 27 ». Le tiers inférieur est resté blanc.</note></p>
<p><formula notation="TeX">x</formula> est summa eorū quæ sunt suprà, summa rectangulj quod sub iisdem continetur et quadratj eius quod est Infrà est <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.}</formula>, et <formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.}</formula> fit ex dicto quadrato in altitudinem summæ dictorū lateriū quæ sunt suprà, Et <formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.}</formula> quod sub eodem quadrato et dicto rectangulo continetur, <formula notation="TeX">A</formula> verò fit utrumlibet dictorū lateriū</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 2<hi rend="sup">a</hi></head>
<p>Cum iisdem positis, una ex radicibus lateraliū est suprà, altera verò infrà, et ea quæ est suprà maior est eâ quæ est Infrà, et rectangulū sub dictis radicibus maius plano æquationis quadratæ.</p>
<p>Huiusmodj constitutio inde oritur.
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{ll} \text{Sit } B - A \parallel 0 &amp; \text{productū erit} \\ \text{et } C + A \parallel 0 &amp; BC + BA - CA - A^{2} \parallel 0 \end{array}</formula>
Quod productū si ducatur in <formula notation="TeX">G^{2} + A^{2} \parallel 0</formula> erit
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{llll} BCG\,\mathrm{pl.} &amp; + BG\,\mathrm{pl.}\,A &amp; - G\,\mathrm{pl.}\,A^{2} &amp; + BA^{3} \\ &amp; - CG\,\mathrm{pl.}\,A &amp; + BCA^{2} &amp; - CA^{3} \quad - A^{4} \quad \parallel 0 \end{array}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Le plan de l'équation quadratique, écrit « <formula notation="TeX">G\,\mathrm{pl.}</formula> » partout ailleurs, est ici noté « <formula notation="TeX">G^{2}</formula> » ; conservé tel quel.</note></p>
<p>Quoniam verò fieri potest ut latus suprà sit vel maius, vel minus latere infrà, vel ipsi æquale, et similiter rectangulū <formula notation="TeX">BC</formula>, vel maius, vel æquale, vel minus <formula notation="TeX">G\,\mathrm{pl.}</formula>, quod et Idem etiam potest accidere circa solida, Ideo in casu huiusce 1<hi rend="sup">æ</hi> propositionis hæc sit formula
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + xA^{3} - A^{4}</formula>.</note>
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + xA^{3} - A^{4} \parallel 0</formula>
Nec dissimilis est Istius formulæ explicatio à, præcedentj, nisi quod <del>et</del> quæ in superiorj erant summæ hic sunt differentiæ.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 3.<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A + xA^{3} - A^{4}</formula></note>
Cum Idem latus suprà est maius, sed rectangulū sub lateribus æquale <formula notation="TeX">G\,\mathrm{pl.}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A + xA^{3} - A^{4} \parallel 0</formula>
Et hoc casu evanescit affectio sub quadrato.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 4<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + xA^{3} - A^{4}</formula></note>
Cum latus supra est maius et rectangulū sub lateribus est <supplied resp="#pass">minus</supplied> <formula notation="TeX">G\,\mathrm{pl.}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + xA^{3} - A^{4} \parallel 0</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">« minus » est ajouté au-dessus de la ligne, appelé par un caret.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 5<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - A^{4}</formula></note>
Cum latera sunt æqualia, sed rectangulū sub iis lateribus est maius <formula notation="TeX">G\,\mathrm{pl.}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - A^{4} \parallel 0</formula>
Et hoc casu evanescit affectio sub latere et sub cubo, utriusq; enim solidj eadem est basis.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 6<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} - A^{4}</formula></note>
Iisdem positis, et rectangulo æqualj <formula notation="TeX">G\,\mathrm{pl.}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} - A^{4} \parallel 0</formula>
Et omnes affectiones sub gradibus evanescunt.</p>
<pb n="19" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10034245m/f19.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Double page ; page de gauche paginée « 28. », page de droite « 29. ». Le chiffre « 27. » de la série courante dans la marge de gauche de la page de gauche, « 29 » dans celle de la page de droite. Au-dessus de l'angle extérieur supérieur de la page de droite dépasse le bord d'un feuillet postérieur, qui porte en gros chiffres « 33 » ; c'est sa pagination, et non un chiffre de celui-ci.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 7<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - A^{4}</formula>.</note>
Cum eadem latera æqualia, sed rectangulo sub iis minore <formula notation="TeX">G\,\mathrm{pl.}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - A^{4} \parallel 0</formula></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 8<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - xA^{3} - A^{4}</formula>.</note>
Cum latus Infrà est maius latere suprà et Rectangulo sub lateribus maiori <formula notation="TeX">G\,\mathrm{pl.}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - xA^{3} - A^{4} \parallel 0</formula></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 9<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A - xA^{3} - A^{4}</formula>.</note>
Iisdem positis et rectangulo æqualj <formula notation="TeX">G\,\mathrm{pl.}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A - xA^{3} - A^{4} \parallel 0</formula>
Et evanescit affectio sub quadrato.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 10<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - xA^{3} - A^{4}</formula></note>
Cum Idem latus Infra est maius et rectangulō sub lateribus minore <formula notation="TeX">G\,\mathrm{pl.}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - xA^{3} - A^{4} \parallel 0</formula></p>
<p>Si denique hæc duo latera sint ambo Infra
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{ll} \text{Sit } B + A \parallel 0 &amp; \text{productū erit} \\ \text{et } C + A \parallel 0. &amp; BC + BA + CA + A^{2} \parallel 0 \end{array}</formula>
Quod productū si ducatur ut suprà in <formula notation="TeX">G\,\mathrm{pl.} + A^{2} \parallel 0</formula> Erit et Istud
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{llll} BCG\,\mathrm{pl.} &amp; + BG\,\mathrm{pl.}\,A &amp; + G\,\mathrm{pl.}\,A^{2} &amp; + BA^{3} \\ &amp; + CG\,\mathrm{pl.}\,A &amp; + BCA^{2} &amp; + CA^{3} \quad + A^{4} \quad \parallel 0 \end{array}</formula>
Ex quo</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 11<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + xA^{3} + A^{4}</formula></note>
Cum ambo latera sunt Infra.
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + xA^{3} + A^{4} \parallel 0</formula>
Et sunt tria latera Infrà et cæt. ut In 1<hi rend="sup">a</hi> huius Capitis modo diversorū lateriū habeatur ratio.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Caput 8.<hi rend="sup">um</hi> De constitutione Æquationū quad. quad.<hi rend="sup">arū</hi> quæ oriuntur ex Æquatione cubica et lateralj</head>
<p>Eadem In hoc capite et In sequentj erunt adnotanda quæ superius In capite <unclear>sexto</unclear> huius p<hi rend="sup">tis</hi>, scilicet hic nō agi de iis æquationibus cubicis quæ de tribus lateribus explicantur, sed tantū de iis quæ vel ex duobus, vel etiam de iis quæ per se subsistunt, quod in Cap<hi rend="sup">te</hi> præfato, si enim illæ æquationes cubicæ quarū duæ sunt radices ducantur in lateralem oriuntur quad. quadrata de tribus lateribus tantummodo explicabiles.</p>
<p>Harū verò æquationū Cubicarū cū sint tantū duæ formulæ, ut patet ex recognitiōe ipsarū, una In quâ alterū ex lateribus est suprà alterū verò infrà, alia verò in quâ ambo latera sunt infrà, quarū utraq; potest ducj, vel in latus suprà, vel in latus Infrà. Si Igitur prima formula quam sic Interpretatj sumus.</p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">Page de droite, paginée « 29. ». Le chiffre « 29 » de la série courante dans la marge de gauche. La moitié inférieure est restée blanche.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">P\,\mathrm{Sol.} - G\,\mathrm{pl.}\,A + FA^{2} - A^{3} \parallel 0</formula>
ducatur primo in lateralem Cuius latus suprà scilicet <formula notation="TeX">B - A \parallel 0</formula> productum erit
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{llll} BP\,\mathrm{Sol.} &amp; - BG\,\mathrm{pl.}\,A &amp; + G\,\mathrm{pl.}\,A^{2} &amp; - BA^{3} \\ &amp; - P\,\mathrm{Sol.}\,A &amp; + BFA^{2} &amp; - FA^{3} \quad - A^{4} \quad \parallel 0 \end{array}</formula>
Et adhibita convenienti Interpretatiōe, erit</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 1<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - xA^{3} - A^{4}</formula></note>
Cum duo latera sunt suprà, alterū Infra.
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - xA^{3} - A^{4} \parallel 0</formula>
Sunt Igitur tria latera duo suprà, alterū Infrà, <formula notation="TeX">x</formula>, est summa eorū quæ sunt suprà, <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.}</formula> aggregatū rectangulj quod continetur sub illis, et quadratj eius quod est infrà, <formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.}</formula>, solidū quod fit ex quadrato dictj lateris infra in altitudinem summæ eorū quæ sunt suprà. Et <formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.}</formula> quod sub dictis quadrato et rectangulo.</p>
<p>Si verò eadem formula ducatur in lateralem <formula notation="TeX">C + A \parallel</formula> Cuius latus Infra productū erit
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{llll} P\,\mathrm{Sol.}\,C &amp; + P\,\mathrm{Sol.}\,A &amp; + CFA^{2} &amp; + FA^{3} \\ &amp; - CG\,\mathrm{pl.}\,A &amp; - G\,\mathrm{pl.}\,A^{2} &amp; - CA^{3} \quad - A^{4} \quad \parallel 0 \end{array}</formula>
Ex quo patet ob varias lateriū magnitudines, et signorū diversas notationes varias etiam oriri formulas, vel enim latus infra <formula notation="TeX">C</formula>, maius est latere suprà <formula notation="TeX">F</formula>, vel ipsi æquale, vel ipso minus, sic etiam eodem vel maiore vel æquali, vel minore dicto latere suprà fieri potest ut circa rectangula eadem accidant, quod enim spectat ad solida sequuntur variam horū lateriū naturam et magnitudinem. Hinc Igitur</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 2<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - xA^{3} + A^{4}</formula></note>
Cum latus Infrà maius est eo quod est suprà, sed rectangulo sub his lateribus maiore quadrato eius quod est potentiâ æquale <formula notation="TeX">G\,\mathrm{Pl.}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - xA^{3} + A^{4} \parallel 0</formula>
Suntq; tria latera duo infrà (quorū unū æquatur potentiâ <formula notation="TeX">G\,\mathrm{pl.}</formula> alterū verò est <formula notation="TeX">C</formula>) et aliud supra quod est <formula notation="TeX">F</formula>, latus scilicet æquationis cubicæ, idemq; minus dicto latere <formula notation="TeX">C</formula>, quod est Infrà, <formula notation="TeX">x</formula>, est differentia dictorū lateriū <formula notation="TeX">C</formula> et <formula notation="TeX">F</formula>. Et <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.}</formula> differentia rectangulj sub iisdem, et quadratj alterius æquationis cubicæ quod est Infrà, <formula notation="TeX">T\,\mathrm{Sol.}</formula> differentia solidorū quorū basis Idem quadratū, altitudo verò, unius scilicet <formula notation="TeX">C</formula>, alterius verò <formula notation="TeX">F</formula>, et <formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.}</formula> quod continetur sub his rectangulo et quadrato.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 3<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A - xA^{3} + A^{4}</formula></note>
Cum Idem latus Infrà est maius, sed rectangulū sub dictis lateribus æquale quadrato alterius.
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A - xA^{3} + A^{4} \parallel 0</formula>
Cuius formulæ <del>et</del> sicut et sequentiū facilis est explicatio ex superiorj.</p>
<pb n="20" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10034245m/f20.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Double page ; page de gauche paginée « 30 », page de droite « 31. ». Le bord du feuillet postérieur paginé « 33 » dépasse encore au-dessus de l'angle extérieur de la page de droite. Aucun chiffre de la série courante.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 4<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - xA^{3} + A^{4}</formula></note>
Cum Idem latus est maius, sed dictū rectangulū minus eodem quad<hi rend="sup">to</hi>.
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - xA^{3} + A^{4} \parallel 0</formula></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 5<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + A^{4}</formula>.</note>
Cum eadem latera Inter se æqualia, sed rectangulū sub iis maius dicto quadrato.
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + A^{4} \parallel 0</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">La ligne porte « <formula notation="TeX">+\,z\,\mathrm{pl.}\,A^{2}</formula> », la forme recopiée en marge « <formula notation="TeX">-\,z\,\mathrm{pl.}\,A^{2}</formula> » ; les deux sont donnés tels quels.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 6<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} + A^{4}</formula>.</note>
Iisdem positis, et rectangulo æqualj quadrato.
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} + A^{4} \parallel 0</formula></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 7<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + A^{4}</formula>.</note>
Iisdem lateribus Inter se Æqualibus, sed Idem rectangulum minus dicto quadrato.
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + A^{4} \parallel 0</formula></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 8<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + xA^{3} + A^{4}</formula></note>
Cum Idem latus Infrà minus est dicto latere suprà, sed dictū Rectangulū maius dicto quadrato
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + xA^{3} + A^{4} \parallel 0</formula></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 9<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A + xA^{3} + A^{4}</formula></note>
Eodem latere minore, sed rectangulo et quadrato æqualibus
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A + xA^{3} + A^{4} \parallel 0</formula></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 10<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + xA^{3} + A^{4}</formula></note>
Eodem latere minore et dicto rectangulo minore dicto quadrato.
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + xA^{3} + A^{4} \parallel 0</formula></p>
<p>Si deinde formula alterius æquationis Cubicæ scilicet
<formula notation="TeX" rend="display">P.\,\mathrm{Sol} + G\,\mathrm{pl.}\,A + FA^{2} + A^{3} \parallel 0</formula>
In qua sunt duo latera Infrà ducatur in lateralem, radix huius lateralis erit ut in præcedentj Constitutiōe vel suprà vel Infrà, sit 1<hi rend="sup">o</hi> suprà scilicet <formula notation="TeX">B - A \parallel 0</formula> productū erit huiusmodj.
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{llll} BP\,\mathrm{pl.} &amp; + BG\,\mathrm{pl.}\,A &amp; + BFA^{2} &amp; + BA^{3} \\ &amp; - P\,\mathrm{Sol.}\,A &amp; - G\,\mathrm{pl.}\,A^{2} &amp; - FA^{3} \quad - A^{4} \quad \parallel 0 \end{array}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Le produit est précédé d'un mot biffé, illisible sous la rature, et écrit en deux lignes accolées ; elles sont ici mises bout à bout.</note>
Ex quo producto patet ut ex superiorj, varias oriri formulas, ob diversas signorū notationes, idq; pro variâ lateriū magnitudine, quæ quidem formulæ etsi similes erunt fere ōibus superioribus huius Capitis, earū diversa est explicatio, ut patet ex ipsarū origine.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 11<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + xA^{3} - A^{4}</formula></note>
Cū latus suprà maius est latere infrà æquationis cubicæ, et rectangulū sub his lateribus maius, quadrato alterius lateris Infrà eiusdem æquationis Cubicæ
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + xA^{3} - A^{4} \parallel 0</formula>
Sunt tria latera, duo Infrà, quæ spectant ad æquationem cubicam, alterū quidem æquale potentiâ <formula notation="TeX">G\,\mathrm{pl.}</formula> reliquū verò eiusdem æquationis est <formula notation="TeX">F</formula>, tertiū</p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">Page de droite, paginée « 31. ». Le tiers inférieur est resté blanc. C'est la dernière page de cette livraison ; le texte se poursuit à la vue 21.</note></p>
<p>verò latus in hac formulâ est suprà, idemq; maius dicto latere <formula notation="TeX">F</formula>, differentia horū lateriū est <formula notation="TeX">x</formula>, differentia rectangulj sub his et dictj quadratj <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.}</formula> et cæt. ut supra</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 12<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A + xA^{3} - A^{4}</formula></note>
Cum Idem latus supra est maius, sed Idem rectangulū æquale dicto quadrato.
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A + xA^{3} - A^{4} \parallel 0</formula></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 13<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + xA^{3} - A^{4}</formula></note>
Eodem latere maiore, et dicto rectangulo minore dicto quadrato
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + xA^{3} - A^{4} \parallel 0</formula></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 14<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - A^{4}</formula></note>
Iisdem lateribus <formula notation="TeX">B</formula> et <formula notation="TeX">F</formula> æqualibus et dicto rectangulo maiore dicto quadrato
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - A^{4} \parallel 0</formula></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 15<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} - A^{4}</formula></note>
Iisdem lateribus, et dictis rectangulo et quadrato æqualibus
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} - A^{4} \parallel 0</formula></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 16<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - A^{4}</formula></note>
Iisdem lateribus æqualibus et dicto rectangulo minore dicto quadrato.
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - A^{4} \parallel 0</formula></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 17<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - xA^{3} - A^{4}</formula>.</note>
Cū Idem latus suprà est minus dicto latere Infrà, et dictum rectangulū maius dicto quadrato
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - xA^{3} - A^{4} \parallel 0</formula></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 18<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A - xA^{3} - A^{4}</formula></note>
Eodem latere minore, et dictis rectangulo et quadrato æqualibus
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A - xA^{3} - A^{4} \parallel 0</formula></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 19<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - xA^{3} - A^{4}</formula></note>
Eodem latere minore et dicto rectangulo etiam minore dicto quadrato
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} - T\,\mathrm{Sol.}\,A - z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} - xA^{3} - A^{4} \parallel 0</formula></p>
<p>Si denique hæc ultima formula æquationis cubicæ ducatur In lateralem, cuius latus sit positivū Infra scilicet <formula notation="TeX">C + A \parallel 0</formula> productū erit
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{llll} P\,\mathrm{Sol.}\,C &amp; + CG\,\mathrm{pl.}\,A &amp; + CFA^{2} &amp; + CA^{3} \\ &amp; + P\,\mathrm{Sol.}\,A &amp; + G\,\mathrm{pl.}\,A^{2} &amp; + FA^{3} \quad + A^{4} \quad \parallel 0 \end{array}</formula>
Et adhibitâ convenienti Interpretatiōe fiet.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Propositio 20<hi rend="sup">a</hi></head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + xA^{3} + A^{4}</formula>.</note>
Cum tria latera sunt Infra.
<formula notation="TeX" rend="display">S\,\mathrm{pl.pl.} + T\,\mathrm{Sol.}\,A + z\,\mathrm{pl.}\,A^{2} + xA^{3} + A^{4} \parallel 0</formula>
Et sunt tria latera infrà, <formula notation="TeX">x</formula> est aggregatū duorū quorū unū spectat ad dictam æquationem cubicam, alterū verò ad lateralem propositam, <formula notation="TeX">z\,\mathrm{pl.}</formula> est summa rectangulj sub dictis lateribus, et quadratj alterius lateris, quod æquatur potentiâ <formula notation="TeX">G\,\mathrm{pl.}</formula> Et cæt.</p>
</div>
</div>
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>
