<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="fr">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>Manuscrits de François Viète, NAL 1644, vues 61–80 — transcription</title>
        <author>François Viète</author>
        <respStmt>
          <resp>transcription automatique — première passe, non vérifiée contre les pages par une personne (<date when="2026-09-23">2026-09-23</date>)</resp>
          <name xml:id="pass" type="model">Opus 5.5 (claude-opus-5-5)</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>procédure, outillage, export TEI</resp>
          <orgName xml:id="ed">germain.commutator.io (Commutator, Paris)</orgName>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <editionStmt>
        <edition>Lecture automatique — non vérifiée</edition>
      </editionStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>Commutator</publisher>
        <pubPlace>Paris</pubPlace>
        <date when="2026-09-23">2026-09-23</date>
        <availability status="free">
          <licence target="https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/">CC0 1.0</licence>
          <p>Le manuscrit transcrit est dans le domaine public. Cette
          transcription est une première lecture automatique, non vérifiée, placée
          dans le domaine public (CC0) ; aucune image n'est reproduite — le
          fac-similé est celui de Gallica, cité vue par vue. Source gallica.bnf.fr /
          Bibliothèque nationale de France. La source LaTeX dont ce fichier
          dérive est publiée sous https://github.com/Commutator-IO/germain-project.</p>
        </availability>
        <ref target="https://germain.commutator.io/">https://germain.commutator.io</ref>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <country>France</country>
            <settlement>Paris</settlement>
            <repository>Bibliothèque nationale de France, département des Manuscrits and Bibliothèque de l'Arsenal</repository>
            <collection>Manuscrits de François Viète</collection>
            <idno type="shelfmark">NAL 1644</idno>
          </msIdentifier>
          <head>Viète (François). Papiers divers. NAL 1644</head>
          <msContents>
            <summary>Vues 61 à 80 du volume, dans la
            numérotation de Gallica (une vue par image) ; lot 4 de vingt vues.
            La foliotation au crayon de la BnF, quand elle a pu être lue, est
            donnée par un milestone[@unit='folio'] ; elle n'est jamais déduite.
            Les vues absentes de la transcription ne portent rien à lire et sont
            omises ; le saut dans la numérotation en est le seul enregistrement.</summary>
          </msContents>
          
          <additional>
            <surrogates>
              <bibl>
                <ref target="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q">https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q</ref>
                <note>Fac-similé numérique de la Bibliothèque nationale de France
                sur Gallica, servi par l'API IIIF. L'attribut
                <hi rend="monospace">facs</hi> de chaque
                <hi rend="monospace">pb</hi> pointe la vue correspondante dans
                le lecteur de Gallica.</note>
              </bibl>
            </surrogates>
          </additional>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    <encodingDesc>
      <projectDesc>
        <p>Transcription de manuscrits de mathématiciens numérisés dans Gallica, une passe de vingt vues
        par conversation avec un grand modèle multimodal, sous la procédure
        <hi rend="monospace">transcribe</hi> du dépôt. Le fichier
        LaTeX est la source de référence ; ce TEI en est dérivé mécaniquement
        par <hi rend="monospace">scripts/tei.mjs</hi> et n'a pas été relu.</p>
      </projectDesc>
      <editorialDecl>
        <p>L'édition n'est pas diplomatique : elle encode les mathématiques et
        l'apparat, rien du support. Correspondance avec l'apparat de la source :
        <hi rend="monospace">\ill</hi> devient <hi rend="monospace">gap[@reason='illegible']</hi>
        (jamais deviné) ; <hi rend="monospace">\uncertain</hi> devient
        <hi rend="monospace">unclear</hi> ; <hi rend="monospace">\add</hi> devient
        <hi rend="monospace">supplied</hi> ; <hi rend="monospace">\struck</hi> devient
        <hi rend="monospace">del</hi> (biffé par l'auteur) ;
        <hi rend="monospace">\note</hi> devient <hi rend="monospace">note[@type='editorial']</hi>
        (du transcripteur) ; <hi rend="monospace">\marginal</hi> devient
        <hi rend="monospace">note[@type='authorial'][@place='margin']</hi> (de l'auteur) ;
        <hi rend="monospace">\page</hi> devient <hi rend="monospace">pb</hi> (vue de Gallica) ;
        <hi rend="monospace">\folio</hi> devient <hi rend="monospace">milestone[@unit='folio']</hi>
        (foliotation de la BnF, jamais déduite).</p>
        <p>Les mathématiques sont transportées en TeX dans
        <hi rend="monospace">formula[@notation='TeX']</hi>, les diagrammes
        commutatifs en <hi rend="monospace">formula[@notation='tikz-cd']</hi>,
        sans conversion. Une marque d'apparat située à l'intérieur d'une
        formule (un exposant illisible, un symbole biffé) reste dans le TeX de
        la formule, sous les mêmes macros.</p>
        <p>Orthographe, ponctuation et lapsus de l'auteur sont conservés ; une
        faute évidente est signalée par une note, jamais corrigée.</p>
      </editorialDecl>
      <appInfo>
        <application ident="germain-tei" version="1">
          <label>scripts/tei.mjs</label>
          <ref target="https://github.com/Commutator-IO/germain-project">https://github.com/Commutator-IO/germain-project</ref>
        </application>
      </appInfo>
    </encodingDesc>
    <profileDesc>
      <langUsage>
        <language ident="fr">français, avec la notation mathématique de l'auteur</language>
      </langUsage>
    </profileDesc>
    <revisionDesc>
      <change when="2026-09-23" who="#pass">Première passe de transcription.</change>
      <change when="2026-09-23" who="#ed">Export TEI depuis la source LaTeX.</change>
    </revisionDesc>
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <div type="batch" n="4">
<pb n="61" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f61.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Un petit feuillet, numéroté « 28 » à l'encre en haut à droite, posé sur un feuillet plus grand numéroté « 29 », dont on voit le haut au-dessus de lui : « prop. XV. Si <formula notation="TeX">B</formula> plano in <formula notation="TeX">A</formula> cubum <formula notation="TeX">-\,A</formula> quadratocubo æquetur <formula notation="TeX">Z</formula> planosolido. » — ces lignes sont celles de la vue 63 et y sont transcrites. La page continue la prop. X, dont l'énoncé termine la vue précédente. Dans la marge de gauche, des traces pâles d'écriture, décharge du feuillet voisin, non transcrites.</note></p>
<p>Est <formula notation="TeX">B</formula> plano compositum ex duobus quadratis duorum laterum, primi ductu in secundum fit <formula notation="TeX">Z</formula> planoplano et fit <formula notation="TeX">A</formula> quadratum maius duorum minusve.</p>
<p>Sint latera 1. 4. dicetur <formula notation="TeX">17Q - 1QQ</formula> æquari 16. et fit <formula notation="TeX">1N</formula>. 1 vel 4. quod si <formula notation="TeX">1N</formula> intelligatur quadratum radixve plana <formula notation="TeX">17N - 1Q</formula> æquabitur 16. et fit <formula notation="TeX">1N</formula>. 1 vel 16.
<note type="authorial" place="margin"><unclear><formula notation="TeX">Q\,N</formula>.</unclear> — en regard de la dernière ligne, le <formula notation="TeX">N</formula> barré dessus et dessous.</note></p>
<div>
<div type="subsection">
<head>prop. XI.</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} \text{Si } B \text{ solidum in } A \text{ cubum} \\ -\,A \text{ cubocubo} \end{array} \right\} \text{æquetur } Z \text{ solidosolido.}</formula></p>
<p>Est <formula notation="TeX">B</formula> solidum compositum ex duobus cubis quorum primi ductu in secundum fit <formula notation="TeX">Z</formula> solidosolidum. et fit <formula notation="TeX">A</formula> cubus maior duorum minorve.</p>
<p>Sunto latera 1. 8. dicetur <formula notation="TeX">513C - 1CC</formula> æquari 512 et fit <formula notation="TeX">1N</formula>. 1 vel 8.</p>
<p>quod si <formula notation="TeX">1N</formula> intelligatur cubus radixve solida <formula notation="TeX">513N - 1Q</formula> æquabitur 512 et fit <formula notation="TeX">1N</formula> 1. vel 512.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>prop. XII.</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} \text{Si } B \text{ planoplano in } A \text{ quadratum} \\ -\,A \text{ cubocubo} \end{array} \right\} \text{æquetur } Z \text{ solidosolido.}</formula></p>
<p>Est <formula notation="TeX">B</formula> plano compositum ex quadratis trium planorum proportionalium. et <formula notation="TeX">Z</formula> solidosolidum quod fit ab uno plano in aggregatum quadratorum a duobus reliquis planis et fit <formula notation="TeX">A</formula> quadratum maius minusve.
<note type="authorial" place="margin">× id est <formula notation="TeX">A</formula>q. est æquale <unclear>quadrato</unclear> maiori minorive extremæ</note></p>
<p>Sunto tria plana proportionalia 1. 2. 4. dicetur <formula notation="TeX">21Q - 1CC</formula>. æquari 20. et fit <formula notation="TeX">1N</formula>. 1. vel 2. quod si <formula notation="TeX">1N</formula> intelligatur quadratum radixve plana <formula notation="TeX">21N - 1C</formula> æquabitur 20 et fiet <formula notation="TeX">1N</formula>. 1 vel 4.
<note type="editorial" resp="#pass">La note marginale, d'une main plus petite, est appelée par une croix ; « <unclear>quadrato</unclear> » est à demi couvert d'une tache.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>prop. XIII</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} \text{Si } B \text{ plano in } A \text{ quadratoquadratum} \\ -\,A \text{ cubocubo} \end{array} \right\} \text{æquetur } Z \text{ solidosolido}</formula></p>
<p>Est <formula notation="TeX">B</formula> plano compositum a tribus planis proportionalibus et <formula notation="TeX">Z</formula> solidosolidum quod fit ab uno plano in quadratum compositi ex duobus reliquis et × fit <formula notation="TeX">A</formula> quadratum, maius duorum minusve.
<note type="authorial" place="margin">× id est <formula notation="TeX">A</formula>q. æquale composito ex prima et secunda, vel ex secunda et tertia</note></p>
<p>Sint plana proportionalia 5. 20. 80 dicetur <formula notation="TeX">105QQ - 1CC</formula> æquari 50000 et fit <formula notation="TeX">1N</formula>. <hi rend="italic">25</hi>. vel <hi rend="italic">100</hi>.
<note type="authorial" place="margin"><hi rend="italic">5</hi>    <hi rend="italic">10</hi></note>
<note type="editorial" resp="#pass">« 25 » et « 100 » sont soulignés dans la ligne, et sous eux, dans la marge de gauche, « 5 » et « 10 », soulignés aussi : ce sont les valeurs de <formula notation="TeX">1N</formula>, dont 25 et 100 sont les carrés (<formula notation="TeX">105 \cdot 5^4 - 5^6 = 50000</formula>, <formula notation="TeX">105 \cdot 10^4 - 10^6 = 50000</formula>). Le soulignement est rendu par l'italique.</note></p>
<pb n="62" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f62.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Verso du petit feuillet « 28 » ; le texte continue celui de la vue 61 (la prop. XIII). En haut à gauche, un « 8 » pâle, sans doute le « 28 » du recto vu par transparence. La colonne de gauche porte un calcul de la main plus petite des notes marginales, séparé du texte par un trait vertical.</note></p>
<p>Inventio autem trium planorum proportionalium quorum medio adscito sive primo sive postremo fit quadratum numero patet ex hac serie
<formula notation="TeX" rend="display">\frac{B \text{ quadratoquadrato}}{B \text{ quad.} = G \text{ quad.}} \qquad \frac{B \text{ quad. in } G \text{ quad.}}{B \text{ quad.} = G \text{ quad.}} \qquad \frac{G \text{ quad. quad.}}{B \text{ quad.} = G \text{ quad.}}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Le signe « <formula notation="TeX">=</formula> » des trois dénominateurs n'est pas l'égalité : c'est sans doute le signe de la différence de deux grandeurs, d'ordre non spécifié. Dans le premier, un trait vertical traverse les deux barres, comme un « <formula notation="TeX">+</formula> » écrit par-dessus ; dans la marge de gauche, à la même hauteur, trois « <formula notation="TeX">+</formula> » : « <formula notation="TeX">+ \quad + \quad +</formula> ». Le calcul qui suit (« <formula notation="TeX">B</formula> quad. <formula notation="TeX">+</formula> <formula notation="TeX">G</formula> quad. ») demande en effet la somme.</note></p>
<p><gap reason="illegible"/> videlicet <unclear>totali</unclear>.</p>
<p>Sit enim medium planorum <formula notation="TeX">E</formula> plano et primo statuatur <formula notation="TeX">B</formula> quad. minus <formula notation="TeX">E</formula> plano postremum <formula notation="TeX">G</formula> quad. minus <formula notation="TeX">E</formula> plano cum igitur primo plano additur <formula notation="TeX">E</formula> planum fiet quadratum nempe <formula notation="TeX">B</formula> quad. restat igitur ut ea tria plana proportionalia sint et consequenter quod a medio fit in se æquetur ei quod fit ab extremis qua comparatione secundum artem facta.
<formula notation="TeX" rend="display">\frac{B \text{ quad. in } G \text{ quad.}}{B \text{ quad.} + G \text{ quad.}} \quad \text{invenitur æquari } E \text{ plano}</formula></p>
<p><note type="authorial" place="margin"><unclear>Duc</unclear> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">G\,p</formula> in <formula notation="TeX">D\,p</formula>. <formula notation="TeX">-\,G\,p</formula> in <formula notation="TeX">E\,p</formula>. <formula notation="TeX">-\,D\,p</formula>. in <formula notation="TeX">E\,p</formula>. <formula notation="TeX">+\,E\,pp</formula> <formula notation="TeX">\mid</formula> <formula notation="TeX">E\,pp</formula> — igitur <formula notation="TeX">G\,p</formula> in <formula notation="TeX">D\,p</formula>. æquabitur <formula notation="TeX">G\,p</formula> in <formula notation="TeX">E\,p</formula>. <formula notation="TeX">+\,D\,p</formula> in <formula notation="TeX">E\,p</formula>. <formula notation="TeX">\mid</formula> <unclear>quando</unclear> — <unclear>quibus demptis</unclear> æquantur <formula notation="TeX">-E\,pp</formula>. <formula notation="TeX">\mid</formula> <formula notation="TeX">E\,pp</formula>. — igitur <formula notation="TeX">\frac{G\,p \text{ in } D\,p.}{G\,p + D\,p}</formula> <formula notation="TeX">\mid</formula> <formula notation="TeX">E\,p</formula>.</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Calcul de la marge de gauche, sur deux colonnes séparées par un trait vertical : le produit <formula notation="TeX">(G - E)(D - E)</formula> égalé à <formula notation="TeX">E^2</formula>, d'où <formula notation="TeX">E = \frac{GD}{G+D}</formula> ; « <formula notation="TeX">p</formula> » et « <formula notation="TeX">pp</formula> » abrègent « plano » et « planoplano ». Les premiers mots sont mal formés ; la colonne de droite n'est lue qu'en partie.</note></p>
<p>Sit <formula notation="TeX">B</formula> 1. <formula notation="TeX">G</formula> 2. plana quæsita erunt <formula notation="TeX">\frac{1}{5}</formula>. <formula notation="TeX">\frac{4}{5}</formula>. <unclear><formula notation="TeX">\frac{16}{15}</formula></unclear>
<note type="authorial" place="margin"><hi rend="italic">5</hi></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Dans le troisième dénominateur, le « 1 » est un trait épais, peut-être une rature ; le calcul donne <formula notation="TeX">\frac{16}{5}</formula>, et la multiplication par 25 qui suit donne 80.</note></p>
<p>medium adscito primo facit 1. adscito vero secundo facit 4 eadem plana ducantur in aliquod quadratum utpote 25 fient
<formula notation="TeX" rend="display">\overset{\text{I}}{5}. \quad \overset{\text{II}}{20}. \quad \overset{\text{III}}{80}</formula>
qualia ad exemplum adsumpta sunt.</p>
</div>
</div>
<div type="section">
<head>De reliquis.</head>
<div type="subsection">
<head>Prop. XIIII</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} \text{Si } B \text{ solidum in } A \text{ quadratum} \\ -\,A \text{ quadratocubo} \end{array} \right\} \text{æquetur } Z \text{ planosolido.}</formula></p>
<p>Est <formula notation="TeX">B</formula> solidum constans cubo compositæ a duabus primis in serie trium proportionalium plus cubo compositæ a duabus postremis et insuper solido quod fit ductu alterius extremarum in quadratum compositæ ex secunda et tertia.
<note type="authorial" place="margin">1<hi rend="sup">o</hi> et <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">Z</formula> planosolidum quod fit <del><gap reason="illegible"/></del> solido <gap reason="illegible"/> <supplied resp="#pass"><unclear>primi</unclear></supplied> <unclear>cubo</unclear> a duabus <gap reason="illegible"/> in quadratum compositæ ex prima et secunda <del><gap reason="illegible"/></del></note>
<note type="editorial" resp="#pass">La note marginale, de la main plus petite, est appelée par le même « 1<hi rend="sup">o</hi> » que celui écrit au-dessus de « vel » à la ligne suivante ; elle fournit la définition de <formula notation="TeX">Z</formula>, que le texte ne donne pas. Elle est raturée en plusieurs endroits et tachée à la fin ; lecture très incomplète.</note></p>
<p><hi rend="sup">1o</hi> vel a cubo compositæ ex secunda et tertia plus solido sub tertia et quadrato compositæ ex prima et secunda<hi rend="sup">a</hi> <del><gap reason="illegible"/></del> <hi rend="italic">in quadratum</hi> compositæ ex prima et secunda.
<note type="editorial" resp="#pass">Après « secunda », un petit « a » suscrit, puis un signe noirci en forme de croix ; « in quadratum » est souligné. La phrase ne donne pas <formula notation="TeX">B</formula> telle qu'elle est écrite : dans l'exemple, <formula notation="TeX">B = 279 = 216 + 63</formula> et <formula notation="TeX">63 = (4 + 3) \cdot 9</formula>.</note></p>
<p>et fit <formula notation="TeX">A</formula> composita ex duabus primis vel composita ex duabus postremis.</p>
<p>Sint proportionales <formula notation="TeX">\overset{\text{I}}{1}</formula>. <formula notation="TeX">\overset{\text{II}}{2}</formula>. <formula notation="TeX">\overset{\text{III}}{4}</formula>. <formula notation="TeX">279Q - 1QC</formula> æquabitur 2268. et fiet <formula notation="TeX">1N</formula>: 3 vel 6.</p>
<pb n="63" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f63.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Le grand feuillet numéroté « 29 » à l'encre en haut à droite, dont la vue 61 montrait le haut au-dessus du petit feuillet « 28 ». La page s'ouvre sur une proposition nouvelle ; la prop. XIIII de la vue 62 finit avec son exemple. Dans la marge de gauche, des traces pâles, décharge ou transparence, non transcrites. Le bas du feuillet est blanc.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>prop. XV.</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} \text{Si } B \text{ plano in } A \text{ cubum} \\ -\,A \text{ quadratocubo.} \end{array} \right\} \text{æquetur } Z \text{ planosolido.}</formula></p>
<p>Est <formula notation="TeX">B</formula> plano constans quadrato compositæ a tribus primis in serie quatuor continue proportionalium plus quadrato compositæ e tribus postremis minus plano quod fit a tertia in compositam ex tertia secunda et prima vel secunda in compositam ex secunda tertia et quarta.</p>
<p>et <formula notation="TeX">Z</formula> planosolidum quod fit a <formula notation="TeX">B</formula> plano minus quadrato compositæ ex tribus primis in cubum compositæ <unclear>ex</unclear> tribus <del>postremis</del>. vel ab <formula notation="TeX">B</formula> plano minus quadrato compositæ e tribus postremis in cubum compositæ ex tribus <del>primis</del>
<note type="authorial" place="margin">• primis    postremis</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Les deux mots barrés dans le texte sont corrigés dans la marge de gauche, l'un sous l'autre : « primis », « postremis ». Le calcul de l'exemple confirme la correction : <formula notation="TeX">(217 - 49) \cdot 7^3 = (217 - 196) \cdot 14^3 = 57624</formula>. Devant le premier « tribus », une tache couvre la préposition.</note></p>
<p>et fit <formula notation="TeX">A</formula> composita ex tribus primis vel composita ex tribus postremis.</p>
<p>Sint proportionales continue <formula notation="TeX">\overset{\text{I}}{1}</formula>. <formula notation="TeX">\overset{\text{II}}{2}</formula>. <formula notation="TeX">\overset{\text{III}}{4}</formula>. <formula notation="TeX">\overset{\text{IIII}}{8}</formula>.</p>
<p><formula notation="TeX">217C - 1QC</formula> æquabitur 57624 et fit <formula notation="TeX">1N</formula>. 7 vel 14.</p>
</div>
</div>
<div type="section">
<head>Æqualitatum contradicentium constitutiva Cap. XVIII XIX}
<note type="editorial" resp="#pass">« XVIII », dont le V est repassé d'une encre plus noire, est suivi de « XIX » d'une encre plus pâle, sans rature de l'un ni de l'autre : un renumérotage du chapitre.</note></head>
<p>Contradicentium autem constitutio est huiusmodi.
<note type="editorial" resp="#pass">Le trait qui traverse « est huius- » est la barre du t de « est » prolongée, non une rature.</note></p>
<div type="subsection">
<head>prop. I.</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} \text{Si } A \text{ quadratum} \\ +\,B \text{ in } A \end{array} \right\} \text{æquetur } Z \text{ plano}</formula></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} \text{et rursus } E \text{ quadratum} \\ \qquad -\,B \text{ in } E \end{array} \right\} \text{æquetur } Z \text{ plano.}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Au-dessus de « plano », dans la seconde équation, quelques signes petits et pâles, peut-être « <formula notation="TeX">+B</formula> in <formula notation="TeX">A</formula> » : <gap reason="illegible"/>.</note></p>
<p>Sunt duo latera quorum differentia est <formula notation="TeX">B</formula> quod autem sub eis fit æquale est <formula notation="TeX">Z</formula> plano. et fit <formula notation="TeX">A</formula> minus laterum <unclear><formula notation="TeX">E</formula> maius</unclear>.
<note type="authorial" place="margin"><gap reason="illegible"/></note>
<note type="editorial" resp="#pass">« est <formula notation="TeX">B</formula> » est traversé par la barre prolongée d'une lettre, comme plus haut. Les derniers mots de la ligne sont serrés contre le bord du feuillet. Dans la marge de gauche, à cette hauteur, un signe pâle suivi d'une barre oblique.</note></p>
<p>Sunto latera 1. 2. <formula notation="TeX">1Q + 1N</formula> æquabitur 2 et fit <formula notation="TeX">1N</formula>. 1.</p>
<p>rursus <formula notation="TeX">1Q - 1N</formula>. æquabitur 2. et fit <formula notation="TeX">1N</formula>. 2.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>prop. II</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} \text{Si } A \text{ quadratoquadratum} \\ +\,B \text{ solido in } A \end{array} \right\} \text{æquetur } Z \text{ planoplano.}</formula></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} \text{et rursus } E \text{ quadratoquadrato} \\ \qquad -\,B \text{ solido in } E \end{array} \right\} \text{æquetur } Z \text{ planoplano}</formula></p>
<pb n="64" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f64.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Verso du grand feuillet « 29 » ; le texte continue la prop. II commencée au bas de la vue 63. Le petit feuillet « 28 » dépasse sous le bas de la page : on y lit la dernière ligne de la vue 62, « 2268. et fiet <formula notation="TeX">1N</formula>: 3 vel 6. », non transcrite ici. À droite, la marge du feuillet suivant, avec des notes de la main des annotations, qui reparaissent à la vue 65. En haut à gauche, une tache et un signe <gap reason="illegible"/>. Toute la marge de gauche est occupée par des notes de la main plus petite, en trois blocs séparés par des traits.</note></p>
<p>Sunt quatuor continue proportionales a quibus cubi alterne sumpti differunt per <formula notation="TeX">B</formula> solidum. fit autem <formula notation="TeX">Z</formula> planoplano ductu alterius extremæ in differentiam cuborum a reliquis alterne sumptorum et est <formula notation="TeX">A</formula> prima minor inter extremas <formula notation="TeX">E</formula> quarta.</p>
<p>Sunto continue proportionales. <formula notation="TeX">\overset{\text{I}}{1}</formula>. <formula notation="TeX">\overset{\text{II}}{LC2}</formula>. <formula notation="TeX">\overset{\text{III}}{LC4}</formula>. <formula notation="TeX">\overset{\text{IIII}}{2}</formula>.
<note type="editorial" resp="#pass">« <formula notation="TeX">LC</formula> » : <hi rend="italic">latus cubicum</hi>, la racine cubique ; de même « <formula notation="TeX">LQC</formula> » plus bas, <hi rend="italic">latus quadratocubicum</hi>, la racine cinquième.</note></p>
<p><formula notation="TeX">1QQ + 5N</formula>. æquabitur 6. et fit <formula notation="TeX">1N</formula>. 1.</p>
<p>rursus <formula notation="TeX">1QQ - 5N</formula>. æquabitur 6. et fit <formula notation="TeX">1N</formula>. 2.</p>
<p><note type="authorial" place="margin">4 Sit differentia alterne sumpta trium primarum <formula notation="TeX">A</formula>. ergo <formula notation="TeX">\frac{Z\,pp}{A}</formula> erit <unclear>quarta</unclear> maior æquale <formula notation="TeX">B + A</formula>. sive differentiæ quatuor continue proportionalium alterne sumptarum plus differentia trium primarum alterne sumptarum ut ex hac serie patet.    <formula notation="TeX">A</formula>. <formula notation="TeX">B</formula>. <formula notation="TeX">\frac{Bq}{A}</formula> <formula notation="TeX">\frac{Bc}{Aq}</formula>.    differentia quatuor alterne sumptarum est <formula notation="TeX">\frac{Bc \text{ in } A + B \text{ in } Ac - Bq \text{ in } Aq - Aqq}{Ac}</formula>    differentia trium primarum sumptarum alterne est <formula notation="TeX">\frac{Bq + Aq - B \text{ in } A}{A}</formula>.    quare <formula notation="TeX">\frac{Bc \text{ in } Aq + B \text{ in } Aqq - Bq \text{ in } Ac - Aqc + Bq \text{ in } Ac + Aqc - B \text{ in } Aqq}{Aqq}</formula> æquale erit <formula notation="TeX">\frac{Bc}{Aq}</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Premier bloc de la marge de gauche, en regard de la fin de la prop. II et de la prop. III : une démonstration par la suite <formula notation="TeX">A</formula>, <formula notation="TeX">B</formula>, <formula notation="TeX">\frac{Bq}{A}</formula>, <formula notation="TeX">\frac{Bc}{Aq}</formula> ; « <formula notation="TeX">q</formula> », « <formula notation="TeX">c</formula> », « <formula notation="TeX">qq</formula> », « <formula notation="TeX">qc</formula> » abrègent quadratum, cubus, etc. Les deux sommes sont écrites en colonne, terme sous terme. Dans le dernier terme du numérateur, « <formula notation="TeX">Aqq</formula> » est surchargé et peu sûr. Le « 4 » en tête est le numéro de la remarque.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>prop. III</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} \text{Si } A \text{ cubocubus} \\ +\,B \text{ planosolido in } A \end{array} \right\} \text{æquetur } Z \text{ solidosolido}</formula></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} \text{et rursus } E \text{ cubocubus} \\ \qquad -\,B \text{ planosolido in } E \end{array} \right\} \text{æquetur } Z \text{ solidosolido.}</formula></p>
<p>Sunt sex continue proportionales a quibus quadratocubi alterne sumpti differunt per <formula notation="TeX">B</formula> planosolidum. fit autem <formula notation="TeX">Z</formula> solidosolidum ductu alterius extremæ in differentiam quadratocuborum a reliquis alterne sumptorum et est <formula notation="TeX">A</formula> prima minor inter extremas. <formula notation="TeX">E</formula> sexta.</p>
<p>Sunto proportionales continue
<formula notation="TeX" rend="display">\overset{\text{I}}{1}.\ \overset{\text{II}}{LQC2}.\ \overset{\text{III}}{LQC4}.\ \overset{\text{IIII}}{LQC8}.\ \overset{\text{V}}{LQC16}.\ \overset{\text{VI}}{2}.</formula></p>
<p><formula notation="TeX">1CC + 21N</formula>. æquabitur 22. et fit <formula notation="TeX">1N</formula>. 1.</p>
<p>et rursus <formula notation="TeX">1CC - 21N</formula>. æquabitur 22. et fit <formula notation="TeX">1N</formula>. 2.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>prop. IIII.</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} \text{Si } A \text{ quadratoquadratum} \\ +\,B \text{ in } A \text{ cubum} \end{array} \right\} \text{æquetur } Z \text{ planoplano}</formula></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} \text{et rursus } E \text{ quadratoquadratum} \\ \qquad -\,B \text{ in } E \text{ cubum} \end{array} \right\} \text{æquetur } Z \text{ planoplano,}</formula></p>
<p>Sunt quatuor continue proportionales quarum alterne sumptarum × dum intelligitur <del><formula notation="TeX">B</formula></del> prima, minor inter extremas (et) sit <formula notation="TeX">A</formula> differentia alterne sumpta trium primarum <formula notation="TeX">E</formula> differentia trium postremarum.</p>
<p><note type="authorial" place="margin">Eodem <supplied resp="#pass">modo</supplied> ostenderetur si <unclear>fingerentur</unclear> <gap reason="illegible"/> quatuor continue proportionalium cum intelligitur prima minor, differentiam trium postremarum alterne sumptarum <unclear>minus</unclear> differentia quatuor alterne sumptarum <hi rend="italic">æquari extremæ <unclear>maiori</unclear></hi></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Deuxième bloc de la marge, encadré de traits au-dessus et au-dessous ; il se rapporte à la seconde équation de la prop. II ou de la prop. IIII, sans renvoi visible. « modo » est écrit au-dessus de la ligne ; la dernière ligne est soulignée.</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin">× differentia est <formula notation="TeX">B</formula> et fit <formula notation="TeX">Z</formula> planoplanum ex ductu <unclear>utriusque</unclear> inter extremas in cubum differentiæ reliquarum alterne sumptarum. et <gap reason="illegible"/> est namque <formula notation="TeX">\frac{1}{4} \big/ 5</formula> et rursus <formula notation="TeX">\frac{2}{8} \big/ 10</formula> quarum differentia est 5.</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Troisième bloc de la marge, appelé par la croix écrite dans la ligne après « sumptarum » : il complète la phrase, que le texte laisse sans verbe. Les nombres de la fin sont écrits en colonne : 1 sur 4, et leur somme 5 sous un trait ; 2 sur 8, et 10. Dans l'exemple, <formula notation="TeX">1 + 4 = 5</formula> et <formula notation="TeX">2 + 8 = 10</formula> diffèrent de <formula notation="TeX">B = 5</formula>, et <formula notation="TeX">Z = 216 = 1 \cdot 6^3 = 8 \cdot 3^3</formula>.</note></p>
<p>Sunto proportionales continue <formula notation="TeX">\overset{\text{I}}{1}</formula>. <formula notation="TeX">\overset{\text{II}}{2}</formula>. <formula notation="TeX">\overset{\text{III}}{4}</formula>. <formula notation="TeX">\overset{\text{IIII}}{8}</formula>.</p>
<p><formula notation="TeX">1QQ + 5C</formula>. æquabitur 216. et fiet <formula notation="TeX">1N</formula>. 3</p>
<p>et rursus <formula notation="TeX">1QQ - 5C</formula>. æquabitur 216 et fiet <formula notation="TeX">1N</formula>. 6.</p>
<p><note type="authorial" place="margin">In secunda æquatione <formula notation="TeX">\frac{Z\,pp}{Ec} \propto E - B</formula>. id est differentia trium postremarum <del><gap reason="illegible"/></del> alterne sumptarum minus differentia quatuor alterne sumptarum</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Cette dernière note, de la main plus petite, est écrite sous l'exemple, dans la colonne du texte, ouverte par une grande parenthèse. Le signe d'égalité de cette main, une boucle en forme de z, est rendu <formula notation="TeX">\propto</formula> ; le « <formula notation="TeX">c</formula> » du dénominateur est petit. Dans l'exemple, <formula notation="TeX">\frac{216}{6^3} = 1 = 6 - 5</formula>.</note></p>
<pb n="65" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f65.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Feuillet numéroté « 30 » à l'encre en haut à droite. Le texte continue sans rupture la série de la vue 64. À gauche dépasse la marge du feuillet « 29 » (fins de lignes de la vue 64) ; à droite, le bord d'un autre feuillet. La marge de gauche est couverte de notes et de calculs de la main plus petite, en blocs séparés par des traits. Le bas du feuillet est blanc.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Prop. V.}
<note type="editorial" resp="#pass">Le numéro est en partie couvert d'une tache : « Prop. V » se lit par la suite (prop. IIII à la vue 64).</note></head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} \text{Si } A \text{ cubocubus} \\ +\,B \text{ in } A \text{ quadratocubum} \end{array} \right\} \text{æquetur } Z \text{ solidosolido.}</formula></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} \text{et rursus} \\ \quad E \text{ cubocubus} \\ \quad -\,B \text{ in } E \text{ quadratocubum} \end{array} \right\} \text{æquetur } Z \text{ solidosolido}</formula></p>
<p>Sunt sex continue proportionales quarum alterne sumptarum differentia est <formula notation="TeX">B</formula>. fit autem <formula notation="TeX">Z</formula> solidosolidum ductu utriusque extremæ in quadratocubum differentiæ reliquarum alterne sumptarum</p>
<p>× <del>et</del> dum intelligitur prima, minor inter extremas sit <formula notation="TeX">A</formula> differentia alterne sumpta quinque primarum <del>et</del> <formula notation="TeX">E</formula> differentia quinque postremarum.</p>
<p>Sunto proportionales continue <formula notation="TeX">\overset{\text{I}}{1}</formula>. <formula notation="TeX">\overset{\text{II}}{2}</formula>. <formula notation="TeX">\overset{\text{III}}{4}</formula>. <formula notation="TeX">\overset{\text{IIII}}{8}</formula>. <formula notation="TeX">\overset{\text{V}}{16}</formula>. <formula notation="TeX">\overset{\text{VI}}{32}</formula></p>
<p><formula notation="TeX">1CC + 21QC</formula>. æquabitur <hi rend="italic">4,618,812</hi>, et fit <formula notation="TeX">1N</formula>. 11 et rursus</p>
<p><formula notation="TeX">1CC - 21QC</formula> æquabitur <hi rend="italic">4,618,812</hi>, et fit <formula notation="TeX">1N</formula> <hi rend="italic">22</hi>.
<note type="editorial" resp="#pass">Les deux « 4,618,812 » sont soulignés et surlignés, et « 22 » souligné : le nombre est faux. La marge donne le bon, 5153632 : <formula notation="TeX">11^6 + 21 \cdot 11^5 = 22^6 - 21 \cdot 22^5 = 5153632</formula>. Les virgules séparent les tranches de trois chiffres.</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\frac{Z\,ss}{Aqc} \propto B + A</formula>. in serie enim <del><gap reason="illegible"/></del> <supplied resp="#pass">sex</supplied> continue proportionalium differentia omnium alterne sumptarum plus differentia quinque primarum æquatur maiori extremæ    <formula notation="TeX">\frac{Z\,ss}{Eqc} \propto E - B</formula>. rursus differentia quinque postremarum minus differentia <del><gap reason="illegible"/></del> sex alterne sumptarum æquatur extremæ minori <unclear>ut ex calculo</unclear> clarum est.</note>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\frac{1,\ 4,\ 16}{21}</formula>    <formula notation="TeX">\frac{2,\ 8,\ 32}{42}</formula>    <formula notation="TeX">\frac{42 - 21}{21.\ B.}</formula>    fit una extremarum. 1    <formula notation="TeX">\frac{+2,\ 8,\ 32}{42}</formula>    <formula notation="TeX">\frac{4,\ 16}{20}</formula>    <formula notation="TeX">\frac{42 - 20}{22.}</formula> cuius quadratocubus est. 5153632.    <del>515363<gap reason="illegible"/></del>    <hi rend="italic">5153632.</hi> <del><gap reason="illegible"/></del>    × <formula notation="TeX">\frac{1,\ 4,\ 16}{21}</formula>    <formula notation="TeX">\frac{2,\ 8}{10}</formula>    <formula notation="TeX">\frac{21 - 10}{11.}</formula> <formula notation="TeX">A</formula>)    <formula notation="TeX">\frac{2,\ 8,\ 32}{42}</formula>    <formula notation="TeX">\frac{4,\ 16}{20}</formula>    <formula notation="TeX">\frac{42 - 20}{22.}</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Calculs de la marge, écrits en colonnes, chaque somme sous un trait : les termes de rang impair et de rang pair de la suite, leur différence <formula notation="TeX">B = 21</formula>, puis <formula notation="TeX">A = 11</formula> et <formula notation="TeX">E = 22</formula>. Le bloc du haut est séparé des colonnes par un trait courbe. Sous « cuius quadratocubus est 5153632 », deux autres copies du nombre, la première barrée avec son dernier chiffre, la seconde soulignée deux fois et suivie d'une surcharge noircie. La croix de ce bloc répond à celle du texte, devant « dum intelligitur ».</note></p>
</div>
</div>
<div type="section">
<head>Æqualitatum Inversarum Constitutiva. Cap. <del>XIX</del> XX</head>
<p>Inversarum denique systatica sunt hæc.</p>
<div type="subsection">
<head>prop. I</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} \text{Si } B \text{ plano in } A \\ -\,A \text{ cubo.} \end{array} \right\} \text{æquetur } Z \text{ solido}</formula></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} \text{et rursus } \underline{\overline{B}} \text{ cubus} \\ \qquad -\,B \text{ plano in } E \end{array} \right\} \text{æquetur } Z \text{ solido}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">E</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">« <formula notation="TeX">B</formula> cubus » : le <formula notation="TeX">B</formula> est souligné et surligné, et la marge porte, encadré, « <formula notation="TeX">E</formula> », qui est la bonne lettre.</note></p>
<p>Sunt tres proportionales a quibus quadrata alterne sumpta differunt per <formula notation="TeX">B</formula> planum. fit autem <formula notation="TeX">Z</formula> solidum ductu alterius extremæ in differentiam quadratorum a reliquis et est <formula notation="TeX">A</formula> prima minor inter extremas <formula notation="TeX">E</formula> tertia.</p>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\frac{Z\,s}{A} \propto Bp - Aq</formula>. <supplied resp="#pass"><unclear>signandi</unclear></supplied> differentia <del><gap reason="illegible"/></del> quadratorum alterne sumptorum auferatur quadratum primæ relinquitur differentia quadratorum a reliquis <del><gap reason="illegible"/></del> <supplied resp="#pass"><unclear>postremis</unclear></supplied> ut patet ex proposita serie <formula notation="TeX">A</formula>. <formula notation="TeX">B</formula>. <formula notation="TeX">\frac{Bq}{A}</formula>    <unclear>Ito</unclear> <formula notation="TeX">\frac{Z\,s}{E} \propto Eq - Bp</formula>. <unclear>Item</unclear> a <del><gap reason="illegible"/></del> quadrato maioris extremæ si auferatur <del>quadratum</del> differentia quadratorum a tribus alterne sumptorum relinquitur differentia quadratorum a duabus primis <del><gap reason="illegible"/></del> <unclear>potissimis</unclear>.</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Dernier bloc de la marge, en regard de la prop. I ; la seconde moitié est enfermée dans une accolade tournée vers le texte. Plusieurs mots barrés, et des ajouts interlinéaires peu lisibles.</note></p>
<p>Sunto proportionales <formula notation="TeX">\overset{\text{I}}{1}</formula>. <formula notation="TeX">\overset{\text{II}}{L2}</formula>. <formula notation="TeX">\overset{\text{III}}{2}</formula>.</p>
<p><formula notation="TeX">3N - 1C</formula> æquabitur 2. et fit <formula notation="TeX">1N</formula>. 1. et rursus</p>
<p><formula notation="TeX">1C - 3N</formula> æquabitur 2. et fit <formula notation="TeX">1N</formula>. 2.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>prop. II.</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} \text{Si } B \text{ planoplano in } A \\ -\,A \text{ quadratocubo} \end{array} \right\} \text{æquetur } Z \text{ planosolido}</formula></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} \text{et rursus} \\ \quad E \text{ quadratocubus} \\ \quad -\,B \text{ planoplano in } A.\,E \end{array} \right\} \text{æquetur } Z \text{ planosolido.}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">« in <formula notation="TeX">A</formula>. <formula notation="TeX">E</formula> » : le <formula notation="TeX">E</formula> suit le <formula notation="TeX">A</formula> sans que celui-ci soit barré ; c'est <formula notation="TeX">E</formula> que l'équation demande.</note></p>
<pb n="66" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f66.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Verso du feuillet « 30 » ; la prop. II des <hi rend="italic">inversæ</hi>, dont l'énoncé termine la vue 65, se poursuit. Sous le bas de la page dépasse de nouveau le petit feuillet « 28 », avec la ligne « 2268. et fiet <formula notation="TeX">1N</formula>: 3 vel 6. » de la vue 62, non transcrite ici. En haut à gauche, une tache. La marge de gauche et le haut de la page portent des notes de la main plus petite ; celle du haut court sur toute la largeur, au-dessus de la première ligne du texte, qu'elle souligne d'un trait.</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\frac{Z\,pl}{A} \propto Bpp - Aqq</formula>. (a differentia quadrato-quadratorum alterne sumptorum ablato quadquad. primæ relinquit differentiam quadratoquadratorum a quatuor postremis. et contra a quadquad extremæ maioris ablata differentia quadquad alterne sumptorum relinquitur diff. quadquad a quatuor primis alterne sumptorum    <formula notation="TeX">\frac{Z\,pl}{E} \propto Eqq - Bpp</formula>.</note></p>
<p>Sunt quinque continue proportionales longitudines a quibus quadratoquadrata alterne sumpta differunt per <formula notation="TeX">B</formula> planoplanum. fit autem <formula notation="TeX">Z</formula> planosolidum ductu alterius extremæ in differentiam quadratoquadratorum a reliquis et fit <formula notation="TeX">A</formula> prima minor inter extremas <formula notation="TeX">E</formula> quinta.
<note type="editorial" resp="#pass">Un trait traverse « et fit <formula notation="TeX">A</formula> » : rature ou barre de t prolongée, on ne peut trancher.</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">B</formula> alterne sumptis    <formula notation="TeX">\frac{1,\ 4,\ 16}{21}</formula>    <formula notation="TeX">\frac{2,\ 8}{10}</formula>    <formula notation="TeX">\frac{21 - 10}{11}</formula>    <gap reason="illegible"/></note></p>
<p>Sunto continue proportionales <formula notation="TeX">\overset{\text{I}}{1}</formula>. <formula notation="TeX">\overset{\text{II}}{LQQ2}</formula>. <formula notation="TeX">\overset{\text{III}}{LQQ4}</formula>. <formula notation="TeX">\overset{\text{IIII}}{LQQ8}</formula>. <formula notation="TeX">\overset{\text{V}}{2}</formula>.</p>
<p><formula notation="TeX">11N - 1QC</formula> æquatur 10 et fit <formula notation="TeX">1N</formula> 1. et rursus</p>
<p><formula notation="TeX">\underline{\overline{1QQ}} - 11N</formula> æquatur 10 et fit <formula notation="TeX">1N</formula>. 2.
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\overline{\underline{C}}</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">« <formula notation="TeX">1QQ</formula> » est souligné et surligné, son second signe surchargé ; la marge porte « <formula notation="TeX">C</formula> » entre deux traits : il faut <formula notation="TeX">1QC</formula>, comme à la ligne précédente (<formula notation="TeX">2^5 - 22 = 10</formula>).</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\frac{Z\,s}{Aq} \propto B + A</formula> differentia trium proportionalium alterne sumptorum plus differentia duarum primarum æquatur extremæ maiori.    <formula notation="TeX">\frac{Z\,s}{Eq} \propto B - E</formula>. si a differentia trium alterne sumptarum auferatur differentia duarum postremarum relinquitur extrema minor. <unclear>ex</unclear> proposita serie <formula notation="TeX">A</formula>. <formula notation="TeX">B</formula>. <formula notation="TeX">\frac{Bq}{A}</formula>    <formula notation="TeX">\frac{4}{5}</formula>    <formula notation="TeX">-\frac{2}{3}</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Bloc de la marge en regard de la prop. III ; les deux fractions de la fin, sous un trait courbe, ne se rattachent à rien de lisible.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>prop. III.</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} \text{Si } B \text{ in } A \text{ quadratum} \\ +\,A \text{ cubo.} \end{array} \right\} \text{æquetur } Z \text{ solido.}</formula></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} \text{et rursus} \\ \quad B \text{ in } E \text{ quadratum} \\ \quad -\,E \text{ cubo} \end{array} \right\} \text{æquetur } Z \text{ solido}</formula></p>
<p>Sunt tres proportionales quarum alterne sumptarum differentia est <formula notation="TeX">B</formula>. fit autem <formula notation="TeX">Z</formula> solidum ductu alterutrius extremæ in quadratum differentiæ reliquarum alterne sumptarum et dum intelligitur prima minor inter extremas est <formula notation="TeX">A</formula> differentia alterne sumpta duarum primarum <formula notation="TeX">E</formula> differentia duarum postremarum.
<note type="editorial" resp="#pass">« tres » est écrit sur un mot effacé.</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin">differentia 1 et 2 est 1 cuius q. est 1. quod ducto in 4 facit 4. sit differentia 2 et 4 est 2 cuius q. est 4. quod ducto in 1 facit 4.</note></p>
<p>Sunto proportionales <formula notation="TeX">\overset{\text{I}}{1}</formula>. <formula notation="TeX">\overset{\text{II}}{2}</formula>. <formula notation="TeX">\overset{\text{III}}{4}</formula>.</p>
<p><formula notation="TeX">3Q \mathbin{\overset{+}{=}} 1C</formula>. æquatur 4 et fit <formula notation="TeX">1N</formula> 1. et rursus</p>
<p><formula notation="TeX">3Q - 1C</formula> æquatur 4. et fit <formula notation="TeX">1N</formula>. 2.
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">+</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Dans la première équation, le signe est un « <formula notation="TeX">=</formula> » traversé d'un trait vertical, comme à la vue 62 ; la marge porte « <formula notation="TeX">+</formula> » entre deux traits. L'équation demande <formula notation="TeX">+</formula> : <formula notation="TeX">3 + 1 = 4</formula>. Le « 4 » qui suit « æquatur » est repassé.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>prop. IIII.</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} \text{Si } B \text{ in } A \text{ quadratoquadratum} \\ +\,A \text{ quadratocubo} \end{array} \right\} \text{æquetur } Z \text{ planosolido}</formula></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} \text{et rursus} \\ \quad B \text{ in } E \text{ quadratoquadratum} \\ \quad E \text{ quadratocubo} \end{array} \right\} \text{æquetur } Z \text{ planosolido.}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Aucun signe n'est visible devant « <formula notation="TeX">E</formula> quadratocubo ».</note></p>
<p>Sunt quinque proportionales quarum alterne sumptarum differentia est <formula notation="TeX">B</formula>. fit autem <formula notation="TeX">Z</formula> planosolidum ductu alterutrius extremæ in quadroquadratum differentiæ reliquarum alterne sumptarum.</p>
<p>et dum intelligitur prima minor inter extremas est <formula notation="TeX">A</formula> differentia alterne sumpta quatuor primarum <formula notation="TeX">E</formula> differentia quatuor postremarum.</p>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\frac{Z\,pl}{Aqq} \propto B + A</formula>. differentia quinque proportionalium continue plus <del>differentia</del> alterne sumpta quatuor primarum æquatur extremæ maiori et rursus    <formula notation="TeX">\frac{Z\,pl}{Eqq} \propto B - E</formula>. si a differentia quinque continue proportionalium alterne sumptarum auferatur differentia quatuor postremarum alterne sumptarum relinquitur prima.</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Derniers blocs de la marge, en regard de la prop. IIII, le premier fermé par un trait courbe. La proposition n'a pas d'exemple ; le reste de la page est blanc.</note></p>
<pb n="67" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f67.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Un feuillet numéroté « 31 » à l'encre en haut à droite, posé sur un feuillet plus grand numéroté « 33 », dont on voit les trois premières lignes au-dessus de lui : « Imminuis ab adiectione sub gradu extremo ut opus comprobabit postremo fit homogeneum sub <formula notation="TeX">B</formula> coefficiente et <formula notation="TeX">A</formula> extremo gradu adfectum <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">A</formula> <gap reason="illegible"/> quoniam igitur » — lignes d'une autre pièce, lues ici sans assurance et non transcrites comme texte. Le feuillet « 31 » continue la prop. IIII de la vue 66 par son exemple.</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\frac{1,\ 4,\ 16}{21.}</formula>    <formula notation="TeX">\frac{2,\ 8}{10}</formula>    <formula notation="TeX">\frac{21 - 10}{11}</formula> <formula notation="TeX">B</formula>    <formula notation="TeX">\frac{2,\ 8}{10}</formula>    <formula notation="TeX">\frac{4,\ 16}{20}</formula>    <formula notation="TeX">\frac{20 - 10}{10}</formula> cuius quadratoquadrat. 10000</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Calculs de la marge : <formula notation="TeX">B = 21 - 10 = 11</formula>, puis <formula notation="TeX">E = 20 - 10 = 10</formula> et <formula notation="TeX">10^4</formula>. Après « 10000 », quelques chiffres serrés, <gap reason="illegible"/>.</note></p>
<p>Sunto proportionales <formula notation="TeX">\overset{\text{I}}{1}</formula>. <formula notation="TeX">\overset{\text{II}}{2}</formula>. <formula notation="TeX">\overset{\text{III}}{4}</formula>. <formula notation="TeX">\overset{\text{IIII}}{8}</formula>. <formula notation="TeX">\overset{\text{V}}{16}</formula>.</p>
<p><formula notation="TeX">11QQ + 1QC</formula>. æquatur 10,000. et fit <formula notation="TeX">1N</formula> 5. et rursus</p>
<p><formula notation="TeX">11QQ - 1QC</formula>. æquatur 10,000 et fit <formula notation="TeX">1N</formula>. 10.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>prop. V.</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} \text{Si } B \text{ plano in } A \text{ cubum} \\ = A \text{ quadratocubo} \end{array} \right\} \text{æquetur } Z \text{ planosolido}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\overset{+}{=}</formula>    et rursus <formula notation="TeX">B\,p</formula> in <unclear><formula notation="TeX">E</formula></unclear>    <formula notation="TeX">-\,E</formula> quad. cub.    æquetur <formula notation="TeX">Z</formula> planosolido</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Le signe devant « <formula notation="TeX">A</formula> quadratocubo » est de nouveau un « <formula notation="TeX">=</formula> » ; la marge porte au-dessus un « <formula notation="TeX">+</formula> » sur deux barres, puis la seconde équation, que le texte omet. Le bloc est fermé par un trait.</note></p>
<p>Sunt sex proportionales quarum extremæ ductæ in differentiam quartæ et primæ faciunt <formula notation="TeX">B</formula> planum. fit autem <formula notation="TeX">Z</formula> planosolidum e cubo differentiæ quartæ et primæ in <formula notation="TeX">B</formula> planum plus eiusdem differentiæ quadrato. vel e cubo differentiæ quintæ et secundæ in <formula notation="TeX">B</formula> planum, multato illius differentiæ inter quintam et secundam quadrato</p>
<p>et cum prima intelligitur <hi rend="italic">maior</hi> inter extremas sit <formula notation="TeX">A</formula> differentia quartæ et primæ et × differentia quintæ et secundæ.
<note type="authorial" place="margin"><hi rend="italic">minor</hi>    × <formula notation="TeX">E</formula>.</note>
<note type="editorial" resp="#pass">« maior » est souligné et corrigé en « minor » dans la marge ; la croix après « et » appelle « <formula notation="TeX">E</formula> », écrit dans la marge. Dans l'exemple, <formula notation="TeX">Z = 7^3 \cdot 231 + 7^5 = 14^3 \cdot 231 - 14^5 = 96040</formula> : les deux « quadrato » de la phrase précédente valent « quadratocubo ».</note></p>
<p>Sunto proportionales. <formula notation="TeX">\overset{\text{I}}{1}</formula>. <formula notation="TeX">\overset{\text{II}}{2}</formula>. <formula notation="TeX">\overset{\text{III}}{4}</formula>. <formula notation="TeX">\overset{\text{IIII}}{8}</formula>. <formula notation="TeX">\overset{\text{V}}{16}</formula>. <formula notation="TeX">\overset{\text{VI}}{32}</formula>.</p>
<p><formula notation="TeX">231\underline{Q} + 1QC</formula>. æquat. 96040. et fit <formula notation="TeX">1N</formula> 7. et rursus</p>
<p><formula notation="TeX">231\underline{Q} - 1QC</formula>. æquat. 96040 et fit <formula notation="TeX">1N</formula>. 14.
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\overline{\underline{C}}</formula>    <formula notation="TeX">\overline{\underline{C}}</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Les deux « <formula notation="TeX">Q</formula> » soulignés sont corrigés en « <formula notation="TeX">C</formula> » dans la marge : <formula notation="TeX">231 \cdot 7^3 + 7^5 = 96040</formula>.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>prop. VI.</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} \text{Si } B \text{ solidum in } A \text{ quadratum.} \\ +\,A \text{ quadratocubo} \end{array} \right\} \text{æquetur } Z \text{ planosolido}</formula>
<note type="authorial" place="margin">× et rursus <formula notation="TeX">B</formula> solidum in <formula notation="TeX">E</formula> q.    <formula notation="TeX">-\,E</formula> quad. cubo    æquetur <formula notation="TeX">Z</formula> planosolido</note>
<note type="editorial" resp="#pass">La seconde équation est de nouveau suppléée dans la marge, appelée par une croix sous la première.</note></p>
<p>Sunt sex proportionales continue quarum extremæ ductæ in quadratum a differentia tertiæ et primæ faciunt <formula notation="TeX">B</formula> solidum. fit autem <formula notation="TeX">Z</formula> planoplano a <formula notation="TeX">B</formula> solido plus cubo e differentia tertiæ et primæ in quadratum differentiæ eiusdem, vel <formula notation="TeX">B</formula> solido minus cubo e differentia secundæ et quartæ in quadratum differentiæ illius inter <hi rend="italic">tertiam</hi> et quartam.
<note type="authorial" place="margin"><hi rend="italic">secundam</hi>.</note>
<note type="editorial" resp="#pass">« tertiam » est souligné, corrigé en « secundam » dans la marge : <formula notation="TeX">(297 - 6^3) \cdot 6^2 = 2916</formula>.</note></p>
<p>et cum prima intelligitur minor inter extremas sit <formula notation="TeX">A</formula> tertia minus prima. <formula notation="TeX">E</formula> quarta minus secunda.</p>
<p>Sunto proportionales. <formula notation="TeX">\overset{\text{I}}{1}</formula> <formula notation="TeX">\overset{\text{II}}{2}</formula>. <formula notation="TeX">\overset{\text{III}}{4}</formula>. <formula notation="TeX">\overset{\text{IIII}}{8}</formula>. <formula notation="TeX">\overset{\text{V}}{16}</formula>. <formula notation="TeX">\overset{\text{VI}}{32}</formula>.</p>
<p><formula notation="TeX">297\underline{Q} + 1QC</formula>. æquat. 2916. et fit <formula notation="TeX">1N</formula>. 3. et rursus</p>
<p><formula notation="TeX">297\underline{Q} - 1QC</formula>. æquat. 2916. et fit <formula notation="TeX">1N</formula>. 6.
<note type="editorial" resp="#pass">Ici les « <formula notation="TeX">Q</formula> » soulignés sont justes (<formula notation="TeX">297 \cdot 9 + 243 = 2916</formula>) et la marge ne corrige rien. Le bas de la page est blanc.</note></p>
<pb n="68" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f68.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Verso du feuillet « 31 », sans numéro. Écriture de la même main que le recto, sans notes marginales ; à gauche, des traces pâles d'écriture, décharge du feuillet voisin, non transcrites. Le bas de la page est blanc.</note></p>
</div>
</div>
<div type="section">
<head>Alia rursus æqualitatum Inversarum Constitutiva Cap. XXI</head>
<div type="subsection">
<head>prop. I.</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} \text{Si } B \text{ plano in } A \\ -\,A \text{ cubo} \end{array} \right\} \text{æquetur } Z \text{ solido.}</formula></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} \text{et rursus} \\ \quad E \text{ cubus} \\ \quad -\,B \text{ plano in } E \end{array} \right\} \text{æquetur } Z \text{ solido.}</formula></p>
<p>Sunt tres proportionales quarum quadrata <unclear>iuncta</unclear> conficiunt <formula notation="TeX">B</formula> planum. summa autem extremitatum ducta in mediæ quadratum vel altera extremarum in aggregatum quadratorum <del>ex</del> duabus reliquis facit <formula notation="TeX">Z</formula> solidum. et fit <formula notation="TeX">A</formula> alterutra extremarum <formula notation="TeX">E</formula> vero earundem summa.</p>
<p>Sunto proportionales <formula notation="TeX">1</formula>. <formula notation="TeX">2</formula>. <formula notation="TeX">4</formula>.</p>
<p><formula notation="TeX">21N - 1C</formula>. æquatur 20 et fit <formula notation="TeX">1N</formula>. 1 vel 4. et rursus</p>
<p><formula notation="TeX">1C - 21N</formula>. æquatur 20 et fit <formula notation="TeX">1N</formula>. 5.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>prop. II.</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} \text{Si } B \text{ in } A \text{ quadratum} \\ -\,A \text{ cubo} \end{array} \right\} \text{æquetur } Z \text{ solido}</formula></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} \text{et rursus} \\ \quad B \text{ in } E \text{ quadratum} \\ \quad +\,E \text{ cubo} \end{array} \right\} \text{æquetur } Z \text{ solido}</formula></p>
<p>Sunt tres proportionales radices quarum summa est <formula notation="TeX">B</formula> composita autem e duabus primis <unclear>adducta</unclear> compositæ e duabus reliquis, dum ducitur in mediæ quadratum vel altera extremarum in quadratum compositæ e duabus reliquis facit <formula notation="TeX">Z</formula> solidum et fit <formula notation="TeX">A</formula> alterutra prædictarum compositarum. <formula notation="TeX">E</formula> media inter extremas.
<note type="editorial" resp="#pass">« summa » est surchargé. La première des deux constructions de <formula notation="TeX">Z</formula> ne donne pas 36 telle qu'elle est lue ; la seconde, <formula notation="TeX">1 \cdot 6^2 = 4 \cdot 3^2 = 36</formula>, s'accorde avec l'exemple.</note></p>
<p>Sunto proportionales <formula notation="TeX">1</formula>. <formula notation="TeX">2</formula>. <formula notation="TeX">4</formula>.</p>
<p><formula notation="TeX">7Q - 1C</formula>. æquatur 36 et fit <formula notation="TeX">1N</formula> 3 vel 6. et rursus</p>
<p><formula notation="TeX">7Q + 1C</formula>. æquatur 36. et fit <formula notation="TeX">1N</formula>. 2.</p>
<pb n="69" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f69.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Un feuillet numéroté « 32 » à l'encre en haut à droite, posé sur le grand feuillet « 33 », dont les trois premières lignes (« Imminuis ab adiectione sub gradu extremo … quoniam igitur ») dépassent au-dessus, comme à la vue 67. Une pièce nouvelle commence ici, en tête de page, dans la même main que les feuillets précédents ; la vue 68 finissait sur l'exemple d'une proposition. À gauche, le bord d'un autre feuillet avec des fins de lignes, non transcrites.</note></p>
</div>
</div>
<div type="section">
<head>Francisci Vietæ. De æquationum Emendatione tractatus secundus.</head>
<div type="subsection">
<head>De solennibus quinque modis præparandarum æquationum adversus earum in numeris δυσμηχανίαν.</head>
</div>
<div type="subsection">
<head>Ac primum. De expurgatione per uncias quæ remedium est adversus πολυπλοκείαν Cap. I.}
<note type="editorial" resp="#pass">Les deux mots grecs sont écrits d'une main peu sûre, sans accents lisibles ; ils sont transcrits lettre à lettre.</note></head>
<p><note type="authorial" place="margin">p. 127. editionis 1646.</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Dans la marge de gauche, en regard de la première ligne du chapitre, d'une autre main, petite et régulière, plus récente que le texte : « p. 127. editionis 1646. », un renvoi à une édition imprimée.</note></p>
<p>Agnita æquationum constitutione analysta ad præparandum eas quæ sunt alioqui <unclear>mechanicismo</unclear> respuant aut demum ægre subeunt toto se confert et qua præparatione efficit <unclear>εὐμηχάνους</unclear>. at præparandi quidem generale doctrina est, ut nova <gap reason="illegible"/> substituatur, vel plasmatis aut syncriseos vestigia <unclear>repetantur</unclear>, at denique nullus non tentetur transmutandi modus. sed non desunt analystæ singularia, et topica remedia adversus vitia quæque æquationum impedimentaque quo minus facilius sive re sive numero explicentur. fere autem quæ prosunt geometricæ ad εὐμηχανίαν prosunt et arithmeticæ ut etiam e contra. et etiam de effectionibus geometricis dicetur specialius suo loco, nunc autem circa numerosam analysim magis esse intentum nostri est instituti.</p>
<p>Præparationum igitur præsertim in numeris solennes et speciales modi sunt fere quinque.</p>
<list rend="enumerate">
<item>Expurgatio per uncias</item>
<item>transmutatio πρώτον ἔχατον</item>
<item>Anastrophe.</item>
<item>Isomæria</item>
<item>Climactica paraplerosis.</item>
</list>
<p><note type="editorial" resp="#pass">La liste est numérotée 1 à 5 par l'auteur. Au 2, les deux mots grecs sont écrits ainsi ; le second a un accent au-dessus de la première lettre.</note></p>
<p>omnium adversus πολυπλοκείαν tutissimum et paratissimum remedium est expurgatio per uncias.</p>
<p>est autem species transmutationis per additionem vel subductionem.
<note type="editorial" resp="#pass">Le reste de la page est blanc ; le chapitre continue au verso, vue 70.</note></p>
<pb n="70" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f70.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Verso du feuillet « 32 », sans numéro ; le chapitre I du <hi rend="italic">De æquationum emendatione</hi> continue. La dernière ligne s'arrête sur « quæ omnino evenit », suivi d'un mot barré : la phrase reprend au haut du feuillet « 33 » (vue 71), dont les trois premières lignes se voyaient déjà aux vues 67 et 69 au-dessus des feuillets plus petits.</note></p>
<p>Hæ æquationes potestatum adfectarum sub extremo parodico gradu quem sustinet coefficiens radici homogenea, <gap reason="illegible"/> ea adfectione liberantur salva numerorum symmetria. et in quadratis est <unclear>Diahemysis</unclear>, in cubis diatritemorion, <del>et sic in infinitum ordine</del> <supplied resp="#pass">in quadratoquadratis diatetartemorion.</supplied> in quadratocubis diapentemorion, in cubocubis diectemorion et sic in infinitum ordine, quoniam adfectiones sub eo gradu proficiscuntur a <gap reason="illegible"/>, de <gap reason="illegible"/> quo intelligit adfecta radix de qua cumque potestate pura vel affecta primo proponebatur æquatio.
<note type="authorial" place="margin">1<hi rend="sup">o</hi> in quadratoquadratis diatetartemorion.</note>
<note type="editorial" resp="#pass">« in quadratoquadratis diatetartemorion » est écrit dans la marge de gauche, appelé par « 1<hi rend="sup">o</hi> », et souligné d'un trait qui rejoint la ligne ; il remplace les mots barrés « et sic in infinitum ordine », que l'auteur répète plus loin à leur place. Les deux mots rendus <gap reason="illegible"/> (« a <gap reason="illegible"/>, de <gap reason="illegible"/> ») sont de même racine, le second avec la terminaison -one ; aucune lecture ne s'impose.</note></p>
<p><unclear>Atqui</unclear> autem <gap reason="illegible"/> de <gap reason="illegible"/> duplum est coefficiens sub latere in quadratis. et triplum, coefficiens sub quadrato in cubis, et quadruplum coefficiens sub cubo in quadratoquadratis. et quintuplum coefficiens <del>coefficiens</del> sub quadratoquadrato in quadratocubis, et sextuplum denique coefficiens sub quadratocubo in cubocubis. et sic in infinitum ordine.</p>
<p>Itaque ad delendum plasma, contraria retrogradaque via fiunt unciæ conditionariæ coefficientis radici homogeneorum. in quadratis videlicet semis. in cubis triens. in quadratoquadratis quadrans. In quadratocubis quintans, in cubocubis sextans et eo continuo ordine, atque illis unciis conditionariis adficitur radix, atque adeo certe fit transmutatio.</p>
<p>totius itaque operis structura tres casuum differentias admittit primo.</p>
<p>Sit <formula notation="TeX">A</formula> potestas adfecta per adiunctionem homogenei sub <formula notation="TeX">B</formula> coefficiente et <formula notation="TeX">A</formula> parodico extremo gradu, quoniam igitur ea adfectio adfirmata est, adficitur radix affirmate a conditionariis <formula notation="TeX">B</formula> coefficientis unciis et ita affecta statuitur esse <formula notation="TeX">E</formula>, unde <formula notation="TeX">E</formula> minus conditionariis <formula notation="TeX">B</formula> coefficientis unciis æquabitur <formula notation="TeX">A</formula> sub qua nova specie æquatio primo proposita <unclear>ducetur</unclear> et ordinabitur nova quæ omnino evenit immunis ab affectione sub gradu extremo ut opus comprobabit.</p>
<p>Secundo sit <formula notation="TeX">A</formula> potestas affecta per multam homogenei sub <formula notation="TeX">B</formula> coefficiente et <formula notation="TeX">A</formula> extremo parodico gradu, quoniam igitur ea adfectio negata est, adficitur <formula notation="TeX">A</formula> negate a conditionariis <formula notation="TeX">B</formula> coefficientis unciis, et ita adfecta statuitur esse <formula notation="TeX">E</formula> unde <formula notation="TeX">E</formula> plus conditionariis illis <del><gap reason="illegible"/></del> coefficientis unciis æquabitur <formula notation="TeX">A</formula> sub qua nova specie æquatio primo proposita <unclear>ducetur</unclear> et ordinabitur nova. quæ omnino evenit <del>immunis</del>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">B</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">La lettre barrée avant « coefficientis » est corrigée dans la marge de gauche en « <formula notation="TeX">B</formula> », entre deux traits. Le dernier mot, « immunis », est barré ; il est récrit en tête du feuillet suivant.</note></p>
<pb n="71" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f71.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Le grand feuillet numéroté « 33 » à l'encre en haut à droite. Sa première ligne reprend le mot barré à la fin de la vue 70 et continue la phrase. À gauche dépassent les bords des feuillets « 31 » et « 32 », avec des fins de lignes, non transcrites. Sous le bas de la page dépasse un feuillet plus long, qui porte « <formula notation="TeX">-\,D</formula> plano in <formula notation="TeX">A</formula> » ; c'est la dernière ligne du feuillet « 35 » (vue 75), non transcrite ici.</note></p>
<p>immunis ab adfectione sub gradu extremo ut opus comprobabit.</p>
<p>postremo sit homogeneum sub <formula notation="TeX">B</formula> coefficiente et <formula notation="TeX">A</formula> extremo gradu adfectum per multam <formula notation="TeX">A</formula> potestatis. quoniam igitur potestas potius adficit quam adficitur utpote quæ negatur de homogeneo, adfectionis conditionariæ <formula notation="TeX">B</formula> coefficientis unciæ multabuntur <formula notation="TeX">A</formula> potestate et statuentur esse <formula notation="TeX">E</formula>, unde eædem coefficientis unciæ minus radice <formula notation="TeX">E</formula>, æquabuntur <formula notation="TeX">A</formula>, sub qua nova specie æquatio primo proposita <unclear>ducetur</unclear> et ordinabitur nova quæ omnino evenit immunis ab affectione sub gradu extremo ut opus comprobabit</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Exemplum in Quadrato.</head>
<p>proponatur <formula notation="TeX">A</formula> quadratum plus <formula notation="TeX">B</formula> in <formula notation="TeX">A</formula> bis æquari <formula notation="TeX">Z</formula> plano quoniam igitur in climacticarum magnitudinum ordine latus quadrato proxime succedit, proponitur autem hic quadratum adfectum sub latere, omnino æqualitas plasmatica est alicunde effecta. est autem adfectio illa adfirmata. Itaque plasma fuit per additionem semissis coefficientis sub latere, prout conditio quadrati quæ potestas est rationis duplicatæ exposcit. ad tollendum igitur plasma, fiat expurgatio <unclear>diahemyseos</unclear> et idcirco <formula notation="TeX">A + B</formula> esto <formula notation="TeX">E</formula>. ergo <formula notation="TeX">E - B</formula> <del><gap reason="illegible"/></del> erit <formula notation="TeX">A</formula>. et consequenter quadratum ab <formula notation="TeX">E - B</formula> adiunctum plano sub <formula notation="TeX">B</formula> bis et <formula notation="TeX">E - B</formula> æquabitur <formula notation="TeX">Z</formula> plano per ea quæ proponuntur. Æqualitas igitur de <formula notation="TeX">E</formula> secundum artem ordinetur: omnibus rite peractis deprehendetur <formula notation="TeX">E</formula> quadratum æquari <formula notation="TeX">Z</formula> plano plus <formula notation="TeX">B</formula> quadrato, quæ quidem nova æquatio pura est ab affectione sub latere, qua primo proposita obruebatur. cum autem innotescet <formula notation="TeX">E</formula> non poterit <formula notation="TeX">A</formula> ignorari propter datam inter eas radices differentiam præstat siquidem <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">A</formula> per longitudinem <formula notation="TeX">B</formula>: quare factum est quod oportuit.
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">E</formula> ipsi</note>
<note type="editorial" resp="#pass">« <formula notation="TeX">E</formula> ipsi », encadré dans la marge de gauche entre deux traits, se rapporte à « siquidem <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">A</formula> », où un mot bref est mal formé : « <formula notation="TeX">E</formula> præstat ipsi <formula notation="TeX">A</formula> ». Dans « ab <formula notation="TeX">E - B</formula> », le trait du moins est doublé.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Exemplum in Cubo.</head>
<p>proponatur <formula notation="TeX">A</formula> cubus plus <formula notation="TeX">B</formula> in <formula notation="TeX">A</formula> quadratum ter plus <formula notation="TeX">D</formula> plano in <formula notation="TeX">A</formula> æquari <formula notation="TeX">Z</formula> solido. quoniam igitur in magnitudinum climacticarum ordine, quadratum cubo proxime succedit proponitur autem hic cubus adfectus utique sub quadrato omnino æqualitas plasmatica est, alicunde effecta.
<note type="authorial" place="margin"><hi rend="italic">ne</hi>/</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Dans la marge de gauche, en regard de la dernière ligne, « ne » souligné, suivi d'une barre oblique : un renvoi dont l'appel n'est pas visible dans la ligne. La phrase continue au verso, vue 72.</note></p>
<pb n="72" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f72.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Verso du feuillet « 33 » ; l'exemple du cube, commencé au bas de la vue 71, continue. En haut à gauche, un « 33 » pâle vu par transparence. Dans la marge de gauche, des traces d'écriture pâles et inversées, décharge ou transparence, non transcrites ; les notes marginales lisibles sont données à leur place. Le bas de la page est blanc.</note></p>
<p>est autem adfectio illa adfirmata, quare plasma fuit per additionem trientis <formula notation="TeX">B</formula> coefficientis prout conditio cubi quæ <del>pot</del> potestas est rationis triplicatæ exposcit. ad tollendum igitur plasma fiat expurgatio diatritemorion et idcirco <formula notation="TeX">A + B</formula> esto <formula notation="TeX">E</formula> ergo <formula notation="TeX">E - B</formula> valebit <formula notation="TeX">A</formula> et consequenter cubus ab <formula notation="TeX">E - B</formula> cubus adiunctus solido a <formula notation="TeX">B</formula> ter in <del><gap reason="illegible"/></del> quadratum quoque ab <formula notation="TeX">E - B</formula> quadratum ac denique adiunctus solido a <formula notation="TeX">D</formula> plano in <formula notation="TeX">E - B</formula> æquabitur <formula notation="TeX">Z</formula> solido per ea quæ proponuntur. Æqualitas igitur de <formula notation="TeX">E</formula> secundum artem ordinetur omnibus rite peractis deprehendetur
<formula notation="TeX" rend="display">\left. \left. \begin{array}{l} E \text{ cubus} \\ +\,D \text{ plano} \\ \underline{\overline{+}}\,B \text{ quadrato} \end{array} \right\} \text{in } E \right\} \text{æquari} \ \begin{array}{l} Z \text{ solido} \\ \pm\,D \text{ plano in } B \\ -\,B \text{ cubo bis} \end{array}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\overline{\underline{\pm}}</formula> ×.    <formula notation="TeX">-\,B</formula> quadrato ter.</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Le signe devant « <formula notation="TeX">B</formula> quadrato » est un « <formula notation="TeX">+</formula> » surchargé entre deux traits, et la marge le corrige en « <formula notation="TeX">-\,B</formula> quadrato ter », appelé par une croix. Devant « <formula notation="TeX">D</formula> plano in <formula notation="TeX">B</formula> », le signe est noirci, lu <formula notation="TeX">\pm</formula> sans assurance. Le calcul donne <formula notation="TeX">E^3 + (D - 3B^2)E = Z + DB - 2B^3</formula>.</note></p>
<p>quæ quidem nova æquatio pura est ab adfectione sub quadrato, qua primo proposita obruebatur cum autem innotescet <formula notation="TeX">E</formula> non poterit <formula notation="TeX">A</formula> ignorari, propter datam inter eas radices differentiam præstat siquidem <formula notation="TeX">E</formula> ipsi <formula notation="TeX">A</formula> per longitudinem <formula notation="TeX">B</formula>. quare factum est quod oportuit.</p>
<p>quod si <hi rend="italic">quis</hi> proponitur æqualitas potestati adfectæ per negationem directo ut cum <formula notation="TeX">A</formula> quadratum minus <formula notation="TeX">B</formula> in <formula notation="TeX">A</formula> bis æquatur <formula notation="TeX">Z</formula> plano vel <formula notation="TeX">A</formula> cubus minus <formula notation="TeX">B</formula> in <formula notation="TeX">A</formula> quadratum ter adæquatur <formula notation="TeX">Z</formula> solido <formula notation="TeX">A - B</formula> statuitur esse <formula notation="TeX">E</formula> et æqualitas de <formula notation="TeX">E</formula> expositis vestigiis ordinabitur.
<note type="authorial" place="margin"><del><gap reason="illegible"/></del> <unclear>et</unclear>/</note>
<note type="editorial" resp="#pass">« quis » est souligné ; dans la marge, un mot barré, puis « <unclear>et</unclear> » suivi d'une barre oblique.</note></p>
<p>Si denique proponitur æqualitas potestati adfectæ per negationem inverse ut cum <formula notation="TeX">B</formula> in <formula notation="TeX">A</formula> bis minus <formula notation="TeX">A</formula> quadrato adæquatur <formula notation="TeX">Z</formula> plano vel <formula notation="TeX">B</formula> in <formula notation="TeX">A</formula> quadratum ter minus <formula notation="TeX">A</formula> cubo adæquatur <formula notation="TeX">Z</formula> solido. <formula notation="TeX">B - A</formula> statuitur esse <formula notation="TeX">E</formula> et æqualitas de <formula notation="TeX">E</formula> <hi rend="italic">similibus</hi> expositis vestigiis ordinabitur.
<note type="authorial" place="margin"><hi rend="italic">similiter</hi>.</note>
<note type="editorial" resp="#pass">« similibus » est souligné, et la marge porte « similiter », souligné aussi.</note></p>
<p>Sic quadrata omnia adfecta revocantur ad pura adfecto qualitercumque, cubi ad cubos adfectos tantum sub latere adfecta qualitercumque, quadratoquadrata ad quadratoquadrata adfecta duntaxat sub latere et quadrato. adfecti qualitercumque quadratocubi ad quadratocubos adfectos duntaxat sub latere quadrato et cubo et eo deinceps progressu.</p>
<p>Credebant autem antiqui quoniam hac reductione æquationes quadraticas omnino expurgabant et facile explicabant
<note type="editorial" resp="#pass">La phrase s'arrête ici, sans point, au bas du texte ; elle ne se poursuit pas sur cette page.</note></p>
<pb n="73" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f73.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Un feuillet numéroté « 34 » à l'encre en haut à droite. Au-dessus de lui, à l'angle d'un feuillet plus grand qui dépasse en haut, un « 37 » de la même encre (le feuillet de la vue 75 et suivantes). Sous le bas de la page dépasse la dernière ligne du feuillet « 35 », « <formula notation="TeX">-\,D</formula> plano in <formula notation="TeX">A</formula> » (vue 75), déjà visible à la vue 71 ; non transcrite ici. À gauche, les bords des feuillets précédents, avec des fins de lignes, non transcrites. La première ligne ne reprend pas la dernière phrase de la vue 72 (« Credebant autem antiqui … explicabant ») : le lien entre les deux pages n'est pas assuré.</note></p>
<p><unclear>vel duobus</unclear> quoque climacticis <unclear>accedere</unclear> ut omnino expurgarentur et a canonica puram resolutione informandum <unclear>mechanicorum</unclear> deinde tentarunt adeo obstinate, ut aliunde methodum explicandi æquationes adfectas non <unclear>exquisierint</unclear>.</p>
<p>Itaque <unclear>erraverunt</unclear> <gap reason="illegible"/> frustra et bonas horas mathematicas quam <unclear>collocabant</unclear> dispendio absumpserunt. In summa methodus illa explicandi æquationes adfectas quadraticas non est catholica. Catholica quidem est methodus expurgandarum æquationum adfectione singulari salva numerorum symmetria sed non adfectione omni, ut deinceps veterum pertinaciæ non sit in <unclear>hæredium</unclear>.
<note type="editorial" resp="#pass">Le premier mot de la page, en partie effacé, est lu sans assurance. Dans la marge de droite, en regard des trois premières lignes, les débuts de lignes d'un autre feuillet (« 1 », « rans »), non transcrits.</note></p>
<p>Juvat autem de singulis istiusmodi reductionis formulis singula concepta theoremata, et ea in artem et usum proferre, qualia sunt quæ sequuntur.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>De reductione quadratorum adfectorum ad pura. formulæ hæ.</head>
<p>Si <formula notation="TeX">A</formula> quadratum plus <formula notation="TeX">B</formula> bis in <formula notation="TeX">A</formula> æquetur <formula notation="TeX">Z</formula> plano</p>
<p><formula notation="TeX">A + B</formula> esto <formula notation="TeX">E</formula>.</p>
<p><del>Igitur</del> <formula notation="TeX">E</formula> quadratum æquabitur <formula notation="TeX">Z</formula> plano plus <formula notation="TeX">B</formula> quadrato</p>
<p>Consectarium</p>
<p>Itaque <formula notation="TeX">L \left\{ \begin{array}{l} Z \text{ plani} \\ +\,B \text{ quadrato} \end{array} \right\} - B</formula> fit <formula notation="TeX">A</formula> de qua primo quærebatur
<note type="editorial" resp="#pass">« <formula notation="TeX">L</formula> » : <hi rend="italic">latus</hi>, la racine carrée de l'agrégat.</note></p>
<p>Sit <formula notation="TeX">B</formula> 1. <formula notation="TeX">Z</formula> plano 20. <formula notation="TeX">A</formula> <formula notation="TeX">1N</formula>.</p>
<p><formula notation="TeX">1Q + 2N</formula>. æquatur 20 et fit <formula notation="TeX">1N</formula>. <formula notation="TeX">L21 - 1</formula>.</p>
<p>Si <formula notation="TeX">A</formula> quadratum minus <formula notation="TeX">B</formula> bis in <formula notation="TeX">A</formula> æquetur <formula notation="TeX">Z</formula> plano
<note type="editorial" resp="#pass">Au-dessus de la ligne, un « II » : le numéro de la formule, comme le « I » écrit au-dessus d'« æquetur » dans la première et le « III » en tête de la vue 74.</note></p>
<p><formula notation="TeX">A - B</formula> esto <formula notation="TeX">E</formula></p>
<p><del>Igitur</del> <hi rend="italic"><formula notation="TeX">B</formula></hi> quadratum æquabitur <formula notation="TeX">Z</formula> plano plus <formula notation="TeX">B</formula> quadrato
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">E</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Le « <formula notation="TeX">B</formula> » souligné est corrigé en « <formula notation="TeX">E</formula> » dans la marge, entre deux traits.</note></p>
<p>Consectarium</p>
<p>Itaque <formula notation="TeX">L \left\{ \begin{array}{l} Z \text{ plani} \\ +\,B \text{ quadrato} \end{array} \right\} + B</formula> fit <formula notation="TeX">A</formula> de qua primum quærebatur</p>
<p>Sit <formula notation="TeX">B</formula> 1. <formula notation="TeX">Z</formula> plano 20 <formula notation="TeX">A</formula> <formula notation="TeX">1N</formula>.</p>
<p><formula notation="TeX">1Q - 2N</formula>. æquatur 20 et fit <formula notation="TeX">1N</formula>. <formula notation="TeX">L21 + 1</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Le bas de la page est blanc.</note></p>
<pb n="74" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f74.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Verso du feuillet « 34 », sans numéro ; la suite des formules de la vue 73 continue, numérotée « III » au-dessus de la ligne. À gauche, des traces pâles d'écriture, décharge ou transparence, non transcrites. Le bas de la page est blanc.</note></p>
<p>Si <formula notation="TeX">D</formula> bis in <formula notation="TeX">A</formula> minus <formula notation="TeX">A</formula> quadrato æquetur <formula notation="TeX">Z</formula> plano</p>
<p><formula notation="TeX">D - E</formula> vel <formula notation="TeX">D + E</formula> esto <formula notation="TeX">A</formula></p>
<p><formula notation="TeX">E</formula> quadratum æquabitur <formula notation="TeX">D</formula> quadrato <del>minus</del> <supplied resp="#pass">minus</supplied> <formula notation="TeX">Z</formula> plano
<note type="editorial" resp="#pass">« minus » est récrit au-dessus du même mot surchargé.</note></p>
<p>Consectarium</p>
<p>Itaque <formula notation="TeX">D</formula> minus plusve <formula notation="TeX">L \left\{ \begin{array}{l} D \text{ quadrati} \\ -\,Z \text{ plano} \end{array} \right\}</formula> fit <formula notation="TeX">A</formula> de qua primo quærebatur</p>
<p>Sit <formula notation="TeX">D</formula> 5. <formula notation="TeX">Z</formula> plano 20. <formula notation="TeX">A</formula> <formula notation="TeX">1N</formula>.
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">Z</formula>/</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Dans la marge, en regard, « <formula notation="TeX">Z</formula> » entre deux traits suivi d'une barre oblique : sans correction visible dans la ligne.</note></p>
<p><formula notation="TeX">10N - 1Q</formula> æquatur 20 et fit <formula notation="TeX">1N</formula>. <formula notation="TeX">5 - L5</formula> vel <formula notation="TeX">5 + L5</formula>.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>De reductione cuborum simpliciter adfectorum sub quadrato ad cubos simpliciter adfectos sub latere formulæ tres.</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} \text{Si } A \text{ cubus} \\ +\,B \text{ ter in } A \text{ quadratum} \end{array} \right\} \text{æquetur } Z \text{ solido.}</formula></p>
<p><formula notation="TeX">A + B</formula> esto <formula notation="TeX">E</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} E \text{ cubus} \\ -\,B \text{ quadrato ter in } E \end{array} \right\} \text{æquabitur} \left\{ \begin{array}{l} Z \text{ solido} \\ -\,B \text{ cubo bis} \end{array} \right.</formula></p>
<p><formula notation="TeX">1C + 6Q</formula>. æquatur <unclear>1600</unclear> est <formula notation="TeX">1N</formula>. 10</p>
<p><formula notation="TeX">1C - 12N</formula> æquatur <formula notation="TeX">\underline{1684}</formula> est <formula notation="TeX">1N</formula> 12
<note type="authorial" place="margin"><unclear>fit</unclear> <formula notation="TeX">1N</formula> 2/    <formula notation="TeX">\underline{1584}</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">« 1684 » est souligné et corrigé en « 1584 » dans la marge, souligné aussi : <formula notation="TeX">12^3 - 12 \cdot 12 = 1584 = 1600 - 2 \cdot 2^3</formula>. Le premier nombre, écrit contre « æquatur », se lit 1600 d'après le calcul (<formula notation="TeX">10^3 + 6 \cdot 10^2</formula>), le 1 initial étant mal séparé. L'autre note de la marge, « fit <formula notation="TeX">1N</formula> 2 » suivi d'une barre oblique, semble donner la valeur de <formula notation="TeX">B</formula>, que le texte omet.</note></p>
<p>ad Arithmetica non incongrue <unclear>σημεῖον</unclear> aliquod superimponitur notis alteratæ radicis ad differentiam notarum eius de qua primum quærebatur</p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} \text{Si } A \text{ cubus} \\ -\,B \text{ ter in } A \text{ quadratum} \end{array} \right\} \text{æquetur } Z \text{ solido}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Au-dessus, le numéro de la formule, « II ».</note></p>
<p><formula notation="TeX">A - B</formula> esto <formula notation="TeX">E</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} E \text{ cubus} \\ -\,B \text{ quadrato ter in } E \end{array} \right\} \text{æquabitur} \left\{ \begin{array}{l} Z \text{ solido} \\ +\,B \text{ cubo bis} \end{array} \right.</formula></p>
<p><formula notation="TeX">1C - 6Q</formula> æquatur 400 est <formula notation="TeX">1N</formula>. 10.</p>
<p><formula notation="TeX">1C - 12N</formula>. æquatur 416 est <formula notation="TeX">1N</formula> 8.</p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} \text{Si } B \text{ ter in } A \text{ quadratum} \\ -\,A \text{ cubo} \end{array} \right\} \text{æquetur } Z \text{ solido}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Au-dessus, « III ».</note></p>
<p><formula notation="TeX">A - B</formula> esto <formula notation="TeX">E</formula>.
<note type="editorial" resp="#pass">La formule s'arrête là, au bas du texte de la page.</note></p>
<pb n="75" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f75.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Un feuillet numéroté « 35 » à l'encre en haut à droite, posé sur un feuillet plus grand numéroté « 37 », dont trois lignes dépassent au-dessus : « nempe sunt numeri triangulares 3. 6. 10. 15 &amp;c. proponatur autem <formula notation="TeX">A</formula> quadratoquadratum adfectum sub <formula notation="TeX">A</formula> et <formula notation="TeX">B</formula> cubo simul ad expurgationem illius adfectionis quadrans » — lignes lues ici sans assurance et non transcrites comme texte. Le feuillet « 35 » est plus long que les feuillets « 33 » et « 34 » : c'est sa dernière ligne, « <formula notation="TeX">-\,D</formula> plano in <formula notation="TeX">A</formula> », qui dépassait sous eux aux vues 71 à 74. Il continue la formule III de la vue 74.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} B \text{ quadratum ter in } E \\ -\,E \text{ cubo} \end{array} \right\} \text{æquabitur} \ \begin{array}{l} Z \text{ solido} \\ -\,B \text{ cubo bis.} \end{array}</formula></p>
<p>vel <formula notation="TeX">B - A</formula> esto <formula notation="TeX">E</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} B \text{ quadratum ter in } E \\ -\,E \text{ cubo} \end{array} \right\} \text{æquabitur} \ \begin{array}{l} B \text{ cubo bis} \\ -\,Z \text{ solido} \end{array}</formula></p>
<p><formula notation="TeX">21Q - 1C</formula> æquatur 972 est <formula notation="TeX">1N</formula> 9 vel 18</p>
<p><formula notation="TeX">147N - 1C</formula> æquatur 286 est <formula notation="TeX">1N</formula> 2 vel 11</p>
<p><formula notation="TeX">9Q - 1C</formula> æquatur 28 est <formula notation="TeX">1N</formula>. 2</p>
<p><formula notation="TeX">27N - 1C</formula>. æquatur 26 est <formula notation="TeX">1N</formula> 1.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>De reductione cuborum adfectorum tam sub quadrato quam latere ad cubos adfectos simpliciter sub latere. formulæ septem.</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} \text{Si } A \text{ cubus} \\ +\,B \text{ ter in } A \text{ quadratum} \\ +\,D \text{ plano in } A \end{array} \right\} \text{æquetur } Z \text{ solido}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Au-dessus, le numéro de la formule, « I ».</note></p>
<p><formula notation="TeX">A + B</formula> esto <formula notation="TeX">E</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left. \left. \begin{array}{l} E \text{ cubus} \\ +\,D \text{ plano} \\ = B \text{ quadrato ter} \end{array} \right\} \text{in } E \right\} \text{æquabitur} \left\{ \begin{array}{l} Z \text{ solido} \\ +\,D \text{ plano in } B \\ = B \text{ cubo bis.} \end{array} \right.</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Le « <formula notation="TeX">=</formula> » est ici encore le signe de la différence, d'ordre non spécifié, et non l'égalité. Entre les deux accolades, une petite croix, sans renvoi visible.</note></p>
<p><formula notation="TeX">1C + 30Q +</formula> <supplied resp="#pass">3</supplied><formula notation="TeX">30N</formula>. æquatur 788 est <formula notation="TeX">1N</formula> 2.
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\underline{330}</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">« 30 » est souligné, avec un « 3 » petit écrit au-dessus, en tête ; la marge donne « 330 », souligné, qui est juste : <formula notation="TeX">8 + 120 + 660 = 788</formula>.</note></p>
<p><formula notation="TeX">1C + 30N</formula>. æquatur 2088 est <formula notation="TeX">1N</formula> 12.</p>
<p><formula notation="TeX">1C +</formula> <unclear>24</unclear><formula notation="TeX">Q + 132N</formula> æquatur 368 est <formula notation="TeX">1N</formula> 2</p>
<p><formula notation="TeX">1C - 60N</formula> æquatur <unclear>400</unclear> est <formula notation="TeX">1N</formula> 10
<note type="editorial" resp="#pass">Les deux nombres douteux sont lus d'après le calcul : avec <formula notation="TeX">B = 8</formula> et <formula notation="TeX">D = 132</formula>, <formula notation="TeX">8 + 96 + 264 = 368</formula> et <formula notation="TeX">1000 - 600 = 400</formula>. Le second chiffre de « 24 » ressemble à un 7, le dernier de « 400 » à un 6.</note></p>
<p><formula notation="TeX">1C + 30Q + 4N</formula>. æquatur 1320 est <formula notation="TeX">1N</formula> 6.</p>
<p><formula notation="TeX">296N - 1C</formula> æquatur 640 est <formula notation="TeX">1N</formula>. 16.</p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} \text{Si } A \text{ cubus} \\ +\,B \text{ ter in } A \text{ quadratum} \\ -\,D \text{ plano in } A \end{array} \right\} \text{æquetur } Z \text{ solido}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Au-dessus, « II ». La formule s'arrête là ; le bas du feuillet est blanc.</note></p>
<pb n="76" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f76.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Verso du feuillet « 35 », sans numéro ; la formule II, dont l'énoncé termine la vue 75, se poursuit. Tout est de la même main, en formules et en exemples numériques, sans prose. Le bas de la page est blanc.</note></p>
<p><formula notation="TeX">A + B</formula> esto <formula notation="TeX">E</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left. \left. \begin{array}{l} E \text{ cubus} \\ = B \text{ quadrato ter} \\ = D \text{ plano} \end{array} \right\} \text{in } E \right\} \text{æquabitur} \ \begin{array}{l} Z \text{ solido} \\ = B \text{ cubo bis} \\ = D \text{ plano in } B \end{array}</formula></p>
<p><formula notation="TeX">1C + 6Q - 48N</formula>. æquatur <formula notation="TeX">\underline{512}</formula> est <formula notation="TeX">1N</formula> 8.
<note type="authorial" place="margin"><del><gap reason="illegible"/></del></note>
<note type="editorial" resp="#pass">« 512 » est souligné ; dans la marge, entre deux traits, un nombre barré, <gap reason="illegible"/>. Le calcul confirme 512 : <formula notation="TeX">512 + 384 - 384</formula>.</note></p>
<p><formula notation="TeX">1C -</formula> <unclear>60</unclear><formula notation="TeX">N</formula> æquatur 400 est <formula notation="TeX">1N</formula> 10</p>
<p><formula notation="TeX">1C + 30Q - 48N</formula> æquatur 32 est <formula notation="TeX">1N</formula> 2</p>
<p><formula notation="TeX">348N - 1C</formula> æquatur 2448 est <formula notation="TeX">1N</formula> 12.
<note type="editorial" resp="#pass">Le coefficient de la deuxième ligne est surchargé ; 60 est ce que le calcul demande (<formula notation="TeX">1000 - 600 = 400</formula>).</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} \text{Si } A \text{ cubus} \\ -\,B \text{ ter in } A \text{ quadratum} \\ = D \text{ plano in } A \end{array} \right\} \text{æquetur } Z \text{ solido}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\overline{\underline{+}}</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Au-dessus, le numéro « III ». Le signe devant « <formula notation="TeX">D</formula> plano in <formula notation="TeX">A</formula> » est un « <formula notation="TeX">=</formula> » repassé ; la marge porte « <formula notation="TeX">+</formula> » entre deux traits.</note></p>
<p><formula notation="TeX">A - B</formula> esto <formula notation="TeX">E</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left. \left. \begin{array}{l} E \text{ cubus} \\ = B \text{ quadrato ter} \\ +\,D \text{ plano} \end{array} \right\} \text{in } E \right\} \text{æquabitur} \ \begin{array}{l} Z \text{ solido} \\ +\,B \text{ cubo bis} \\ = D \text{ plano in } B. \end{array}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Au-dessus de « ter », un signe « <formula notation="TeX">\mp</formula> » ajouté.</note></p>
<p><formula notation="TeX">1C - 30Q + 330N</formula> æquatur 1368 est <formula notation="TeX">1N</formula> 12</p>
<p><formula notation="TeX">1C + 30N</formula>. æquatur 68 est <formula notation="TeX">1N</formula> 2.</p>
<p><formula notation="TeX">1C</formula> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">12Q + 28N</formula>. æquatur <formula notation="TeX">\underline{76}</formula> est <formula notation="TeX">1N</formula> 10
<note type="authorial" place="margin">80</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Le signe après « <formula notation="TeX">1C</formula> » est noyé dans une tache ; le calcul demande <formula notation="TeX">-</formula>. « 76 » est souligné et corrigé en « 80 » dans la marge : <formula notation="TeX">1000 - 1200 + 280 = 80</formula>.</note></p>
<p><formula notation="TeX">1C - 20N</formula> æquatur 96 est <formula notation="TeX">1N</formula> 6.</p>
<p><formula notation="TeX">1C - 18Q + 88N</formula> æquatur 80 est <formula notation="TeX">1N</formula> 10</p>
<p><formula notation="TeX">20N - 1C</formula> æquatur 16 est <formula notation="TeX">1N</formula> 4.</p>
<p>vel <formula notation="TeX">B - A</formula> esto <formula notation="TeX">E</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} B \text{ quadrato ter in } E \\ = D \text{ plano} \\ = E \text{ cubo} \end{array} \right\} \text{æquabitur} \ \begin{array}{l} Z \text{ solido} \\ +\,B \text{ cubo bis} \\ = D \text{ plano in } B \end{array}</formula></p>
<p><formula notation="TeX">1C - 30Q + 200N</formula> æquatur 336 est <formula notation="TeX">1N</formula> 6</p>
<p><formula notation="TeX">100N - 1C</formula> æquatur 336 est <formula notation="TeX">1N</formula> 4</p>
<p><formula notation="TeX">1C - 30Q + 280N</formula> æquatur 704 est <formula notation="TeX">1N</formula> 4</p>
<p><formula notation="TeX">1C - 20N</formula> æquatur 96 est <formula notation="TeX">1N</formula> 6</p>
<p><formula notation="TeX">1C - 30Q + 330X</formula> æquatur 1232 est <formula notation="TeX">1N</formula> 8
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\overline{\underline{N}}</formula>.</note>
<note type="editorial" resp="#pass">« <formula notation="TeX">330X</formula> » : le <formula notation="TeX">N</formula> mal formé, corrigé en « <formula notation="TeX">N</formula> » dans la marge.</note></p>
<p><formula notation="TeX">1C + 30N</formula> æquatur 68 est <formula notation="TeX">1N</formula> 2.</p>
<pb n="77" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f77.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Un feuillet numéroté « 36 » à l'encre en haut à droite, posé sur le grand feuillet « 37 », dont on voit au-dessus les mêmes trois lignes qu'à la vue 75 (« nempe sunt numeri triangulares 3. 6. 10. 15 &amp;c. … quadrans »), et à droite une bande avec des fins de lignes ; non transcrites ici. Le feuillet « 36 » continue les sept formules de la vue 75, numérotées « IIII » à « VI » au-dessus de chaque énoncé. Le bas de la page est blanc.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} \text{Si } A \text{ cubus} \\ -\,B \text{ ter in } A \text{ quadratum} \\ -\,D \text{ plano in } A \end{array} \right\} \text{æquetur } Z \text{ solido}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Au-dessus, « IIII ».</note></p>
<p><formula notation="TeX">A - B</formula> esto <formula notation="TeX">E</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left. \left. \begin{array}{l} E \text{ cubus} \\ -\,B \text{ quadrato ter} \\ -\,D \text{ plano} \end{array} \right\} \text{in } E \right\} \text{æquabitur} \left\{ \begin{array}{l} Z \text{ solido} \\ \underline{\phantom{+}}\,B \text{ cubo bis} \\ \underline{\phantom{+}}\,D \text{ plano in } B \end{array} \right.</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\overline{\underline{+}}</formula>    <formula notation="TeX">\overline{\underline{+}}</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Devant « <formula notation="TeX">B</formula> cubo bis » et « <formula notation="TeX">D</formula> plano in <formula notation="TeX">B</formula> », le signe est laissé en blanc sur un trait ; la marge donne les deux « <formula notation="TeX">+</formula> », entre des traits. Le signe devant « <formula notation="TeX">B</formula> quadrato ter » est peu net.</note></p>
<p><formula notation="TeX">1C - 6Q - 28N</formula>. æquatur <formula notation="TeX">\underline{\overline{20}}</formula> est <formula notation="TeX">1N</formula> 10
<note type="authorial" place="margin">120.</note>
<note type="editorial" resp="#pass">« 20 » est souligné et surligné, et corrigé en « 120 » dans la marge : <formula notation="TeX">1000 - 600 - 280 = 120</formula>.</note></p>
<p><formula notation="TeX">1C - 40N</formula> æquatur 192 est <formula notation="TeX">1N</formula> 8.</p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} \text{Si } D \text{ plano in } A \\ -\,B \text{ ter in } A \text{ quadratum} \\ -\,A \text{ cubo} \end{array} \right\} \text{æquatur } Z \text{ solido}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Au-dessus, « V ». Après le second « <formula notation="TeX">B</formula> », une lettre barrée.</note></p>
<p><formula notation="TeX">A + B</formula> esto <formula notation="TeX">E</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left. \left. \begin{array}{l} D \text{ plano} \\ +\,B \text{ quadrato ter} \end{array} \right\} \text{in } E \ \begin{array}{l} \\ -\,E \text{ cubo} \end{array} \right\} \text{æquabitur} \ \begin{array}{l} Z \text{ solido} \\ \underline{\phantom{+}}\,B \text{ cubo bis} \\ \underline{\phantom{+}}\,D \text{ plano in } B \end{array}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\overline{\underline{+}}</formula>    <formula notation="TeX">\overline{\underline{+}}</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Mêmes signes laissés en blanc, et mêmes « <formula notation="TeX">+</formula> » dans la marge : <formula notation="TeX">400 \cdot 12 - 12^3 = 72 + 2000 + 1000 = 3072</formula>.</note></p>
<p><formula notation="TeX">100N - 30Q - 1C</formula> æquatur 72 est <formula notation="TeX">1N</formula> 2</p>
<p><formula notation="TeX">400N - 1C</formula> æquatur 3072 est <formula notation="TeX">1N</formula> 12.</p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} \text{Si } B \text{ ter in } A \text{ quadratum} \\ +\,D \text{ plano in } A \\ -\,A \text{ cubo} \end{array} \right\} \text{æquetur } Z \text{ solido}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Au-dessus, « VI ».</note></p>
<p><formula notation="TeX">A - B</formula> esto <formula notation="TeX">E</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left. \left. \begin{array}{l} D \text{ plano} \\ +\,B \text{ quadrato ter} \end{array} \right\} \text{in } E \ \begin{array}{l} \\ -\,E \text{ cubo} \end{array} \right\} \text{æquabitur} \ \begin{array}{l} Z \text{ solido} \\ -\,D \text{ plano in } B \\ -\,B \text{ cubo bis} \end{array}</formula></p>
<p><formula notation="TeX">18Q + 92N - 1C</formula> æquatur 1720 est <formula notation="TeX">1N</formula> 10</p>
<p><formula notation="TeX">200N - 1C</formula> æquatur 736 est <formula notation="TeX">1N</formula> 4</p>
<p>vel <formula notation="TeX">B - A</formula> esto <formula notation="TeX">E</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left. \left. \begin{array}{l} D \text{ plano} \\ +\,B \text{ quadrato ter} \end{array} \right\} \text{in } E \ \begin{array}{l} \\ -\,E \text{ cubo} \end{array} \right\} \text{æquabitur} \left\{ \begin{array}{l} B \text{ cubo bis} \\ \underline{\phantom{+}}\,D \text{ plano in } B \\ -\,Z \text{ solido} \end{array} \right.</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">+</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Devant « <formula notation="TeX">D</formula> plano in <formula notation="TeX">B</formula> », le signe laissé en blanc sur un trait ; la marge porte « <formula notation="TeX">+</formula> ».</note></p>
<p><formula notation="TeX">\underline{\overline{300}}Q + 100N - 1C</formula> æquatur 1464 est <formula notation="TeX">1N</formula> 6
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\underline{\overline{30}}</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">« 300 » est corrigé en « 30 » dans la marge : <formula notation="TeX">30 \cdot 36 + 600 - 216 = 1464</formula>.</note></p>
<p><formula notation="TeX">400N - 1C</formula> æquatur 1536 est <formula notation="TeX">1N</formula> 4.
<note type="editorial" resp="#pass">La septième formule annoncée à la vue 75 n'est pas sur cette page.</note></p>
<pb n="78" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f78.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Verso du feuillet « 36 », sans numéro ; la septième formule, annoncée à la vue 75, ouvre la page, numérotée « VII » ; à côté, plus pâle, « IIII », transparence du recto. Le texte en prose qui suit revient à l'expurgation par onces. Le bas de la page est blanc.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} \text{Si } B \text{ ter in } A \text{ quadratum} \\ -\,D \text{ plano in } A \\ -\,A \text{ cubo} \end{array} \right\} \text{æquetur } Z \text{ solido.}</formula></p>
<p><formula notation="TeX">A - B</formula> esto <formula notation="TeX">E</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left. \left. \begin{array}{l} B \text{ quadratum ter} \\ = D \text{ plano} \end{array} \right\} \text{in } E \ \begin{array}{l} \\ = E \text{ cubo} \end{array} \right\} \text{æquabitur} \ \begin{array}{l} Z \text{ solido} \\ +\,D \text{ plano in } B \\ = B \text{ cubo bis} \end{array}</formula></p>
<p><formula notation="TeX">18Q - 78N - 1C</formula> æquatur 20 est <formula notation="TeX">1N</formula> 10</p>
<p><formula notation="TeX">30Q - 1C</formula> æquatur 56 est <formula notation="TeX">1N</formula> 4
<note type="editorial" resp="#pass">« <formula notation="TeX">30Q</formula> » : ainsi, sans correction ; le calcul demande <formula notation="TeX">30N</formula> (<formula notation="TeX">30 \cdot 4 - 64 = 56</formula>).</note></p>
<p><formula notation="TeX">12Q - 18N - 1C</formula> æquatur 20 est <formula notation="TeX">1N</formula> 10</p>
<p><formula notation="TeX">1C - 30N</formula> æquatur <formula notation="TeX">\underline{96}</formula> est <formula notation="TeX">1N</formula> 6.
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\underline{36}</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">« 96 » est souligné et corrigé en « 36 » dans la marge ; l'égalité juste, <formula notation="TeX">30 \cdot 6 - 6^3 = -36</formula>, s'écrirait <formula notation="TeX">30N - 1C</formula> æquatur <formula notation="TeX">-36</formula>, soit <formula notation="TeX">1C - 30N</formula> æquatur 36.</note></p>
<p>vel <formula notation="TeX">B - A</formula> esto <formula notation="TeX">E</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left. \left. \begin{array}{l} B \text{ quadratum ter} \\ -\,D \text{ plano} \end{array} \right\} \text{in } E \ \begin{array}{l} \\ -\,E \text{ cubo} \end{array} \right\} \text{æquabitur} \left\{ \begin{array}{l} B \text{ cubo bis} \\ -\,D \text{ plano in } B \\ -\,Z \text{ solido} \end{array} \right.</formula></p>
<p><formula notation="TeX">\underline{\overline{300}}Q - 100N - 1C</formula> æquatur 264 est <formula notation="TeX">1N</formula> 6
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\underline{30}</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">« 300 » corrigé en « 30 » dans la marge, comme à la vue 77 : <formula notation="TeX">1080 - 600 - 216 = 264</formula>.</note></p>
<p><formula notation="TeX">200N - 1C</formula> æquatur 736 est <formula notation="TeX">1N</formula> 4.</p>
<p><unclear>et</unclear> autem expurgatione per uncias easque simplices liberantur æquationes adfectione sub gradu qui in climacticarum ordine potestatum proxime subsequitur. <unclear>sic eodem</unclear> per uncias triangulares et pyramidales et ex iis compositas possunt æquationes liberari adfectione sub gradibus inferioribus, cum quis considerata coefficiente sub graduali et potestate suæque radicis tot uncias adsumendo quot × dictat genesis potestatum purarum a binomia radice ut cum coefficientis radici de qua quæritur homogenea per uncias simplices taxantur sic homogenea radicis quadrato per uncias triangulares cubo per pyramidales et eo continuo ordine.
<note type="authorial" place="margin">|o|    <unclear>et</unclear>/    × requirit.</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Dans la marge de gauche, en regard des deux premières lignes, « |o| » et « et » suivi d'une barre oblique, sans appel visible dans la ligne ; plus bas, « requirit. », appelé par la croix écrite après « quot » : « quot requirit genesis ». Dans « climacticarum » et « potestatum », les finales sont soulignées.</note></p>
<p>proponatur <formula notation="TeX">A</formula> cubus adfectus sub <formula notation="TeX">A</formula> et <formula notation="TeX">B</formula> quadrato sumetur ad expurgationem triens <formula notation="TeX">B</formula></p>
<p>et si proponatur <formula notation="TeX">A</formula> quadratoquadratum adfectum sub <formula notation="TeX">A</formula> quadrato et <formula notation="TeX">B</formula> quadrato sumetur ad expurgationem illius adfectionis sextans <formula notation="TeX">B</formula>.</p>
<p>et si proponatur <formula notation="TeX">A</formula> quadratocubus adfectus sub <formula notation="TeX">A</formula> cubo et <formula notation="TeX">B</formula> <hi rend="italic">cubo</hi> sumetur ad expurgationem decima pars <formula notation="TeX">B</formula>.
<note type="authorial" place="margin">quadrato/</note>
<note type="editorial" resp="#pass">« cubo » est souligné et corrigé en « quadrato » dans la marge. Les triens, sextans et « decima pars » sont les inverses des nombres triangulaires 3, 6, 10 : les lignes « nempe sunt numeri triangulares 3. 6. 10. 15 &amp;c. » du feuillet « 37 », vues aux vues 75 et 77, semblent la suite de cette page.</note></p>
<pb n="79" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f79.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Le grand feuillet numéroté « 37 » à l'encre en haut à droite, dont les trois premières lignes se voyaient aux vues 75 et 77 au-dessus des feuillets « 35 » et « 36 ». Il continue le propos de la fin de la vue 78 sur les onces triangulaires. Sous le bas de la page dépasse un feuillet plus long, qui porte « metathesi <formula notation="TeX">A</formula> cubus æquatur <formula notation="TeX">B</formula> plano in <formula notation="TeX">A</formula> <formula notation="TeX">+\,Z</formula> solido » (un mot barré entre les deux lignes) : lignes d'un feuillet suivant, hors de ce lot, non transcrites ici. Dans la marge de gauche, des traces pâles, décharge, non transcrites.</note></p>
<p>nempe sunt numeri triangulares 3. 6. 10. 15 &amp;c.</p>
<p>proponatur autem <formula notation="TeX">A</formula> quadratoquadratum adfectum sub <formula notation="TeX">A</formula> et <formula notation="TeX">B</formula> cubo sumetur ad expurgationem illius adfectionis quadrans <formula notation="TeX">B</formula></p>
<p>et si proponatur <formula notation="TeX">A</formula> quadratocubus adfectus sub <formula notation="TeX">A</formula> quadrato et <formula notation="TeX">B</formula> cubo sumetur ad expurgationem decima pars <formula notation="TeX">B</formula>.</p>
<p>nempe sunt numeri pyramidales 4. 10. 20. 35 &amp;c.</p>
<p>quæ quemadmodum ad ulteriora possunt aptari satis fit manifestum, valet autem illa unciarum triangularium pyramidalium et ex iis compositarum expurgatio dum illa ea adfectione qua liberanda proponitur obruitur <hi rend="italic">æqualitate</hi> in cuius autem adfectionis deletæ locum, succedunt adfectiones singulæ sub aliis gradibus reliquis.
<note type="authorial" place="margin">tas</note>
<note type="editorial" resp="#pass">La finale de « æqualitate », soulignée, est corrigée en « -tas » dans la marge : « obruitur æqualitas ».</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>De transmutatione πρῶτον ἔσχατον quæ remedium est adversus vitium negationis. Cap. II</head>
<p>Æquationes in quibus homogenea <hi rend="italic">æquationum</hi> validiora negantur de potestate utiliter per transmutationem πρῶτον ἔσχατον emendantur. ea fit per analogiam rationis simplicis, <hi rend="italic">explicando</hi> homogeneorum comparationis ad ipsam radicem de qua quæritur unde oriatur incerta alia radix sub cuius specie æquationem primo propositam liceat ducere et novam ordinare.
<note type="authorial" place="margin">adfectionum.    applicando</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Les deux mots soulignés sont corrigés dans la marge, entre des traits : « adfectionum » pour « æquationum », « applicando » pour « explicando ». Après « rationis », un mot barré ou surchargé.</note></p>
<p>Sic enim adfectiones illæ negatæ transeunt in affirmatas et e contra salva numerorum symmetria</p>
<p>prodest etiam in <unclear>vitium</unclear> ad asymmetrias</p>
<p>nomen autem πρῶτον ἔσχατον sortita est ab eo ad quem proposita primo æquatio <hi rend="italic">vocatur</hi> analogismo quoniam in eius formula terminus de quo primo quærebatur est primus, is qui post metamorphosin <hi rend="italic">fit</hi> postremus vel e converso.
<note type="authorial" place="margin">renovatur    primus, fit</note>
<note type="editorial" resp="#pass">« vocatur », souligné et surchargé, est corrigé en « renovatur » dans la marge ; « primus, fit », dans la marge, semble reprendre les mots « est primus, is » et « fit », ce dernier souligné dans la ligne.</note></p>
<p>quæ quoniam ex ipsa operis formula facilius percipiuntur</p>
<p>proponatur <formula notation="TeX">\left. \begin{array}{l} A \text{ cubus} \\ \quad -\,B \text{ plano in } A \end{array} \right\}</formula> æquari <formula notation="TeX">Z</formula> solido</p>
<p>sit autem explicanda æqualitas</p>
<p>quoniam igitur <formula notation="TeX">Z</formula> solidum potestas est affecta negate, de negatis autem ars non statuitur, quæ proponitur æquatio inexplicabilem primo transmutanda est qualis quæ adficeretur affirmate</p>
<p>quocirca <formula notation="TeX">\frac{Z \text{ solidum}}{A}</formula> esto <formula notation="TeX">E</formula> plano ergo <formula notation="TeX">\frac{Z \text{ solidum}}{E \text{ plano}}</formula> erit <formula notation="TeX">A</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Le texte s'arrête là, au milieu de la page ; le reste du feuillet est blanc.</note></p>
<pb n="80" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f80.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Verso du grand feuillet « 37 », sans numéro ; le chapitre II continue sans rupture la vue 79. Sous le bas de la page dépasse le feuillet « 36 » : on y lit la dernière ligne de la vue 78, « sumetur ad expurgationem decima pars <formula notation="TeX">B</formula> », avec la note marginale « quadrato/ » ; non transcrite ici. La marge de gauche porte des traces pâles, décharge, et une longue note de la main du texte, plus serrée. La dernière ligne s'arrête sur « itaque ex iis quæ proponuntur » : la suite est hors de ce lot.</note></p>
<p>unde ex iis quæ proponuntur
<formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} \dfrac{Z \text{ solido solido solidum}}{E \text{ plano plano plano}} \\[2ex] \text{minus } B \text{ plano in } \dfrac{Z \text{ solidum}}{E \text{ plano}} \end{array} \right\} \text{æquabitur } Z \text{ solido}</formula></p>
<p>ducantur omnia in <formula notation="TeX">E</formula> planoplanoplano
<formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} Z \text{ solidosolidosolidum} \\ \text{minus } B \text{ plano in } Z \text{ solidum in } E \text{ plano} \end{array} \right\} \text{æquabitur } Z \text{ solido in } E \text{ planoplanoplano}</formula></p>
<p>et omnibus per <formula notation="TeX">Z</formula> solidum divisis adhibitaque congrua antithesi
<formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} E \text{ planoplanoplano} \\ +\,B \text{ plano in } E \text{ planoplano} \end{array} \right\} \text{æquabitur } Z \text{ solidosolido}</formula></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Aliter</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left. \begin{array}{l} E \text{ plani cubus} \\ +\,B \text{ plano in } E \text{ plani quadratum} \end{array} \right\} \text{æquabitur } Z \text{ solidi quadrato}</formula></p>
<p>quæ æquatio omnino explicabilis est ex tradita analysi potestatum cubicarum quæ adficiuntur sub dato coefficiente adfirmate. Innotescit igitur <formula notation="TeX">E</formula> planum ad quod cum applicabitur <formula notation="TeX">Z</formula> solidum exurget <formula notation="TeX">A</formula> de qua primo quærebatur</p>
<p>Analogismus autem æqualitatis de <formula notation="TeX">A</formula> inveniendus erat ut <formula notation="TeX">A</formula> ad <formula notation="TeX">LC</formula> <formula notation="TeX">Z</formula> solidi ita <formula notation="TeX">LC</formula> <formula notation="TeX">Z</formula> solidosolidi ad <formula notation="TeX">A</formula> quadratum <formula notation="TeX">-\,B</formula> plano. vel est ad <formula notation="TeX">E</formula> planum</p>
<p>quo pertinet nominis πρῶτον ἔσχατον notatio
<note type="editorial" resp="#pass">« <formula notation="TeX">LC</formula> » : <hi rend="italic">latus cubicum</hi>. Le « <formula notation="TeX">-\,B</formula> plano » est écrit sous « <formula notation="TeX">A</formula> quadratum ».</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin">analogismus primæ æquationis est ut <formula notation="TeX">A</formula> ad <formula notation="TeX">Z</formula> <gap reason="illegible"/> lat. <formula notation="TeX">Z\,s</formula>. ita <formula notation="TeX">Z\,s</formula>. vel <gap reason="illegible"/> ad <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">E</formula> pl. quoniam <gap reason="illegible"/> est <del><gap reason="illegible"/></del> ut <formula notation="TeX">A</formula> radix æquationis primo propositæ ad latus cub. homogenei comparationis <formula notation="TeX">Z</formula> solidi ita latus cub. homogenei comparationis in æquatione secunda <gap reason="illegible"/> est <formula notation="TeX">LC</formula> <formula notation="TeX">Z\,ss</formula>. ad <formula notation="TeX">E</formula> pl. radicem eiusdem æquationis secundæ    <formula notation="TeX">+\,96</formula>.    <formula notation="TeX">\underline{1600}</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Longue note de la marge de gauche, en regard de l'« Aliter » et du « Analogismus », fermée par un trait ; ses quatrième et cinquième lignes sont raturées et tachées, et la lecture n'en est que partielle. Au bas, « <formula notation="TeX">+\,96</formula> » et « 1600 » souligné, séparés d'une barre : les corrections de l'exemple qui suit.</note></p>
<p>proponatur <formula notation="TeX">1C - 96N</formula> æquari 40</p>
<p>effecta <formula notation="TeX">\frac{40}{1N}</formula> esse <formula notation="TeX">1N</formula>. <formula notation="TeX">1C \mathbin{\underline{-\,46}}Q</formula> æquabitur <formula notation="TeX">\underline{160}</formula> et fit <formula notation="TeX">1N</formula> 4</p>
<p>quare <formula notation="TeX">\frac{40}{4}</formula> seu 10 est radix primo quæsita
<note type="editorial" resp="#pass">« <formula notation="TeX">-\,46</formula> » et « 160 » sont soulignés, corrigés dans la marge en « <formula notation="TeX">+\,96</formula> » et « 1600 » : <formula notation="TeX">4^3 + 96 \cdot 4^2 = 1600 = 40^2</formula>.</note></p>
<p>et si accidat in proposita primo æquatione cubica homogeneum comparationis esse in sua soliditate irrationale sed facultate veluti <hi rend="italic">quadrata</hi> rationale ea asymmetria in æquatione nova evanescet <del>et</del>.
<note type="authorial" place="margin">× <hi rend="italic">quadratica</hi>    <hi rend="italic">proponatur</hi>.</note>
<note type="editorial" resp="#pass">« quadrata », souligné, est corrigé en « quadratica » dans la marge ; « proponatur », souligné aussi dans la marge, est appelé par la croix devant l'exemple qui suit, dont il complète le début.</note></p>
<p><formula notation="TeX">1C - 10N</formula> <hi rend="italic">æquari</hi> <formula notation="TeX">L48</formula> effecta <formula notation="TeX">\frac{L48}{1N}</formula> esse <formula notation="TeX">1N</formula>.</p>
<p><formula notation="TeX">1C + 10Q</formula> æquabitur 48 et fiet <formula notation="TeX">1N</formula> 2</p>
<p>quare <formula notation="TeX">\frac{L48}{L4}</formula> seu latus 12 est radix primo quæsita
<note type="editorial" resp="#pass">« <formula notation="TeX">L</formula> » : <hi rend="italic">latus</hi>, la racine carrée. <formula notation="TeX">E^3 + 10E^2 = 48</formula> pour <formula notation="TeX">E = 2</formula>, et <formula notation="TeX">A = \sqrt{48}/2 = \sqrt{12}</formula>.</note></p>
<p>rursus proponatur <formula notation="TeX">A</formula> quadratoquadratum minus <formula notation="TeX">B</formula> in <formula notation="TeX">A</formula> cubum minus <formula notation="TeX">D</formula> plano in <formula notation="TeX">A</formula> quadratum æquari <formula notation="TeX">Z</formula> planoplano <unclear>sitque</unclear> explicanda æqualitas. quoniam igitur <formula notation="TeX">Z</formula> planoplanum est potestas affecta negate, de negatis autem ars non statuitur quæ proponitur æquatio inexplicabilis transmutanda est</p>
<p>quocirca <formula notation="TeX">\frac{Z \text{ planoplanum}}{A}</formula> esto <formula notation="TeX">E</formula> solidum ergo <formula notation="TeX">\frac{Z \text{ planoplanum}}{E \text{ solido}}</formula> erit <formula notation="TeX">A</formula> itaque ex iis quæ proponuntur</p>
</div>
</div>
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>
