<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="fr">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>Manuscrits de François Viète, NAL 1644, vues 101–120 — transcription</title>
        <author>François Viète</author>
        <respStmt>
          <resp>transcription automatique — première passe, non vérifiée contre les pages par une personne (<date when="2026-09-23">2026-09-23</date>)</resp>
          <name xml:id="pass" type="model">Opus 5.5 (claude-opus-5-5)</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>procédure, outillage, export TEI</resp>
          <orgName xml:id="ed">germain.commutator.io (Commutator, Paris)</orgName>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <editionStmt>
        <edition>Lecture automatique — non vérifiée</edition>
      </editionStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>Commutator</publisher>
        <pubPlace>Paris</pubPlace>
        <date when="2026-09-23">2026-09-23</date>
        <availability status="free">
          <licence target="https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/">CC0 1.0</licence>
          <p>Le manuscrit transcrit est dans le domaine public. Cette
          transcription est une première lecture automatique, non vérifiée, placée
          dans le domaine public (CC0) ; aucune image n'est reproduite — le
          fac-similé est celui de Gallica, cité vue par vue. Source gallica.bnf.fr /
          Bibliothèque nationale de France. La source LaTeX dont ce fichier
          dérive est publiée sous https://github.com/Commutator-IO/germain-project.</p>
        </availability>
        <ref target="https://germain.commutator.io/">https://germain.commutator.io</ref>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <country>France</country>
            <settlement>Paris</settlement>
            <repository>Bibliothèque nationale de France, département des Manuscrits and Bibliothèque de l'Arsenal</repository>
            <collection>Manuscrits de François Viète</collection>
            <idno type="shelfmark">NAL 1644</idno>
          </msIdentifier>
          <head>Viète (François). Papiers divers. NAL 1644</head>
          <msContents>
            <summary>Vues 101 à 120 du volume, dans la
            numérotation de Gallica (une vue par image) ; lot 6 de vingt vues.
            La foliotation au crayon de la BnF, quand elle a pu être lue, est
            donnée par un milestone[@unit='folio'] ; elle n'est jamais déduite.
            Les vues absentes de la transcription ne portent rien à lire et sont
            omises ; le saut dans la numérotation en est le seul enregistrement.</summary>
          </msContents>
          
          <additional>
            <surrogates>
              <bibl>
                <ref target="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q">https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q</ref>
                <note>Fac-similé numérique de la Bibliothèque nationale de France
                sur Gallica, servi par l'API IIIF. L'attribut
                <hi rend="monospace">facs</hi> de chaque
                <hi rend="monospace">pb</hi> pointe la vue correspondante dans
                le lecteur de Gallica.</note>
              </bibl>
            </surrogates>
          </additional>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    <encodingDesc>
      <projectDesc>
        <p>Transcription de manuscrits de mathématiciens numérisés dans Gallica, une passe de vingt vues
        par conversation avec un grand modèle multimodal, sous la procédure
        <hi rend="monospace">transcribe</hi> du dépôt. Le fichier
        LaTeX est la source de référence ; ce TEI en est dérivé mécaniquement
        par <hi rend="monospace">scripts/tei.mjs</hi> et n'a pas été relu.</p>
      </projectDesc>
      <editorialDecl>
        <p>L'édition n'est pas diplomatique : elle encode les mathématiques et
        l'apparat, rien du support. Correspondance avec l'apparat de la source :
        <hi rend="monospace">\ill</hi> devient <hi rend="monospace">gap[@reason='illegible']</hi>
        (jamais deviné) ; <hi rend="monospace">\uncertain</hi> devient
        <hi rend="monospace">unclear</hi> ; <hi rend="monospace">\add</hi> devient
        <hi rend="monospace">supplied</hi> ; <hi rend="monospace">\struck</hi> devient
        <hi rend="monospace">del</hi> (biffé par l'auteur) ;
        <hi rend="monospace">\note</hi> devient <hi rend="monospace">note[@type='editorial']</hi>
        (du transcripteur) ; <hi rend="monospace">\marginal</hi> devient
        <hi rend="monospace">note[@type='authorial'][@place='margin']</hi> (de l'auteur) ;
        <hi rend="monospace">\page</hi> devient <hi rend="monospace">pb</hi> (vue de Gallica) ;
        <hi rend="monospace">\folio</hi> devient <hi rend="monospace">milestone[@unit='folio']</hi>
        (foliotation de la BnF, jamais déduite).</p>
        <p>Les mathématiques sont transportées en TeX dans
        <hi rend="monospace">formula[@notation='TeX']</hi>, les diagrammes
        commutatifs en <hi rend="monospace">formula[@notation='tikz-cd']</hi>,
        sans conversion. Une marque d'apparat située à l'intérieur d'une
        formule (un exposant illisible, un symbole biffé) reste dans le TeX de
        la formule, sous les mêmes macros.</p>
        <p>Orthographe, ponctuation et lapsus de l'auteur sont conservés ; une
        faute évidente est signalée par une note, jamais corrigée.</p>
      </editorialDecl>
      <appInfo>
        <application ident="germain-tei" version="1">
          <label>scripts/tei.mjs</label>
          <ref target="https://github.com/Commutator-IO/germain-project">https://github.com/Commutator-IO/germain-project</ref>
        </application>
      </appInfo>
    </encodingDesc>
    <profileDesc>
      <langUsage>
        <language ident="fr">français, avec la notation mathématique de l'auteur</language>
      </langUsage>
    </profileDesc>
    <revisionDesc>
      <change when="2026-09-23" who="#pass">Première passe de transcription.</change>
      <change when="2026-09-23" who="#ed">Export TEI depuis la source LaTeX.</change>
    </revisionDesc>
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <div type="batch" n="6">
<pb n="101" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f101.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Un feuillet plus petit, posé sur un feuillet plus grand dont on voit la bande inférieure au pied de la vue ; sur cette bande, quelques traits pâles d'une écriture et d'un tableau à colonnes, qui ne se lisent pas et ne sont pas transcrits ici (la face écrite est probablement celle d'un autre feuillet). Aucun numéro dans l'angle supérieur. La page commence sur un titre et n'enchaîne pas visiblement sur une phrase interrompue.</note></p>
<p>Hinc poterunt ordinari tria reductionis Theoremata</p>
<div>
<div type="subsection">
<head>Theorema I.</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} A\ \text{quad.-quad.} \\ +\,B\ \text{solido in } A \end{array}\right\}\ \text{æquetur } Z\ \text{plano-plano.}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} E\ \text{quadrati-cubus} \\ +\,Z\ \text{plano-plano } 4 \text{ in } E\ \text{quad.} \end{array}\right\}\ \text{æquetur } B\ \text{solido-solido}</formula>
Investigat autem <formula notation="TeX">E</formula> esse <formula notation="TeX">D</formula>.
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} A\ \text{quad.} \\ +\,D \text{ in } A \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } \begin{array}{l} \dfrac{B\ \text{solido}}{D\,2} \\ -\,D\ \text{quadrato } \frac{1}{2} \end{array}</formula></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Theorema II.</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} A\ \text{quadrato-quadrat.} \\ -\,B\ \text{solido in } A \end{array}\right\}\ \text{æquetur } Z\ \text{plano-plano.}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">B</formula></note>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} E\ \text{quadrati-cubus} \\ +\,Z\ \text{plano-plano } 4 \text{ in } E\ \text{quad.} \end{array}\right\}\ \text{æquetur } A\ \text{solido-solido}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Le « A » de « A solido-solido » est souligné, et un « B » souligné de deux traits est écrit en regard dans la marge de gauche : correction de l'auteur, <formula notation="TeX">B</formula> au lieu de <formula notation="TeX">A</formula>, comme au théorème I.</note>
Investigat autem <formula notation="TeX">E</formula> esse <formula notation="TeX">D</formula>.
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">D</formula> quadrato <formula notation="TeX">\frac{1}{2}</formula>.</note>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} A\ \text{quad.} \\ -\,D \text{ in } A \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } \begin{array}{l} \dfrac{B\ \text{solido}}{D\,2} \\ -\,E\ \text{quadrato} \end{array}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">« <formula notation="TeX">-</formula> E quadrato » est souligné, et la marge de gauche porte en regard « D quadrato ½ » : correction de l'auteur, qui rétablit la forme du théorème I.</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">*</formula></note>
Constitutione autem tum huius tum antecedentis æquationis bene agnita, sunt duo latera a quibus quadrato-quadratorum differentia applicata ad aggregat. laterum facit <formula notation="TeX">B</formula> solidum <del>idest</del>
<note type="editorial" resp="#pass">« idest » paraît barré d'un trait ; la lecture du mot barré est incertaine.</note>
factum duplum ex rectangulo sub lateribus in differentiam <unclear>adiunct.</unclear> differentiæ cubo.</p>
<p>differentia vero ipsorum laterum est <formula notation="TeX">E</formula>, seu <formula notation="TeX">D</formula>. et fit <formula notation="TeX">Z</formula> plano-plano a quadrato differentiæ laterum plus rectangulo sub lateribus <unclear>Inductum</unclear> rectangulum.
<note type="editorial" resp="#pass">Le mot est souligné dans le manuscrit.</note></p>
<p>et <formula notation="TeX">A</formula> est latus unum hic maius illic minus</p>
<p><note type="authorial" place="margin">In ipsum sub lateribus sc. siquidem ex agnita iam constitutione <formula notation="TeX">\left.\begin{array}{l} D \text{ in } Aq\,2 \\ +\,Dq \text{ in } A\,2 \\ +\,Dc \end{array}\right\} BS</formula>. <formula notation="TeX">\left.\begin{array}{l} Aqq \\ +\,D \text{ in } Ac\,2 \\ +\,Dq \text{ in } Aq\,2 \\ +\,Dc \text{ in } A \end{array}\right\}</formula> est <formula notation="TeX">Z</formula> pl.pl. illud <gap reason="illegible"/> est quod fit ex <formula notation="TeX">\begin{array}{l} Aq \\ +\,D \text{ in } A \end{array}</formula> rectangulo sc. sub lateribus in <formula notation="TeX">\begin{array}{l} Dq \\ +\,Aq \\ +\,D \text{ in } A \end{array}</formula> quad<gap reason="illegible"/> differentiæ laterum plus rectang. sub lateribus.</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Longue note marginale, dans la marge de gauche, de la même encre et apparemment de la même main, écrite en regard des trois alinéas qui précèdent et du suivant ; elle développe <formula notation="TeX">B</formula> solide et <formula notation="TeX">Z</formula> plan-plan à partir des côtés <formula notation="TeX">A</formula> et <formula notation="TeX">A + D</formula>. Le mot après « illud » se perd dans la ligne du texte principal.</note></p>
<p>In serie vero quatuor continue proportionalium fit <formula notation="TeX">D</formula> differentia extremarum, <formula notation="TeX">B</formula> solidum differentia cuborum a singulis alterne sumptorum. <formula notation="TeX">Z</formula> plano-plano quod fit ex utraque extremarum in differentiam cuborum a reliquis alterne sumptorum et fit <formula notation="TeX">A</formula> prima hic maior inter extremas illic minor</p>
<p>sunt proportionales continuæ <formula notation="TeX">\overset{\text{I}}{2}</formula>. <formula notation="TeX">\overset{\text{II}}{LC\,40}</formula>. <formula notation="TeX">\overset{\text{III}}{LC\,200}</formula>. <formula notation="TeX">\overset{\text{IIII}}{10}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">1\,QQ + 832\,N \text{ æquat. } 1680.</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{igitur } 1\,Q + 8\,N \text{ æquabitur } 20.</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{et fit } 1\,N\ 2.</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Au-dessus des quatre proportionnelles, de petits traits verticaux en nombre croissant (un, deux, trois, quatre), qui les numérotent. « LC » : latus cubicum. L'exemple est juste : <formula notation="TeX">2^4 + 832 \cdot 2 = 1680</formula>, et <formula notation="TeX">4 + 16 = 20</formula>.</note></p>
<pb n="102" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f102.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">La vue montre deux feuillets superposés. En haut, sur une bande d'environ six lignes, le haut d'un grand feuillet numéroté « 48 » à l'encre dans l'angle supérieur droit, avec ses notes marginales : c'est le feuillet donné en entier à la vue 104, où il est transcrit. Posé dessus, un feuillet plus petit, numéroté « 47 bis » à l'encre en haut à droite, dont on transcrit ici la page.</note></p>
<p>Ita vero instituetur <unclear>Syncrisis</unclear>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} \dfrac{BS \;-\; Eq \text{ in } A\,2}{E\,2} \end{array}\right\} \begin{array}{l} Aq \\ +\,Eq\,\frac{1}{2}. \end{array} \quad \text{ergo} \quad \left.\begin{array}{l} BS \\ -\,Eq \text{ in } A\,2 \end{array}\right\} \begin{array}{l} E \text{ in } Aq\,2 \\ +\,Ec \end{array}</formula>
<unclear>ac</unclear>
<note type="editorial" resp="#pass">Dans « <formula notation="TeX">+\,Ec</formula> », le « c » est surchargé d'une tache d'encre.</note>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{proinde } \left.\begin{array}{l} E \text{ in } Aq\,2 \\ +\,Eq \text{ in } A\,2 \\ +\,Ec \end{array}\right\} BS.</formula>
<del>sunt latera duo <supplied resp="#pass">quorum quidem</supplied> A minus. A + E maius</del></p>
<p>Sunto duo latera quorum minus sit <formula notation="TeX">A</formula>. maius vero <formula notation="TeX">A + E</formula>.
q<hi rend="sup">d</hi> lateris <unclear>minoris</unclear><note type="editorial" resp="#pass">Les trois mots sont soulignés.</note>
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{lll} Aq &amp; Aqq &amp; Aqq \\ +\,A \text{ in } E\,2 &amp; +\,Ac \text{ in } E\,2 &amp; +\,Ac \text{ in } E\,4 \\ +\,Eq &amp; +\,Aq \text{ in } Eq\ \struck{4} &amp; \struck{+\,Aq \text{ in } Eq} \\ &amp; +\,Ac \text{ in } E\,2 &amp; +\,Aq \text{ in } Eq\,6 \\ &amp; +\,Aq \text{ in } Eq\,4 &amp; +\,A \text{ in } Ec\,4 \\ &amp; +\,A \text{ in } Ec\,2 &amp; +\,Eqq \\ &amp; +\,Aq \text{ in } Eq &amp; \\ &amp; +\,A \text{ in } Ec\,2 &amp; \\ &amp; +\,Eqq &amp; \end{array} \quad \text{quad.quad. lateris maioris}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Le carré posé en tête de la première colonne est celui de <formula notation="TeX">A + E</formula>, le plus grand côté ; le mot lu « minoris » est peut-être « maioris » mal formé. La deuxième colonne est le produit de ce carré par lui-même, terme à terme ; une accolade réunit ses termes semblables, et la troisième colonne en donne la somme. Un terme de la troisième colonne est barré et récrit à la ligne suivante.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Differentia quadrato-quadratorum \add{a duobus lateribus} } \dfrac{\begin{array}{l} Ac \text{ in } E\,4 \\ +\,Aq \text{ in } Eq\,6 \\ +\,A \text{ in } Ec\,4 \\ +\,Eqq \end{array}}{\text{aggregat. laterum } A\,2 + E} \;\Big\} \left.\begin{array}{l} E \text{ in } Aq\,2 \\ +\,Eq \text{ in } A\,2 \\ +\,Ec \end{array}\right\} \text{æq. } BS.</formula></p>
<p>rectangulo sub lateribus <formula notation="TeX">\begin{array}{l} Aq \\ +\,A \text{ in } E \end{array}</formula> differentia <formula notation="TeX">E</formula> fact. <formula notation="TeX">\begin{array}{l} E \text{ in } Aq \\ +\,A \text{ in } Eq \end{array}</formula> cuius duplum <formula notation="TeX">\begin{array}{l} E \text{ in } Aq\,2 \\ +\,A \text{ in } Eq\,2 \end{array} + E\,\text{cub.} \}</formula> æq. <formula notation="TeX">BS</formula>.</p>
<p>Itaque quod dicitur <formula notation="TeX">\left.\begin{array}{l} Aqq \\ +\,BS \text{ in } A \end{array}\right\} Zpp.</formula> pro <formula notation="TeX">BS</formula> substituto eius valore erit per interpretationem
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} Aqq \\ +\,E \text{ in } Ac\,2 \\ +\,Eq \text{ in } Aq\,2 \\ +\,Ec \text{ in } A \end{array}\right\} Zpp. \text{ id est}</formula>
factum abs <formula notation="TeX">\begin{array}{l} Eq \\ +\,Aq \\ +\,E \text{ in } A \end{array}</formula> quadrato differentiæ laterum plus rectangulo sub lateribus in <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">\begin{array}{l} Aq \\ +\,E \text{ in } A \end{array}</formula> rectangulum sub lateribus.</p>
<p>Vel si statuatur <formula notation="TeX">A</formula> latus maius erit <formula notation="TeX">A - E</formula> latus minus. et <formula notation="TeX">E</formula> differentia laterum ut supra. eadem erit Syncriseos ratio.</p>
<p>Vel in serie quatuor continue proportionalium posita <formula notation="TeX">A</formula> latere primo minore <del>&amp; quarto</del> <formula notation="TeX">A + E</formula> quarto maiore. erunt quatuor proportionalium cubi
<formula notation="TeX" rend="display">\overset{\text{I}}{Ac.} \qquad \begin{array}{l} \overset{\text{II}}{Ac} \\ +\,Aq \text{ in } E \end{array} \qquad \begin{array}{l} \overset{\text{III}}{Ac} \\ +\,Aq \text{ in } E\,2 \\ +\,Eq \text{ in } A. \end{array} \qquad \begin{array}{l} \overset{\text{IIII}}{Ac} \\ +\,Aq \text{ in } E\,3 \\ +\,Eq \text{ in } A\,3 \\ +\,E\,\text{cub.} \end{array}</formula>
differentia cuborum alterne sumptorum erit
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} E \text{ in } Aq\,2 \\ +\,Eq \text{ in } A\,2 \\ +\,E\,\text{cub.} \end{array}\right\} BS.</formula>
Factum vero ab <unclear>alterutra</unclear> extremarum in differentiam cuborum a reliquis alterne sumptorum erit
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} Aqq \\ +\,E \text{ in } Ac\,2 \\ +\,Eq \text{ in } Aq\,2 \\ +\,Ec \text{ in } A \end{array}\right\} Zpp.</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Le reste de la page est blanc.</note></p>
<pb n="103" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f103.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Le petit feuillet « 47 bis » est ici vu par son verso, posé sur la page de la vue 101 ; les deux premières lignes de celle-ci (« Hinc poterunt ordinari tria reductionis Theoremata », « Theorema I. », « Si A quad.-quad. ») dépassent au-dessus de lui et ne sont pas répétées. Aucun numéro sur ce verso. Un petit cercle à l'encre dans la marge de gauche, en tête du texte.</note></p>
<p>In æqualitate <unclear>Syncriseos</unclear> negata quoniam
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} BS \\ +\,Eq \text{ in } A\,2 \end{array}\right\} \begin{array}{l} E \text{ in } Aq\,2 \\ +\,Ec. \end{array} \quad \text{igitur} \quad \left.\begin{array}{l} E \text{ in } Aq\,2 \\ -\,Eq \text{ in } A\,2 \\ +\,Ec \end{array}\right\} BS.</formula>
Sit autem aggregat. duorum laterum <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">E</formula>, latus maius minusve <formula notation="TeX">A</formula>. ergo latus alterum erit <formula notation="TeX">E - A</formula>. aggregatum quadratorum erit <formula notation="TeX">\begin{array}{l} Aq\,2 \\ -\,E \text{ in } A\,2 \\ +\,Eq \end{array}</formula> quod ductum in aggregat. laterum <formula notation="TeX">E</formula>. facit <formula notation="TeX">\begin{array}{l} E \text{ in } Aq\,2 \\ -\,Eq \text{ in } A\,2 \\ +\,Ec \end{array}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Après « duorum laterum », une lettre surchargée et barrée, puis « E » à la ligne suivante.</note></p>
<p>seu aliter <formula notation="TeX">Ec</formula>. minus facto duplo sub rectangulo <formula notation="TeX">\begin{array}{l} E \text{ in } A \\ -\,Aq \end{array}</formula> in <formula notation="TeX">E</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{id est } \left.\begin{array}{l} Ec \\ -\,Eq \text{ in } A\,2 \\ +\,E \text{ in } Aq\,2 \end{array}\right\} BS.</formula>
Quum itaque <formula notation="TeX">\left.\begin{array}{l} BS \text{ in } A \\ -\,Aqq \end{array}\right\} Zpp.</formula> pro <formula notation="TeX">BS</formula> substituatur agnitus eius valor et
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} Ec \text{ in } A \\ -\,Eq \text{ in } Aq\,2 \\ +\,E \text{ in } Ac\,2 \\ -\,Aqq \end{array}\right\} Zpp.</formula>
æquale et quod fit abs <formula notation="TeX">\begin{array}{l} Eq \\ -\,E \text{ in } A \\ +\,Aq \end{array}</formula> quadrato aggregati laterum minus rectangulo sub lateribus in <formula notation="TeX">\begin{array}{l} E \text{ in } A \\ -\,Aq \end{array}</formula> rectangulum sub lateribus.</p>
<p>In serie vero quatuor continue proportionalium quarum extremæ <formula notation="TeX">A</formula> et <formula notation="TeX">E - A</formula>, cubi a singulis quatuor erunt.
<formula notation="TeX" rend="display">\overset{\text{I}}{Ac} \qquad \begin{array}{l} \overset{\text{II}}{Aq \text{ in } E} \\ -\,Ac \end{array} \qquad \begin{array}{l} \overset{\text{III}}{Eq \text{ in } A} \\ -\,E \text{ in } Aq\,2 \\ +\,Ac \end{array} \qquad \begin{array}{l} \overset{\text{IIII}}{Ec} \\ -\,Eq \text{ in } A\,3 \\ +\,E \text{ in } Aq\,3 \\ -\,Ac \end{array}</formula>
quorum omnium aggregatum est
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} Ec \\ -\,Eq \text{ in } A\,2 \\ +\,E \text{ in } Aq\,2 \end{array}\right\} BS.</formula>
aggregatum vero cuborum a tribus videlicet posterioribus <del>est</del> <formula notation="TeX">\begin{array}{l} Aq \text{ in } E\,2 \\ -\,Ac \\ -\,Eq \text{ in } A\,2 \\ +\,Ec \end{array}</formula> si ducatur in <formula notation="TeX">A</formula> primam fiet
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} Ac \text{ in } E\,2 \\ -\,Aqq \\ -\,Eq \text{ in } Aq\,2 \\ +\,Ec \text{ in } A \end{array}\right\} Zpp.</formula></p>
<p>Itemq; <del>fiet</del> si aggregatum cuborum a tribus prioribus ducatur in quartam.
<note type="editorial" resp="#pass">Le reste du petit feuillet est blanc. Le calcul est juste : la somme des quatre cubes et celle des trois derniers, multipliée par <formula notation="TeX">A</formula>, donnent bien les valeurs de <formula notation="TeX">BS</formula> et de <formula notation="TeX">Zpp</formula> trouvées plus haut.</note></p>
<pb n="104" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f104.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Le grand feuillet numéroté « 48 » à l'encre dans l'angle supérieur droit, vu en entier ; son haut était visible à la vue 102 sous le petit feuillet « 47 bis ». Au pied, une bande d'un feuillet plus grand placé dessous, où se lit « <formula notation="TeX">-</formula> A quad.quad. » et quelques traits pâles ; elle n'est pas transcrite ici. La page commence sur la fin d'un exemple numérique : la règle qu'il illustre (sans doute le théorème II de la vue 101) est antérieure à ce feuillet.</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin">Et ex agnita tum æqualitatis constitutione est <formula notation="TeX">E</formula> differentia duorum laterum. quorum quidem <formula notation="TeX">A</formula> in prima æquatione est minus <supplied resp="#pass">2</supplied>, in secunda vero maius <unclear>id est</unclear> 10. horum differentia 8. est <formula notation="TeX">E</formula>.</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Note marginale en haut à gauche, de la même main, en regard des lignes qui suivent. Le « 2 » est ajouté dans l'interligne au-dessus d'un signe d'insertion.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } 1\,QQ - 832\,N \text{ æquetur } 1680.</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{Igitur } 1\,Q - 8\,N \text{ æquabitur } 20 \text{ et fit } 1\,N\ 10.</formula>
Nota autem est 8 differentia inter 2 et 10 quoniam <formula notation="TeX">1\,C + 6720\,N</formula> æquatur 692,224. unde fit <formula notation="TeX">1\,N\ 64</formula>. quantum est quadratum abs 8.
<note type="editorial" resp="#pass">« 6720 » est écrit « 67 20 », en deux groupes. Les nombres sont justes : <formula notation="TeX">10^4 - 8320 = 1680</formula> ; <formula notation="TeX">832^2 = 692\,224</formula> et <formula notation="TeX">64^3 + 6720 \cdot 64 = 692\,224</formula>.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Theorema III.</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} B\ \text{solidum in } A \\ -\,A\ \text{quad.-quad.} \end{array}\right\}\ \text{æquet. } Z\ \text{plano-plano.}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} E\ \text{quadrati-cubus} \\ -\,Z\ \text{plano-plano } 4 \text{ in } E\ \text{quadrat.} \end{array}\right\}\ \text{æquet. } B\ \text{solido-solido}</formula>
Investigat autem <formula notation="TeX">E</formula> esse <formula notation="TeX">D</formula>.
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} D \text{ in } A \\ -\,A\ \text{quadrato} \end{array}\right\}\ \text{æquabit. } \begin{array}{l} D\ \text{quadrato } \frac{1}{2} \\ -\,\dfrac{B\ \text{solido}}{D\,2}. \end{array}</formula>
<note type="authorial" place="margin">4 hinc <supplied resp="#pass">facile</supplied> apparet <formula notation="TeX">\frac{BS}{D2}</formula> <unclear>cedere</unclear> <formula notation="TeX">E</formula> vel <formula notation="TeX">Dq</formula>. semis. quum in negata <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\frac{BS}{D2}</formula> <del><gap reason="illegible"/></del> ipsi <formula notation="TeX">Dq</formula>. semis. ut patet ex præcedente pagina</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Un « 4 » écrit à droite de la ligne « Investigat autem E esse D » renvoie à cette note marginale, qui porte le même « 4 ». Le mot après « facile » est ajouté dans l'interligne.</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\odot</formula></note>
Constitutione autem æqualitatis bene agnita est <formula notation="TeX">B</formula> solidum quod fit sub aggregato quadratorum in aggregatum laterum seu aliter cubus aggregati duorum laterum multatus facto <unclear>duplo</unclear> abs rectangulo sub lateribus in aggregatum laterum <formula notation="TeX">Z</formula> plano-plano factum abs quadrato aggregati laterum minus rectangulo in ipsum rectangulum. et fit <formula notation="TeX">E</formula> seu <formula notation="TeX">D</formula> aggregat. ipsorum laterum <formula notation="TeX">A</formula> maius ipsorum minusve
<note type="editorial" resp="#pass">Le mot lu « duplo » a la forme de « complo ». Dans la marge de gauche, un petit cercle pointé, comme à la vue 103.</note></p>
<p>In serie autem quatuor continue proportionalium est <formula notation="TeX">B</formula> solidum aggregatum cuborum a quatuor singulis <formula notation="TeX">Z</formula> plano-plano quod fit sub utraque extremarum in aggregatum cuborum a reliquis <formula notation="TeX">D</formula> aggregat. extremarum et fit <formula notation="TeX">A</formula> prima vel quarta</p>
<p>sunt proportionales continuæ 2. <formula notation="TeX">LC\,40</formula>. <formula notation="TeX">LC\,200</formula>. 10
<formula notation="TeX" rend="display">1248\,N - 1\,QQ \text{ æquatur } 2480</formula>
<note type="authorial" place="margin">quoniam ex agnita huius æquationis constitutione est <formula notation="TeX">E</formula> aggregatum duorum laterum quorum <formula notation="TeX">A</formula> est maius minusve. itaque cum sit <formula notation="TeX">E</formula> 12. potest <formula notation="TeX">A</formula> esse 10 vel 2.</note>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{Igitur } 12\,N - 1\,Q \text{ æquabitur } 20 \text{ et fit } 1\,N\ 2 \text{ vel } 10.</formula>
Nota autem est 12 aggregatum 2 et 10.
<note type="editorial" resp="#pass">Un même signe de renvoi, une sorte de « D » barré d'une flèche, se trouve devant « Igitur » et en tête de la note marginale ; « Nota » est souligné.</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">1{,}557{,}50\uncertain{4}</formula></note>
<formula notation="TeX">1\,C - 9920\,N</formula> æquabitur <formula notation="TeX">\overline{1557}</formula>. et fit <formula notation="TeX">1\,N\ 144</formula>. quantum est quadratum abs 12.
<note type="editorial" resp="#pass">Dans le texte, « 1557 » est surligné d'un trait ; le nombre entier est écrit dans la marge de gauche, encadré de traits et précédé d'un signe « = » : « 1,557,50 » suivi d'un dernier chiffre surchargé, un 4 écrit sur un 7 ou l'inverse. La valeur juste est <formula notation="TeX">1248^2 = 1\,557\,504</formula>, et <formula notation="TeX">144^3 - 9920 \cdot 144 = 1\,557\,504</formula>.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Problema II</head>
<p>Aequalitatem quadrato-quadrati affecti sub cubo per medium <unclear>cubicæ</unclear> radicem habentis planam ad quadraticam deprimere.
<note type="editorial" resp="#pass">« affecti » est corrigé sur un autre mot ; « cubicæ » est surchargé. Le reste du feuillet est blanc ; l'énoncé se poursuit sur la page de la vue 105.</note></p>
<pb n="105" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f105.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Verso du feuillet « 48 » : le « 48. » qu'on voit en haut à gauche est à l'envers, c'est le numéro du recto vu par transparence, comme les lignes pâles et inversées de la marge de gauche. Au pied, la bande d'un feuillet plus grand placé dessous, sans écriture lisible. La page continue le problème II de la vue 104.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Proponat. } \left.\begin{array}{l} A\ \text{quad.quad.} \\ +\,B \text{ in } A\ \text{cubo bis} \end{array}\right\}\ \text{æquari } Z\ \text{plano-plano.}</formula>
oportet facere quod imperatum est.</p>
<p>Sane si quadratum effingatur abs
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} A\ \text{quadrato} \\ +\,B \text{ in } A \\ -\,E\ \text{plano } \frac{1}{2}. \end{array}\right\}\ \text{erit illud} \begin{array}{l} A\ \text{quad.quad.} \\ +\,B \text{ in } A\ \text{cubum bis} \\ +\,B\ \text{quad. in } A\ \text{quad.} \\ +\,E\ \text{plano-plano } \frac{1}{4} \\ -\,E\ \text{plano in } A\ \text{quad. } \frac{1}{2} \\ -\,E\ \text{plano in } B \text{ in } A. \end{array}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">B+</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Le « <formula notation="TeX">\frac{1}{2}</formula> » de « <formula notation="TeX">-</formula> E plano in A quad. » est souligné : il est de trop (<formula notation="TeX">-E \cdot A^2</formula> sans demi), et l'auteur le barre à la ligne suivante. En regard, dans la marge de droite, « B+ ». Dans la marge de gauche, deux signes faits d'un « Q » ou d'un « G » barré précédé de deux ou trois traits horizontaux, à hauteur de ce calcul et de l'alinéa suivant ; leur sens n'est pas établi.</note></p>
<p>Utrique igitur æquationis parti addatur id quod deficit prima pars ab effecto a statuta radice plana quadrato concludetur ex illa æqualium æqualibus additione
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} A\ \text{quad.quad.} \\ +\,B \text{ in } A\ \text{cubo bis} \\ +\,B\ \text{quad. in } A\ \text{quad.} \\ +\,E\ \text{plano-plano } \frac{1}{4} \\ -\,E\ \text{plano in } A\ \text{quad. } \struck{\frac{1}{2}} \\ -\,\struck{A}\ \struck{B \text{ in}}\ E\ \text{plano in } B \text{ in } A \end{array}\right\}\ \text{æquari } \begin{array}{l} Z\ \text{plano-plano} \\ +\,B\ \text{quad. in } A\ \text{quad.} \\ +\,E\ \text{plano-plano } \frac{1}{4} \\ -\,E\ \text{plano in } A\ \text{quad.} \\ -\,E\ \text{plano in } B \text{ in } A. \end{array}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">« effecto » est corrigé sur un autre mot ; « prima pars » est souligné.</note></p>
<p>Utraque pars <unclear>dividatur</unclear> sub quadratice. Illic reducta ad analysin <gap reason="illegible"/> <unclear>oritur</unclear> manifesto.
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{l} A\ \text{quadrat.} \\ +\,B \text{ in } A \\ -\,E\ \text{plano } \frac{1}{2} \end{array}</formula>
quod si altera æqualitatis pars posset quoque dividi subquadratice quod oriretur foret æquale radicibus illis planis e prima parte ortis</p>
<p>Effingendum est igitur quadrat. a radice plana et illud alteri æqualitatis parti idest <formula notation="TeX">Z</formula> plano-plano una cum suis <del>adfectionibus</del> adfectionibus comparandum et adæquandum ut radices quoque comparentur et adæquentur inter se</p>
<p><note type="authorial" place="margin"><del><formula notation="TeX">LV\ E</formula> <gap reason="illegible"/></del> — quadrati</note>
Statuetur idcirco radix illa plana effingendi quadrato-quadrati
<formula notation="TeX" rend="display">\times\ \dfrac{E\ \text{plano in } B}{\begin{array}{l} LV.\ B\ \text{quad. } \struck{\text{quad.}}\ 4. \\ -\,E\ \text{plano } 4. \end{array}} \qquad = \left.\begin{array}{l} LV.\ B\ \text{quad.} \\ -\,E\ \text{plano.} \end{array}\right\} \text{in } Aq.</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">« quadrato-quadrati » est souligné dans le texte et la marge de gauche porte, entre deux traits, « quadrati » : correction de l'auteur ; au-dessus, dans la même marge, quelques signes lourdement biffés. Les signes « × » et « = » sont de l'auteur ; ils semblent marquer les deux termes de la racine, <formula notation="TeX">\sqrt{B^2 - E}\cdot A</formula> et <formula notation="TeX">\frac{E B}{\sqrt{4B^2 - 4E}}</formula>.</note></p>
<p>Sic enim in comparatione evanescent adfectiones sub <formula notation="TeX">A</formula> vel gradibus et reducetur in æqualitatem de <formula notation="TeX">E</formula> quo tendendum est.</p>
<p><note type="authorial" place="margin"><del><gap reason="illegible"/></del> ex rectangulo sub radicibus <formula notation="TeX">\dfrac{E\,pl \text{ in } B}{\begin{array}{l} LV\ Bq\,4 \\ -\,Ep\,4 \end{array}}</formula> id <formula notation="TeX">\left.\begin{array}{l} LV.\ Bq \\ -\,Ep \end{array}\right\}</formula> in <formula notation="TeX">Aq</formula>. scilicet</note></p>
<p>Effectum igitur quadrat. erit
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{l} \dfrac{E\ \text{plano-plano in } B\ \text{quad.}}{\begin{array}{l} B\ \text{quad. } 4 \\ \struck{\ill{}}\ -\,E\ \text{plano } 4. \end{array}} \\ +\,B\ \text{quad. in } A\ \text{quad.} \\ -\,E\ \text{plano in } A\ \text{quad.} \\ -\,E\ \text{plano in } B \text{ in } A. \end{array}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\left.\dfrac{\begin{array}{l} Epp \text{ in } Bqq \text{ in } Aq\,4 \\ -\,\uncertain{Eppp} \text{ in } Bq \text{ in } Aq\,4 \end{array}}{\begin{array}{l} LV\ Bq\,4 \\ -\,Ep\,4 \end{array}}\right\}</formula> <unclear>fiet</unclear> <formula notation="TeX">Ep \text{ in } B \text{ in } A</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Devant les trois derniers termes de l'effectum, des signes « <formula notation="TeX">\pm</formula> » et « = » tracés entre des traits horizontaux, et à droite du dénominateur une suite de petits traits obliques et de croix ; dans la marge de gauche, une colonne de signes semblables (« + », « = », « ± »). Le calcul marginal encadré, relié au texte par un grand trait courbe, est le produit des deux termes de la racine ; ses premières lettres sont surchargées. Le reste de la page est blanc.</note></p>
<pb n="106" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f106.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Deux feuillets superposés. En haut, sur trois lignes, le haut d'un grand feuillet numéroté « 51 » à l'encre, transcrit à la vue 110 où il est vu en entier. Posé dessus, un feuillet plus petit numéroté « 49 » à l'encre en haut à droite, dont on transcrit ici la page. Elle enchaîne sur la vue 105 : la phrase commence au milieu de la démonstration du problème II.</note></p>
<p>ad æquandum <formula notation="TeX">Z</formula> plano-plano una cum reliquis quæ illud comitantur <del>et adfirmat</del> expositis plano-planis et deletis utrinque adfectionibus sub <del>A et</del> <formula notation="TeX">A</formula> quadrato
<note type="editorial" resp="#pass">« et adfirmat » (lecture incertaine du mot barré) et « A et » sont barrés d'un trait.</note>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\dfrac{E\ \text{plano-plano in } B\ \text{quad.}}{\begin{array}{l} B\ \text{quad. } 4 \\ -\,E\ \text{plano } 4. \end{array}}\right\}\ \text{æquabit. } \begin{array}{l} Z\ \text{plano-plano} \\ +\,E\ \text{plano-plano } \frac{1}{4}. \end{array}</formula>
Et omnibus ductis in <formula notation="TeX">\begin{array}{l} B\ \text{quadrat. } 4 \\ -\,E\ \text{plano } 4. \end{array}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">E\ \text{plano-plano in } B\ \text{quadratum æquabitur } \begin{array}{l} Z\ \text{plano-plano in } B\ \text{quad.} \\ +\,E\ \text{plano-plano in } B\ \text{quad.} \\ -\,Z\ \text{plano-plano in } E\ \text{plano} \\ -\,E\ \text{plano-plano-plano.} \end{array}</formula>
<note type="authorial" place="margin">4 — 4</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Le premier et le troisième terme du second membre sont soulignés, et la marge de gauche porte en regard, entre deux traits, deux fois « 4 » : correction de l'auteur, qui a omis le coefficient 4 de ces deux termes.</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin">cubus</note>
Et deleto utrinque <formula notation="TeX">E</formula> plano-plano in <formula notation="TeX">B</formula> quadrat. omnibusque rite ordinatis
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} E\ \text{plani quadratum} \\ +\,Z\ \text{plano-plano } 4 \text{ in } E\ \text{plano} \end{array}\right\}\ \text{æquabit. } Z\ \text{plano-plano in } B\ \text{quad. } 4.</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">« quadratum » est souligné et la marge porte « cubus », souligné : correction de l'auteur, <formula notation="TeX">E</formula> plani cubus.</note>
Investigat autem <formula notation="TeX">E</formula> planum esse <formula notation="TeX">D</formula> planum.
<formula notation="TeX" rend="display">\text{Ergo } \left.\begin{array}{l} A\ \text{quadrat.} \\ +\,B \text{ in } A \\ -\,D\ \text{plano } \frac{1}{2} \end{array}\right\}\ \text{æquabit. } \begin{array}{l} \dfrac{D\ \text{plano in } B}{\begin{array}{l} LV.\ B\ \text{quad. } 4. \\ -\,D\ \text{plano } 4. \end{array}} \\[2ex] -\,\left.\begin{array}{l} LV.\ B\ \text{quad.} \\ -\,D\ \text{plano.} \end{array}\right\} \text{in } Aq \end{array}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Ici comme à la vue 105, la racine est écrite « in Aq » ; le sens demande le côté <formula notation="TeX">A</formula>, et la lettre qui suit <formula notation="TeX">A</formula> est peut-être un trait final. Transcrit tel qu'il se lit.</note></p>
<p>Et æqualitate secundum artem ordinata
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} A\ \text{quadrat.} \\ +\,B \text{ in } A \\ +\,\left.\begin{array}{l} LV.\ B\ \text{quad.} \\ -\,D\ \text{plano} \end{array}\right\} \text{in } Aq \end{array}\right\}\ \text{æquabit. } \begin{array}{l} D\ \text{plano } \frac{1}{2} \\ +\,\dfrac{D\ \text{plano in } B}{\begin{array}{l} LV.\ B\ \text{quad. } 4. \\ -\,D\ \text{plano } \underline{4}. \end{array}} \end{array}</formula></p>
<p><note type="authorial" place="margin">bis</note>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{Et si proponat. } \left.\begin{array}{l} A\ \text{quad.-quad.} \\ -\,B \text{ in } A\ \text{cub.} \end{array}\right\}\ \text{æquari } Z\ \text{plano-plano.}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">« cub. » est souligné et la marge porte « bis », souligné : correction de l'auteur, <formula notation="TeX">B</formula> in <formula notation="TeX">A</formula> cubum bis.</note>
radix plana effingendi quadrati statuetur
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} \dfrac{E\ \text{plano in } B}{\begin{array}{l} LV\ B\ \text{quad. } 4. \\ -\,E\ \text{plano } 4 \end{array}} \\[2ex] -\,\left.\begin{array}{l} LV\ B\ \text{quad.} \\ -\,E\ \text{plano} \end{array}\right\} \text{in } Aq \end{array}\right\}\ \text{comparanda } \begin{array}{l} A\ \text{quad.} \\ -\,B \text{ in } A \\ -\,E\ \text{plano } \frac{1}{2}. \end{array}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\left.\begin{array}{l} \dfrac{Ep \text{ in } B}{\begin{array}{l} LV\ Bq\,4 \\ -\,Ep\,4 \end{array}} \\ +\,\left.\begin{array}{l} LV\ Bq \\ -\,Ep \end{array}\right\} \text{in } Aq. \end{array}\right.</formula> comparanda <formula notation="TeX">\begin{array}{l} Aq \\ -\,B \text{ in } A \\ -\,Ep\,\frac{1}{2}. \end{array}</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Devant le signe « <formula notation="TeX">-</formula> » de la racine, dans la marge de gauche, des astérisques et un « + » entre deux traits, avec une tache biffée au-dessus ; devant « B in A » du membre de droite, un signe « = » (ou « <formula notation="TeX">-</formula> » repassé). Dans la marge de droite, une version corrigée de la même comparaison, entourée d'un trait, où le signe de la racine est « + » et les lettres <formula notation="TeX">E</formula> sont repassées.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Et si proponat. } \left.\begin{array}{l} B \text{ in } A\ \text{cubum bis} \\ -\,A\ \text{quad.-quad.} \end{array}\right\}\ \text{æquari } Z\ \text{plano-plano.}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Le reste de la page est blanc ; au pied, des traces pâles vues par transparence. L'énoncé qui la termine se poursuit au-delà, sans doute au verso (vue 107).</note></p>
<pb n="107" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f107.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Verso du petit feuillet « 49 », sans numéro. Le haut de la vue montre le carton de fond au-dessus du bord du feuillet. Le long du bord droit, une bande étroite d'un autre feuillet, avec des bouts de lignes (« bis », « Zpp. in », « E plani », « æque », « Investig. », « et fit Z », « ex applica… », « quadratum ») : ce sont les marges d'une autre page, qui ne sont pas transcrites ici. La page continue la vue 106, qui s'arrêtait sur l'énoncé « Et si proponatur B in A cubum bis <formula notation="TeX">-</formula> A quad.quad. æquari Z plano-plano ».</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\times^{\circ}</formula> fiet autem post metamorphosin æqualitas <formula notation="TeX">\left.\begin{array}{l} Eppp \\ -\,Zpp \text{ in } Ep\,4. \end{array}\right\} Bq \text{ in } Zpp\,4.</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Note de la marge supérieure gauche ; son signe de renvoi, une croix surmontée d'un petit cercle, se retrouve plus bas devant « Et radix plana ».</note></p>
<p>licebit argumentari
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} A\ \text{quad.quad.} \\ -\,B \text{ in } A\ \text{cub. bis} \end{array}\right\}\ \text{æquari } Z\ \text{plano-plano.}</formula>
quod erit auferre æqualia ab æqualibus.</p>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\underline{B}</formula></note>
<formula notation="TeX">\times^{\circ}</formula> Et radix plana effingendi quadrati statuetur
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} \dfrac{E\ \text{plano in } \overline{E}}{\begin{array}{l} LV.\ B\ \text{quad. } 4. \\ +\,E\ \text{plano } 4. \end{array}} \\[2ex] -\,\left.\begin{array}{l} LV\ B\ \text{quad.} \\ +\,E\ \text{plano.} \end{array}\right\} \text{in } \overline{A} \end{array}\right\}\ \text{comparanda } \begin{array}{l} B \text{ in } A. \\ +\,E\ \text{plano } \frac{1}{2} \\ -\,A\ \text{quad.} \end{array}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\underline{Aq}</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Le second « E » du numérateur est surligné et la marge porte « B » : correction de l'auteur, <formula notation="TeX">E</formula> plano in <formula notation="TeX">B</formula>. De même « A » est surligné dans « in A », et la marge porte « Aq ». Devant le numérateur, un « 4 » barré ; devant « LV B quad. », deux traits horizontaux ; dans la marge, un astérisque et un signe biffé.</note>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\left.\begin{array}{l} 4\ \dfrac{Ep \text{ in } B}{\begin{array}{l} LV\ Bq\,4 \\ +\,Ep\,4. \end{array}} \\ -\,LV \left\{\begin{array}{l} Bq \\ +\,Eq \end{array}\right\} \text{in } Aq. \end{array}\right.</formula> comparanda <formula notation="TeX">\begin{array}{l} B \text{ in } A \\ -\,Aq \\ -\,Ep\,\frac{1}{2}. \end{array}</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Dans la marge de droite, séparée du texte par un long trait vertical, une version récrite de la même comparaison ; plusieurs « E » y sont repassés, et devant « B in A » un mot biffé.</note></p>
<p>Fit itaque <unclear>omni rite</unclear> reductio quæ imperata est</p>
<p>Hinc ordinabuntur tria reductionis Theoremata.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Theorema I.</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} A\ \text{quad.quad.} \\ +\,B \text{ in } A\ \text{cubum bis} \end{array}\right\}\ \text{æquetur } Z\ \text{plano-plano.}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} E\ \text{plani cubus} \\ +\,Z\ \text{plano-plano } \struck{+} \text{ in } E\ \text{plano} \end{array}\right\}\ \text{æquet. } Z\ \text{plano-plano in } B\ \text{quad. } \underline{4}.</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\times</formula> Investigat autem <del>A</del> <formula notation="TeX">E</formula> plano esse <formula notation="TeX">D</formula> plano.</note>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} A\ \text{quad.} \\ +\,B \text{ in } A \\ +\,\left.\begin{array}{l} LV.\ B\ \text{quad.} \\ -\,D\ \text{plano} \end{array}\right\} \text{in } A \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } \begin{array}{l} \dfrac{D\ \text{plano in } B}{LV \left\{\begin{array}{l} B\ \text{quad. } 4 \\ -\,D\ \text{plano } 4. \end{array}\right.} \\ +\,D\ \text{plano } \frac{1}{2} \end{array}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">Aq</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Dans le second membre de la cubique, un signe « + » barré tient la place du coefficient ; la ligne « Investigat autem E planum esse D planum » manque dans le texte et est donnée dans la marge de gauche, avec le renvoi « × ». Le premier membre de l'équation finale est cerné d'un trait ; en regard, dans la marge, « Aq ».</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">*</formula> quoniam <formula notation="TeX">\begin{array}{l} LBq \\ -\,Dp \end{array}</formula> adiectum <formula notation="TeX">B</formula> facit 3. &amp; æqualitate ordinata <unclear>sublata</unclear> 2. ergo eiusdem duplum <formula notation="TeX">\begin{array}{l} LV\ Bq\,4 \\ -\,Dp\,4 \end{array}</formula> adiectum <formula notation="TeX">B</formula> 2. idest <gap reason="illegible"/> faciet 6. duplum ipsius 3.</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Note encadrée dans la marge de droite, avec un astérisque ; ses fins de lignes passent sous le bord du feuillet voisin.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Theorema II.</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} A\ \text{quad.quad.} \\ -\,B \text{ in } A\ \text{cub. bis.} \end{array}\right\}\ \text{æquetur } Z\ \text{plano-plano.}</formula>
<note type="authorial" place="margin">4</note>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} E\ \text{plani cubus} \\ \struck{+}\ Z\ \text{plano-plano } 4 \text{ in } E\ \text{plano} \end{array}\right\}\ \text{æquetur } Z\ \text{plano-plano in } B\ \text{quad. } 4</formula>
Investigat autem <formula notation="TeX">E</formula> planum esse <formula notation="TeX">D</formula> planum.
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} A\ \text{quad.} \\ -\,B \text{ in } A \\ -\,\left.\begin{array}{l} LV\ B\ \text{quad.} \\ -\,D\ \text{plano.} \end{array}\right\} \text{in } \underline{A} \end{array}\right\}\ \text{æquabit. } \begin{array}{l} \dfrac{D\ \text{plano in } B}{\begin{array}{l} LV\ B\ \text{quad. } 4. \\ -\,D\ \text{plano } 4 \end{array}} \\ +\,D\ \text{plano } \frac{1}{2} \end{array}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">Aq</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Devant « Z plano-plano 4 in E plano », un signe biffé de plusieurs traits, et un « 4 » dans la marge. Devant les deux derniers termes du premier membre de l'équation finale, deux signes « <formula notation="TeX">-</formula> » dans la marge, le second repassé ; en regard, « Aq ». Au-dessous, dans la marge de gauche, un grand signe en forme de « Y » ouvert, sans texte.</note></p>
<p>Constitutione autem tum huius tum antecedentis æqualitatis bene agnita sunt duo latera a quibus quadrato-quadratorum differentia applicata ad aggregatum cuborum facit <formula notation="TeX">B</formula> bis. quadratum vero differentiæ laterum multatæ ipsa <formula notation="TeX">B</formula>, ablatum ex eiusdem <formula notation="TeX">B</formula> quadrato relinquit <formula notation="TeX">D</formula> planum sive <formula notation="TeX">E</formula> planum et fit <formula notation="TeX">Z</formula> plano-plano <del>ex applicatione quadrati aggregati laterum minus triplo rectangulo sub lateribus ad rectangulum <unclear>subcubis</unclear></del>
<note type="authorial" place="margin">ex applicatione quadrati <supplied resp="#pass">cubi</supplied> a <formula notation="TeX">Dp</formula>. ad differentiam <del><gap reason="illegible"/></del> quadruplati quadratorum a <formula notation="TeX">D</formula> et <formula notation="TeX">B</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Les deux lignes « ex applicatione … subcubis » sont cernées d'un trait fermé, que l'on prend pour une suppression ; la note marginale, entre deux traits horizontaux dans la marge de gauche, en donne le remplacement. Dans cette note, « cubi » est ajouté au-dessus de la ligne, et un mot est biffé après « differentiam ».</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin">quoniam ex prædicta <gap reason="illegible"/> demonstratis <formula notation="TeX">D\,ppp</formula>. <formula notation="TeX">\left\{\begin{array}{l} Zpp \text{ in } Bqq \\ -\,Zpp \text{ in } \ill{} \end{array}\right.</formula> <formula notation="TeX">\dfrac{Dppp.}{Bq\,4 \;-\; Bqq}</formula> <formula notation="TeX">Zpp</formula>. lateribus vel si in locum <formula notation="TeX">B\,2</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Note marginale au pied de la marge de gauche, en partie sous le bord du feuillet ; la lecture de sa disposition est très incertaine.</note></p>
<p><del>subrogetur agnitus eius valor</del> <formula notation="TeX">\dfrac{\begin{array}{l} Aqq \\ -\,Eqq \end{array}}{\begin{array}{l} Ac \\ +\,Ec \end{array}}</formula>. <formula notation="TeX">B\,2</formula>. <formula notation="TeX">\left.\dfrac{\begin{array}{l} Aqq \\ +\,\uncertain{Aqq \text{ in } Ec} \\ -\,\uncertain{Eqq \text{ in } Ac} \end{array}}{\begin{array}{l} Ac \\ +\,Ec \end{array}}\right\}</formula> æqual. <formula notation="TeX">Zpp</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">La dernière ligne, au ras du bord inférieur déchiré, est barrée d'un long trait qui la traverse ; on ne sait s'il porte sur toute la ligne ou sur les seuls mots « agnitus eius valor ». Les termes du second numérateur sont serrés et en partie surchargés ; au-dessus du premier, « 2 ».</note></p>
<pb n="108" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f108.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Deux feuillets superposés, comme à la vue 106. En haut, les trois premières lignes du grand feuillet « 51 » (transcrit à la vue 110). Posé dessus, un petit feuillet numéroté « 50 » à l'encre en haut à droite, dont on transcrit la page. À gauche, une bande du feuillet précédent laisse voir des bouts de ses notes marginales (« Aq », « …anda », « adiectum B », « æqualitate », « idest », « ipsius ») : ce sont ceux de la vue 107. La page continue la vue 107.</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\underline{\text{bis}}</formula></note>
et <formula notation="TeX">A</formula> est latus unum hic maius illic minus</p>
<p>In serie vero quatuor continue proportionalium <formula notation="TeX">B</formula> <supplied resp="#pass">bis</supplied> est differentia illarum omnium alterne sumptarum <formula notation="TeX">Z</formula> plano-plano quod fit ab utraque extremarum in cubum differentiæ reliquarum alterne sumptarum et fit <formula notation="TeX">E</formula> plano sive <formula notation="TeX">D</formula> plano differentia sub quadrupla inter quadratum differentiæ omnium alterne sumptarum et quadratum differentiæ extremarum multatæ triplo differentiæ mediarum.
<note type="editorial" resp="#pass">« bis » est écrit au-dessus de « B » et répété, souligné, dans la marge de gauche.</note>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{unde } \left.\begin{array}{l} LV.\ B\ \text{quad. } \boxed{4}. \\ -\,D\ \text{plano } \boxed{4}. \end{array}\right\}\ \text{est differentia extremarum}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><del><formula notation="TeX">LV\ Bq \ldots -\,Dp\,4</formula></del></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Les deux « 4 » sont encadrés d'un trait. Dans la marge de gauche, en regard, une formule lourdement biffée dont on distingue la fin « <formula notation="TeX">-</formula> Dp 4 ».</note>
minus triplo differentiæ mediarum et tum prima intelligitur minor inter extremas illic fit <formula notation="TeX">A</formula> differentia binarum primarum alterne sumptarum hic binarum postremarum.</p>
<p>sunt proportionales continuæ. 1. 2. 4. 8.
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">+</formula></note>
<formula notation="TeX" rend="display">1\,QQ - 5\,C \text{ æquatur } 216.</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{Igitur } 1\,Q + 3\,N \text{ æquabitur } 18 \text{ et fit } 1\,N\ 3.</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Le signe « <formula notation="TeX">-</formula> » de « <formula notation="TeX">-</formula> 5 C » est souligné, et la marge porte « + » entre deux traits : correction de l'auteur. Avec « + », l'exemple est juste : <formula notation="TeX">81 + 135 = 216</formula>.</note>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{et si } 1\,QQ - 5\,C \text{ æquat. } 216.</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{Igitur } 1\,Q - 3\,N \text{ æquabit. } 18. \text{ et fit } 1\,N\ \overline{6}.</formula></p>
<p><note type="authorial" place="margin">5400.</note>
<formula notation="TeX">*</formula> Nota est autem 3. quoniam <formula notation="TeX">1\,C + 864\,N</formula>. æquatur <formula notation="TeX">\underline{540}</formula> et fit <formula notation="TeX">1\,N\ 6</formula>. differentia sub quadrupla inter quadratum a dato latere 5. et quadratum abs 1. unde dignoscitur ipsa longitudo quæ adiecta longitudini 5 facit 6. duplum ipsius 3.
<note type="editorial" resp="#pass">« 540 » est souligné et la marge porte « 5400. » : correction de l'auteur ; <formula notation="TeX">6^3 + 864 \cdot 6 = 5400</formula>. Dans « 864 N », le N est surchargé. Plus bas dans la marge, « /5/ » entre deux traits obliques.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Theorema III</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} B \text{ in } A\ \text{cubum bis} \\ -\,A\ \text{quad.-quad.} \end{array}\right\}\ \text{æquetur } Z\ \text{plano-plano } \text{in } B\ \text{quad. } 4.</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">« in B quad. 4 », après « Z plano-plano », est cerné d'un trait, avec au-dessus un signe pareil à celui de la marge plus bas (« + Dq ») ; le « 4 » est surchargé. Le cerne marque sans doute une suppression.</note>
<note type="authorial" place="margin"><del><formula notation="TeX">Zpp \text{ in } Bq\,4.</formula></del> <formula notation="TeX">\left.\begin{array}{l} -\,E\ \text{plani cubus} \\ +\,\struck{Z\ \text{plano-plano in } E\ \text{plan.}} \end{array}\right.</formula> æquetur <formula notation="TeX">Zpp \text{ in } B\,q\,4</formula>. Investigat autem <formula notation="TeX">E</formula> plano esse <formula notation="TeX">D</formula> plano.</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Note de la marge de gauche, écrite en regard de l'énoncé : l'équation en <formula notation="TeX">E</formula> manque dans le texte. La première ligne est barrée, et une partie de la troisième ; le « <formula notation="TeX">-</formula> » initial est repassé.</note>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} B \text{ in } A \\ +\,\left.\begin{array}{l} LV.\ B\ \text{quad.} \\ +\,D\ \text{plano} \end{array}\right\} \overline{A} \\ -\,A\ \text{quad.} \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } \begin{array}{l} \dfrac{D\ \text{plano in } B}{\begin{array}{l} LV\ B\ \text{quad. } 4. \\ +\,D\ \text{plano } 4. \end{array}} \\ \struck{\ill{}}\ +\,D\ \text{plano } \frac{1}{2}. \end{array}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">La lettre qui suit l'accolade de la racine est surchargée ; dans la marge, deux traits horizontaux. Devant « + D plano ½ », un signe biffé.</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">+\,Dq</formula></note>
Constitutione autem æqualitatis bene agnita sunt duo latera a quibus differentia quadrato-quadratorum applicata differentiæ cuborum facit <formula notation="TeX">B</formula> bis. differentia vero inter quadratum aggregati laterum multati <formula notation="TeX">B</formula> <supplied resp="#pass">+</supplied> <del>quadrato</del> et ipsum <formula notation="TeX">B</formula> quadratum relinquit <formula notation="TeX">D</formula> planum
<note type="editorial" resp="#pass">« quadrato » est encadré d'un trait (supprimé), un « + » est écrit au-dessus, et la marge porte « + Dq » entre deux traits : correction de l'auteur, dont la place exacte dans la phrase n'est pas sûre.</note></p>
<p><del>et est <formula notation="TeX">A</formula> latus maius minusve.</del>
<note type="authorial" place="margin">et fit <formula notation="TeX">Z</formula> plano-plano ex applicatione cubi a <formula notation="TeX">D</formula> pl. ad aggregatum <supplied resp="#pass">quadruplum</supplied> quadratorum a <formula notation="TeX">\begin{array}{l} Bq \\ +\,Dq \end{array}</formula>.</note>
<note type="editorial" resp="#pass">La ligne « et est A latus maius minusve » est barrée d'un trait ; la note marginale, soulignée et reliée par un trait, en prend la place. « quadruplum » est ajouté au-dessus de la ligne.</note></p>
<p>In serie quatuor continue proportionalium <formula notation="TeX">B</formula> <supplied resp="#pass">bis</supplied> est composita ex illis omnibus
<note type="editorial" resp="#pass">Cette ligne et la suivante sont barrées d'un trait léger, qui paraît les supprimer. Le reste du petit feuillet est blanc.</note></p>
<pb n="109" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f109.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Verso du petit feuillet « 50 », vu seul ; en haut à gauche, le « 50 » du recto par transparence, à l'envers. Le haut de la vue montre le carton de fond ; à droite, le bord d'un autre feuillet avec un astérisque isolé. La page continue la vue 108, qui s'arrêtait sur « In serie quatuor continue proportionalium B bis est composita ex illis omnibus ».</note></p>
<p><formula notation="TeX">Z</formula> plano-plano quod fit ab utraque extremarum in cubum compositæ ex tribus reliquis</p>
<p>et fit <formula notation="TeX">E</formula> plano sive <formula notation="TeX">D</formula> plano differentia sub quadrupla inter quadratum aggregati extremarum adiuncti triplo aggregato mediarum et quadratum aggregati omnium.
<formula notation="TeX" rend="display">\text{unde } \left.\begin{array}{l} LV.\ B\ \text{quad. } 4 \\ +\,D\ \text{plano } 4 \end{array}\right\}\ \text{est aggregatum extremarum plus triplo}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\underline{Q\ I}</formula></note>
aggregati mediarum et fit <formula notation="TeX">A</formula> <unclear>sive</unclear> <formula notation="TeX">E</formula> composita ex tribus primis sive ex tribus postremis
<note type="editorial" resp="#pass">« A sive E » : les deux mots après « fit » sont soulignés ou barrés d'un même trait, et la marge porte en regard un signe fait d'un « Q » (ou « G ») barré et d'un « I », souligné ; on ne sait s'il corrige ou renvoie.</note></p>
<p>sunt proportionales continuæ <formula notation="TeX">\overset{\text{I}}{1}</formula>. <formula notation="TeX">\overset{\text{II}}{2}</formula>. <formula notation="TeX">\overset{\text{III}}{4}</formula>. <formula notation="TeX">\overset{\text{IIII}}{8}</formula>.
<formula notation="TeX" rend="display">15\,C - 1\,QQ \text{ æquatur } 2744.</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\times</formula> <formula notation="TeX">21\,N - 1\,Q</formula> (et fit <formula notation="TeX">1\,N\ 7</formula> vel 14)</note>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{Igitur } 21\,N\ \times\ \text{æquabitur } 98</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Le texte porte « Igitur 21 N » souligné, puis une croix, puis « æquabitur 98 » ; la marge de gauche, avec la même croix, donne le premier membre complet, « 21 N <formula notation="TeX">-</formula> 1 Q », et, cerclé, « et fit 1 N 7 vel 14 ». Les valeurs sont justes : <formula notation="TeX">15 \cdot 343 - 2401 = 2744</formula>, <formula notation="TeX">21 \cdot 7 - 49 = 98</formula> et <formula notation="TeX">21 \cdot 14 - 196 = 98</formula>.</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\begin{array}{l} 10{,}976\,N \\ -\,\struck{\ill{}}\,N \text{ æquat.} \\ 617{,}400. \end{array}</formula></note>
Nota est autem 21 quoniam <formula notation="TeX">1\,C</formula> <del><formula notation="TeX">-</formula> <gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">*</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Après « 1 C », un mot barré, précédé d'un trait ; l'astérisque, plus loin sur la ligne, renvoie à la marge, où l'équation est donnée : <formula notation="TeX">1\,C - 10\,976\,N</formula> æquat. <formula notation="TeX">617\,400</formula> ; le nombre barré de la deuxième ligne de la marge paraît être une première écriture de 10976. Les valeurs sont justes : <formula notation="TeX">4 \cdot 2744 = 10\,976</formula>, et <formula notation="TeX">126^3 - 10\,976 \cdot 126 = 617\,400</formula>.</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">* 729</formula></note>
et fit <formula notation="TeX">1\,N</formula> <formula notation="TeX">\underline{126}</formula>. differentia sub quadrupla inter 225. et <formula notation="TeX">\underline{725}</formula>. unde dignoscitur <formula notation="TeX">L.\,729</formula> id est longitudo 27 quæ adiecta longitudini 15 facit 42 duplum ipsius 21.
<note type="editorial" resp="#pass">Au-dessus de « 126 », un nombre récrit ; « 725 » est souligné, et la marge porte « 729 » avec un astérisque, au-dessus d'un nombre biffé : correction de l'auteur (<formula notation="TeX">729 - 225 = 504 = 4 \cdot 126</formula>).</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Problema III.</head>
<p>Æqualitatem quadrato-quadrati adfecti tum sub latere quam quadrato per medium cubicæ radicem habentis planam ad quadraticam deprimere
<formula notation="TeX" rend="display">\text{Proponatur } \left.\begin{array}{l} A\ \text{quadrato-quadrat.} \\ +\,G\ \text{plano in } A\ \text{quad. bis} \\ +\,B\ \text{solido in } A. \end{array}\right\}\ \text{æquari } Z\ \text{plano-plano}</formula>
oportet facere quod imperatum est</p>
<p>Sane si quadratum effingatur abs
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{l} A\ \text{quadrato} \\ +\,G\ \text{plano} \\ +\,E\ \text{quadrato } \frac{1}{2} \end{array} \quad \text{erit illud} \quad \begin{array}{l} A\ \text{quad.quad.} \\ =\,G\ \text{plano-plano} \\ +\,\underline{G \text{ in } A\ \text{quad. bis}} \\ -\,E\ \text{quad.quad. } \underline{4}. \\ +\,E\ \text{quad. in } A\ \text{quad.} \\ +\,G\ \text{plano in } E\ \text{quad.} \end{array}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\begin{array}{c} + \\ G\ \text{plano in } Aq\ \text{bis} \\ \pm \\ \frac{1}{4} \end{array}</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Les signes des deuxième, troisième et quatrième termes sont doublés de traits horizontaux, et la marge de gauche donne, chacun entre deux traits, les corrections de l'auteur : « + » pour le deuxième, « G plano in Aq bis » pour le troisième, « ± » et « ¼ » pour le quatrième. Corrigé, le carré est juste.</note></p>
<p>quoniam igitur ex iis quæ proposita sunt <unclear>adhibita methodo</unclear>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} A\ \text{quad.quad.} \\ +\,G\ \text{plano in } A\ \text{quad. bis} \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } \begin{array}{l} Z\ \text{plano-plano.} \\ -\,B\ \text{solido in } A. \end{array}</formula>
<note type="authorial" place="margin">utrique igitur æquationis parti addatur id quod deficit ab effecto a statuto radice plana quadrato</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Note de la marge de gauche, soulignée, en regard de la ligne suivante.</note>
ergo hac æqualium æqualibus additione rursum pars parti erit æqualis</p>
<p>Tam utraque pars dividitur subquadratice, illic reducta ad analysin <gap reason="illegible"/> <unclear>oritur</unclear> manifesto.
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{l} A\ \text{quadratum} \\ +\,G\ \text{plano} \\ +\,E\ \text{quadrato } \frac{1}{2}. \end{array}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Le reste de la page est blanc. Le mot illisible après « analysin » est celui de la même formule à la vue 105.</note></p>
<pb n="110" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f110.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Le grand feuillet numéroté « 51 » à l'encre en haut à droite, vu en entier ; ses trois premières lignes étaient visibles aux vues 106 et 108. Au pied, la bande d'un feuillet plus grand placé dessous, avec des traces pâles. La page continue le problème III de la vue 109.</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin">ex</note>
quod si altera quoque æqualitatis pars posset dividi subquadratice quod oriretur foret radicibus illis planis <del>et</del> prima parte ortis æquale
<note type="editorial" resp="#pass">« et » est souligné et la marge porte « ex », souligné : correction de l'auteur.</note></p>
<p>Effingendum est igitur quadratum a radice plana. et illud alteri æqualitatis parti id est <formula notation="TeX">Z</formula> plano-plano una cum suis adfectionibus comparandum et adæquandum ut radices quoque comparentur et adæquentur inter se et statuetur idcirco radix illa plana effingendi quadrati
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{l} \dfrac{B\ \text{solido}}{E\ \text{bis}} \\ -\,E \text{ in } A. \end{array}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\times</formula> et reducetur in æqualitatem de <formula notation="TeX">E</formula>,</note>
Sic enim in comparatione evanescent adfectiones sub <formula notation="TeX">A</formula> <del>et quadrato</del> gradibus <formula notation="TeX">\times</formula> quo tendendum est.
<note type="editorial" resp="#pass">« et quadrato » paraît barré d'un trait ; la croix renvoie à la note marginale, écrite en regard.</note></p>
<p>Effectum igitur quadratum erit
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} E\ \text{quad. in } A\ \text{quad.} \\ \dfrac{B\ \text{solido-solidum}}{E\ \text{quad. } 4.} \\ -\,B\ \text{solido in } A \end{array}\right\}\ \text{æquale } \begin{array}{l} Z\ \text{plano-plano} \\ \pm\,B\ \text{solido in } A \\ =\,G\ \text{plano-plano} \\ =\,E\ \text{quad.quad. } \underline{4}. \\ =\,E\ \text{quad. in } A\ \text{quad.} \\ =\,G\ \text{plano in } E\ \text{quad.} \end{array}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\begin{array}{cc} \frac{1}{4} &amp; + \\ &amp; + \\ &amp; + \\ &amp; + \end{array}</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Les signes du second membre sont récrits ou doublés de traits (« ± », « = »), et la marge de gauche porte une colonne de quatre « + », chacun entre deux traits, avec « ¼ » : corrections de l'auteur, qui donnent le carré de <formula notation="TeX">A^2 + G + \frac{E^2}{2}</formula> augmenté de <formula notation="TeX">Z - BA</formula>. « ¼ » est aussi écrit dans la marge de droite, en regard de « E quad.quad. 4 », souligné.</note></p>
<p>Et deletis utrinque adfectionibus sub <formula notation="TeX">A</formula> et <formula notation="TeX">A</formula> quadrato
<formula notation="TeX" rend="display">\dfrac{B\ \text{solido-solidum}}{E\ \text{quad. } 4}\ \text{æquabitur } \begin{array}{l} Z\ \text{plano-plano} \\ \struck{\pm}\,E\ \text{quad.quad. } \frac{1}{4} \\ -\,G\ \text{plano in } E\ \text{quad.} \end{array}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">+\,\underline{Gpp.}</formula>    <formula notation="TeX">\mp</formula>    <formula notation="TeX">\pm</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">La marge ajoute « + Gpp. », omis dans le second membre, et corrige les signes des deux derniers termes.</note></p>
<p>Et omnibus in <formula notation="TeX">E</formula> quadratum 4 ductis et rite ordinatis
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} E\ \text{quadrati cubus} \\ +\,G\ \text{plano } 4 \text{ in } E\ \text{quadrato-quadrat.} \\ +\,\left.\begin{array}{l} Z\ \text{plano-plano } 4 \\ =\,G\ \text{plano-plano } 4 \end{array}\right\} \text{in } E\ \text{quadrat.} \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } B\ \text{solido-solido}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">+</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Devant « G plano-plano 4 », un signe récrit ; la marge porte « + » entre deux traits.</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\underline{Q/}</formula></note>
Investigat autem <formula notation="TeX">E</formula> esse <formula notation="TeX">D</formula>.
<formula notation="TeX" rend="display">\text{Ergo } \left.\begin{array}{l} A\ \text{quad.} \\ +\,G\ \text{plano} \\ =\,D\ \text{quadrato } \frac{1}{2} \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } \begin{array}{l} \overline{G\ \text{plano}} \\ \pm\,\dfrac{B\ \text{solido}}{D\ \text{bis}} \\ -\,\underline{D\ \text{quad. } \frac{1}{2}} \end{array}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\pm</formula>    <formula notation="TeX">\underline{D \text{ in } A}</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Dans la marge de gauche, le même signe « Q » barré qu'aux vues 105 et 109, puis « ± » et, encadré, « D in A » en regard de la troisième ligne du premier membre ; dans le second membre, « G plano » est surligné et « D quad. ½ » souligné. Ces marques corrigent l'équation sans que la forme finale voulue se lise avec certitude.</note></p>
<p>Et si proponatur
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} A\ \text{quad.quad.} \\ +\,G\ \text{plano in } A\ \text{quad. bis} \\ -\,B\ \text{solido in } A \end{array}\right\}\ \text{æquari } Z\ \text{plano-plano}</formula>
radix effingendi quadrati statuetur
<formula notation="TeX" rend="display">* \left.\begin{array}{l} \dfrac{B\ \text{solidum}}{E\ \text{bis}} \\ =\,B \text{ in } A \end{array}\right\}\ \text{comparanda } \begin{array}{l} A\ \text{quadrato} \\ =\,G\ \text{plano} \\ +\,E\ \text{quadrato } \frac{1}{2} \end{array}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">+</formula>    <formula notation="TeX">\underline{+\,E}</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">La marge corrige les signes : « + » en regard de la ligne du numérateur, et « + E » souligné en regard de « = B in A » ; la racine doit être <formula notation="TeX">\frac{B}{2E} + E A</formula>.</note></p>
<p><formula notation="TeX">*</formula> Facta metamorphosi hæc erit æquatio
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{l} Eqqq \\ +\,Gp \text{ in } Eqq\,4 \\ +\,Gpp \text{ in } Eq\,4 \\ +\,Zpp \text{ in } Eq\,4 \end{array} \;\Big|\; BSS.</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Cette dernière ligne commence dans la marge, sous un trait horizontal qui traverse la page ; entre les deux membres, un simple trait vertical. Le reste du feuillet est blanc.</note></p>
<pb n="111" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f111.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Verso du feuillet « 51 » : en haut à gauche, le « 51 » du recto par transparence, à l'envers, et toute la page est traversée des lignes du recto vues à l'envers. Au pied, sous le bord du feuillet, reparaissent les deux dernières lignes de la page de la vue 109 (« … oritur manifesto. A quadratum + G plano + E quadrato ½ », avec la fin de la note marginale « plana quadrato ») : elles ne sont pas répétées. Le long du bord droit, une bande de la marge gauche d'un autre feuillet (« LV. Ep. <formula notation="TeX">-</formula> G… », « + BS », « facto æquali… », « Eppp », « + Gp in E… ») : elle est transcrite avec sa page, à la vue 112. La page continue le problème III de la vue 110.</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin">incidetur autem in æquationem hanc. <formula notation="TeX">BSS. \left|\begin{array}{l} Eqqq. \\ +\,Zpp \text{ in } Eq\,4 \\ +\,Gpp \text{ in } Eq\,4. \\ -\,Gp \text{ in } Eqq\,4. \end{array}\right.</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Note de la marge supérieure gauche, soulignée ; les termes sont serrés et repassés, et le premier après <formula notation="TeX">Eqqq</formula> se lit aussi « Gpp ».</note></p>
<p>Et si proponatur
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} A\ \text{quad.quad.} \\ -\,G\ \text{plano in } A\ \text{quad. bis} \\ -\,B\ \text{solido in } A. \end{array}\right\}\ \text{æquari } Z\ \text{plano-plano.}</formula>
radix plana effingendi quadrati statuetur
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} \dfrac{B\ \text{solidum}}{E\ \text{bis}} \\ +\,E \text{ in } A \end{array}\right\}\ \text{comparanda } \begin{array}{l} A\ \text{quadrato} \\ -\,G\ \text{plano} \\ +\,E\ \text{quadrato } \frac{1}{2} \end{array}</formula></p>
<p>Et si proponatur
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} G\ \text{plano in } A\ \text{quad. bis} \\ +\,B\ \text{solido in } A \\ -\,A\ \text{quad.quad.} \end{array}\right\}\ \text{æquari } Z\ \text{plano-plano}</formula>
<note type="authorial" place="margin">Inversis adfectionum notis æquatio sic constabit <formula notation="TeX">\begin{array}{l} Aqq \\ -\,Gp \text{ in } Aq\,2 \end{array} \left|\begin{array}{l} Bs \text{ in } A. \\ -\,Zpp. \end{array}\right.</formula> Et post metamorphosin <formula notation="TeX">\begin{array}{l} Eqqq \\ +\,Gpp \text{ in } Eq\,4. \\ -\,Gp \text{ in } Eqq\,4. \\ -\,Zpp \text{ in } Eq\,4 \end{array} \Big|\ BSS.</formula> Eadem hic erit metamorphoseos æquatio <supplied resp="#pass"><unclear>proxima</unclear></supplied> quæ supra.</note>
Inversis adfectionum notis radix plana effingendi quadrati statuetur quoque
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} \dfrac{B\ \text{solidum}}{E\ \text{bis}} \\ +\,E \text{ in } A \end{array}\right\}\ \text{comparanda } \begin{array}{l} A\ \text{quadrato} \\ -\,G\ \text{plano} \\ +\,E\ \text{quadrato } \frac{1}{2} \end{array}</formula></p>
<p>Et si proponatur
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} G\ \text{plano in } A\ \text{quad. bis} \\ -\,B\ \text{solido in } A \\ -\,A\ \text{quad.quad.} \end{array}\right\}\ \text{æquari } Z\ \text{plano-plano}</formula>
Inversis adfectionum notis radix plana effingendi quadrati statuetur
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{l} E \text{ in } A \\ *\ =\,\dfrac{B\ \text{solido}}{E\ \text{bis}} \end{array}\ \text{comparanda } \begin{array}{l} A\ \text{quadrato} \\ -\,G\ \text{plano} \\ \struck{\ill{}}\ E\ \text{quad. } \frac{1}{2} \end{array}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Devant « B solido », un astérisque et un signe doublé de traits, repris dans la marge (astérisque, traits, signe biffé) ; le signe devant « E quad. ½ » est lourdement surchargé. Dans « E bis », le « b » est repassé.</note></p>
<p>Et si proponatur denique
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} B\ \text{solidum in } A \\ -\,G\ \text{plano in } A\ \text{quad. } 2 \\ -\,A\ \text{quad.quad.} \end{array}\right\}\ \text{æquari } Z\ \text{plano-plano}</formula>
<note type="authorial" place="margin">æquatio post metamorphosin hisce terminis constabit <formula notation="TeX">BSS \left|\begin{array}{l} Gpp \text{ in } Eq\,4 \\ +\,Gp \text{ in } Eqq\,4 \\ +\,Eqqq. \\ -\,Zpp \text{ in } Eq\,4 \end{array}\right.</formula></note>
Inversis adfectionum notis radix plana effingendi quadrati statuetur
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{l} E \text{ in } A \\ +\,\dfrac{B\ \text{solido}}{E\ \text{bis}} \end{array}\ \text{comparanda } \begin{array}{l} A\ \text{quadrato} \\ +\,G\ \text{plano} \\ +\,E\ \text{quadrato } \frac{1}{2} \end{array}</formula>
Fit itaque <unclear>omni rite</unclear> reductio quæ imperata est.
<note type="editorial" resp="#pass">Dans les trois notes marginales de cette page, les deux membres des équations sont séparés par un simple trait vertical, qui tient lieu du signe d'égalité.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Aliter</head>
<p>Æqualitatem quadrato-quadrati adfecti tam sub latere quam quadrato per medio cubicæ radicem habentis planam ad quadraticam reducere
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\underline{\text{II}}</formula></note>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{Proponatur } \left.\begin{array}{l} A\ \text{quad.quad.} \\ +\,G\ \text{plano in } A\ \text{quad.} \\ +\,B\ \text{solido in } A \end{array}\right\}\ \text{æquari } Z\ \text{pla-plano.}</formula>
oportet facere quod imperatum est
<note type="editorial" resp="#pass">Dans la marge de gauche, en regard de « Proponatur », un signe souligné, « II » ou un « E » couché. Le reste du feuillet est blanc ; la suite est sur une autre page.</note></p>
<pb n="112" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f112.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Feuillet numéroté « 52 » à l'encre en haut à droite. Au pied, la bande d'un feuillet plus grand placé dessous, avec des traces pâles. La page continue la démonstration « Aliter » commencée au bas de la vue 111.</note></p>
<p>quoniam per ea quæ proponuntur facta metathesi
<formula notation="TeX" rend="display">A\ \text{quad.quad. æquatur } \begin{array}{l} Z\ \text{plano-plano} \\ -\,G\ \text{plano in } A\ \text{quad.} \\ -\,B\ \text{solido in } A. \end{array}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\mp</formula></note>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{Utrobique addatur } \begin{array}{l} E\ \text{plano in } A\ \text{quadrat.} \\ =\,E\ \text{plano-plano } \frac{1}{4} \end{array}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Le signe du second terme est doublé d'un trait, et la marge porte « <formula notation="TeX">\mp</formula> » entre deux traits.</note>
pars igitur parti rursus adæquabitur</p>
<p>Et ab illa quidem una dividitur subquadratice oritur
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{l} A\ \text{quadratum} \\ +\,E\ \text{plano } \frac{1}{2} \end{array}</formula>
dividatur igitur quoque altera subquadratice et idcirco effingatur quadratum abs commoda radice et illud comparetur et adæquetur alteri illi parti ut posito statuitoque radix
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{l} \dfrac{B\ \text{solidum}}{\begin{array}{l} LV.\ E\ \text{plano } 4 \\ -\,G\ \text{plano } 4 \end{array}} \\[2ex] =\,\left.\begin{array}{l} LV\ E\ \text{plano} \\ =\,G\ \text{plano} \end{array}\right\} \text{in } \overline{A} \end{array}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\underline{Aq.}</formula>    <formula notation="TeX">=</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">« A » est surligné et la marge porte « Aq. », souligné, comme aux vues 105 à 107 ; les signes de la racine sont doublés de traits, et la marge porte en regard deux traits superposés.</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\underline{Q/}</formula></note>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{Igitur } \left.\begin{array}{l} \dfrac{B\ \text{solido-solidum}}{\begin{array}{l} \struck{LV}\ E\ \text{plano } 4 \\ -\,G\ \text{plano } 4 \end{array}} \\ +\,E\ \text{plano in } A\ \text{quad.} \\ \pm\,G\ \text{plano in } A\ \text{quad.} \\ -\,B\ \text{solido in } A \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } \left\{\begin{array}{l} Z\ \text{plano-plano} \\ -\,G\ \text{plano in } A\ \text{quad.} \\ -\,B\ \text{solido in } A. \\ +\,E\ \text{plano in } A\ \text{quad.} \\ +\,E\ \text{plano-plano } \frac{1}{4} \end{array}\right.</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Dans la marge, le signe « Q » barré déjà vu aux vues 105, 109 et 110, entre deux traits.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Itaque } \left.\begin{array}{l} E\ \text{plani cubus} \\ -\,G\ \text{plano in } E\ \text{plani quad.} \\ +\,Z\ \text{plano-plano } 4 \text{ in } E\ \text{plano} \end{array}\right\}\ \text{æquabit. } \left\{\begin{array}{l} B\ \text{solido-solido} \\ +\,Z\ \text{plano-plano in } G\ \text{plano } 4 \end{array}\right.</formula></p>
<p><formula notation="TeX">E</formula> planum autem investigat esse <unclear>F</unclear> planum.
<note type="editorial" resp="#pass">Dans la formule suivante, les « E » sont surlignés, ce qui s'accorde avec le changement de lettre annoncé.</note>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{Igitur } \left.\begin{array}{l} \dfrac{B\ \text{solidum}}{\begin{array}{l} LV\ \overline{E}\ \text{plani } 4 \\ -\,G\ \text{plano } 4. \end{array}} \\[2ex] -\,\left.\begin{array}{l} LV\ \overline{E}\ \text{plano} \\ -\,G\ \text{plano} \end{array}\right\} \text{in } \underline{A}. \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } \left\{\begin{array}{l} A\ \text{quadrato} \\ +\,\overline{E}\ \text{plano } \frac{1}{2} \end{array}\right.</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\mp</formula>    <formula notation="TeX">\mp</formula>    <formula notation="TeX">\mp</formula>    <formula notation="TeX">\underline{Aq}</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Dans la marge, trois signes « <formula notation="TeX">\mp</formula> » entre des traits, en regard des signes de la racine, et « Aq » souligné en regard de « in A ».</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Et si proponatur } \left.\begin{array}{l} A\ \text{quad.quad.} \\ +\,G\ \text{plano in } A\ \text{quad.} \\ -\,B\ \text{solido in } A \end{array}\right\}\ \text{æquari } Z\ \text{plano-plano.}</formula>
radix plana effingendi quadrati statuetur
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} \left.\begin{array}{l} LV\ E\ \text{plani} \\ +\,G\ \text{plano} \end{array}\right\} \text{in } \underline{A} \\[2ex] -\,\dfrac{B\ \text{solido}}{\begin{array}{l} LV\ E\ \text{plani } 4 \\ +\,G\ \text{plano } 4 \end{array}} \end{array}\right\}\ \text{comparanda } \left\{\begin{array}{l} E\ \text{plano } \frac{1}{2} \\ \pm\,A\ \text{quadrato.} \end{array}\right.</formula></p>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\left.\begin{array}{l} \left.\begin{array}{l} LV.\ Ep \\ -\,G \end{array}\right\} \text{in } A \\ +\,\dfrac{BS}{\begin{array}{l} LV.\ Ep\,4 \\ -\,Gp\,4 \end{array}} \end{array}\right.</formula></note>
<note type="authorial" place="margin">facto metamorphosi æquatio sic se habebit <formula notation="TeX">\begin{array}{l} Eppp \\ +\,Zpp \text{ in } Ep\,4. \\ +\,Gp \text{ in } Epp. \end{array} \left|\begin{array}{l} BSS. \\ -\,Zpp \text{ in } Gp\,4. \end{array}\right.</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Deux notes au pied de la marge de gauche. La première, cernée de traits en forme d'accolade et accompagnée de deux signes en « γ », donne une racine récrite ; devant elle et au-dessous, « Aq » souligné, « q » et un « <formula notation="TeX">\mp</formula> » entre deux traits. La seconde, soulignée, donne l'équation en <formula notation="TeX">E</formula> ; ses deux membres sont séparés par un trait vertical. Le reste de la page est blanc.</note></p>
<pb n="113" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f113.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Verso du feuillet « 52 » ; en haut à gauche, le « 52 » du recto par transparence, à l'envers. Au pied, sous le bord du feuillet, reparaissent de nouveau les dernières lignes de la page de la vue 109 (« Tam utraque pars dividitur subquadratice … A quadratum + G plano + E quadrato ½ », et la fin de la note marginale « a statuto radice plana quadrato ») : elles ne sont pas répétées. La page continue la vue 112.</note></p>
<p>Et si proponatur denique
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} B\ \text{solidum in } A \\ -\,G\ \text{plano in } A\ \text{quad.} \\ -\,A\ \text{quad.quad.} \end{array}\right\}\ \text{æquari } Z\ \text{plano-plano}</formula>
radix plana effingendi quadrati statuetur
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} \left.\begin{array}{l} LV.\ E\ \text{plani} \\ -\,G\ \text{plano} \end{array}\right\} \text{in } \underline{A} \\[2ex] +\,\dfrac{B\ \text{solido}}{\begin{array}{l} LV.\ E\ \text{plani } \struck{\text{in } A}\ 4 \\ \ill{}\,G\ \text{plano } 4 \end{array}} \end{array}\right\}\ \text{comparanda } \left\{\begin{array}{l} E\ \text{plano } \frac{1}{2} \\ +\,A\ \text{quadrato.} \end{array}\right.</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\underline{Aq}</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">« A » est souligné et la marge porte « Aq » entre deux traits. Au dénominateur, « in A » est biffé avant « 4 », et le signe de la seconde ligne est corrigé par surcharge.</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin">Facta metamorphosi talis erit æquatio <formula notation="TeX">\begin{array}{l} Eppp \\ -\,Zpp \text{ in } Ep\,4 \\ -\,Gp \text{ in } Epp \end{array} \left|\begin{array}{l} BSS \\ +\,Zpp \text{ in } Gp\,4. \end{array}\right.</formula></note>
Fit itaque <unclear>omni rite</unclear> reductio quæ imperata est</p>
<p>Ac secundum priorem quidem formulam ordinata sunt theoremata hæc</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Theorema I. secundum priorem formulam.</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} A\ \text{quadrato-quadratum} \\ +\,G\ \text{plano bis in } A\ \text{quad.} \\ +\,B\ \text{solido in } A. \end{array}\right\}\ \text{æquetur } Z\ \text{plano-plano}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} E\ \text{quadrati cubus.} \\ +\,G\ \text{plano quat. in } E\ \text{quadrati-quadrat.} \\ +\,\left.\begin{array}{l} Z\ \text{plano-plano } 4 \\ =\,G\ \text{plano-plano } 4 \end{array}\right\} \text{in } E\ \text{quadratum} \end{array}\right\}\ \text{æquet. } B\ \text{solido-solid}\underline{\text{um}}</formula>
<note type="authorial" place="margin">solido-solido.    <formula notation="TeX">+</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">La fin de « solido-solidum » est soulignée et la marge porte « solido-solido. » : correction de l'auteur. Le signe devant « G plano-plano 4 » est doublé de traits et la marge porte « + ».</note>
Investigat autem <formula notation="TeX">E</formula> esse <formula notation="TeX">D</formula>.
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} A\ \text{quad.} \\ +\,D \text{ in } A \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } \begin{array}{l} \dfrac{B\ \text{solido}}{D\ \text{bis}} \\ =\,D\ \text{quadrato } \frac{1}{2} \\ -\,G\ \text{plano.} \end{array}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">+</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Un « + » dans la marge, à hauteur de « + D in A » ; le signe de « D quadrato ½ » est doublé de traits. L'exemple qui suit demande <formula notation="TeX">-\frac{D^2}{2}</formula>.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">1\,QQ + 6\,Q + 880\,N \text{ æquatur } 1800 \text{ fit } 1\,N\ 2</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">1\,C + 12\,Q + 7236\,N \text{ æquatur } 774400 \text{ fit } 1\,N\ 64 \text{ quadratum a radice } 8.</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">1\,Q + 8\,N \text{ æquabitur } 20. \text{ fit } 1\,N\ 2.</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Les nombres sont justes : <formula notation="TeX">16 + 24 + 1760 = 1800</formula> ; avec <formula notation="TeX">G = 3</formula>, <formula notation="TeX">Z = 1800</formula>, <formula notation="TeX">B = 880</formula>, l'équation en <formula notation="TeX">E</formula> corrigée donne <formula notation="TeX">12</formula> et <formula notation="TeX">4 \cdot 1800 + 4 \cdot 9 = 7236</formula>, <formula notation="TeX">880^2 = 774\,400</formula>, et <formula notation="TeX">64^3 + 12 \cdot 64^2 + 7236 \cdot 64 = 774\,400</formula> ; enfin <formula notation="TeX">\frac{880}{16} - 32 - 3 = 20</formula>. Une parenthèse isolée dans la marge de gauche.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Theorema II.</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} A\ \text{quad.quad.} \\ +\,G\ \text{plano } \struck{\text{bis}} \text{ in } A\ \text{quad. bis} \\ -\,B\ \text{solido in } A. \end{array}\right\}\ \text{æquetur } Z\ \text{plano-plano}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} E\ \text{quadrati cubus} \\ +\,G\ \text{plano } 4 \text{ in } E\ \text{quadrati-quadrat.} \\ +\,\left.\begin{array}{l} Z\ \text{plano-plano } 4 \\ =\,G\ \text{plano-plano } 4 \end{array}\right\} \text{in } E\ \text{quadrato} \end{array}\right\}\ \text{æquatur } B\ \text{solido-solidum.}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">+</formula></note>
Et <formula notation="TeX">E</formula> investigat esse <formula notation="TeX">D</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} A\ \text{quad.} \\ -\,D \text{ in } A \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } \begin{array}{l} \dfrac{B\ \text{solido}}{D\,2} \\ -\,D\ \text{quadrato } \frac{1}{2} \\ -\,G\ \text{plano} \end{array}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Le reste de la page est blanc.</note></p>
<pb n="114" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f114.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Deux feuillets superposés. En haut, sur deux lignes, le haut d'un grand feuillet numéroté « 55 » à l'encre en haut à droite (« Aq. » en marge ; « LV <formula notation="TeX">\{</formula>F plano + G plano<formula notation="TeX">\}</formula> in A <formula notation="TeX">-</formula> A quadrato æquabitur F plano ½ <formula notation="TeX">-</formula> B solido… ») : il est transcrit à la vue 118, où il est vu en entier. Posé dessus, un feuillet plus petit numéroté « 53 » à l'encre en haut à droite, dont on transcrit la page. Elle commence sur l'exemple numérique du théorème II de la vue 113.</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\underline{10.}</formula></note>
<formula notation="TeX" rend="display">1\,QQ + 6\,Q - 880\,N \text{ æquabitur } 1800 \text{ fit } 1\,N\ \underline{20}.</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">« 20 » est souligné et la marge porte « 10. », souligné : correction de l'auteur (<formula notation="TeX">10^4 + 600 - 8800 = 1800</formula>).</note>
<note type="authorial" place="margin"><del>7296</del></note>
<formula notation="TeX" rend="display">1\,C + 12\,Q + \underline{7236}\,N \text{ æquatur } 774400 \text{ fit } 1\,N\ 64 \text{ quadratum abs } 8</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">« 7236 » est souligné ; en regard, dans la marge, un nombre biffé qui paraît être 7296.</note>
<formula notation="TeX" rend="display">\struck{+}\,1\,Q - 8\,N \text{ æquatur } 20 \text{ fit } 1\,N\ 10</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Devant « 1 Q », un signe surchargé. Au-dessous, dans la marge, un trait horizontal et une petite croix.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Theorema III</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} A\ \text{quad.quad.} \\ -\,G\ \text{plano bis in } A\ \text{quad.} \\ +\,B\ \text{solido in } A \end{array}\right\}\ \text{æquetur } Z\ \text{plano-plano}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\underline{4}</formula>    <formula notation="TeX">\pm</formula></note>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} E\ \text{quadrati cubus} \\ -\,G\ \text{plano} \times \text{ in } E\ \text{quadrati-quadrat.} \\ +\,\left.\begin{array}{l} Z\ \text{plano-plano } 4 \\ =\,G\ \text{plano-plano } 4 \end{array}\right\} \text{in } E\ \text{quadrat.} \end{array}\right\}\ \text{æquet. } B\ \text{solido-solidum}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Une croix après « G plano » marque la place du « 4 » écrit dans la marge ; le signe de « G plano-plano 4 » est doublé de traits, et la marge porte « <formula notation="TeX">\pm</formula> » entre deux traits.</note>
Et <formula notation="TeX">E</formula> investigat esse <formula notation="TeX">D</formula>.
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} A\ \text{quadratum} \\ +\,D \text{ in } A \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } \begin{array}{l} \dfrac{B\ \text{solido}}{D\ \text{bis}} \\ -\,D\ \text{quadrato } \frac{1}{2} \\ +\,G\ \text{plano} \end{array}</formula></p>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\underline{1600}</formula></note>
<formula notation="TeX" rend="display">1\,QQ - 4\,Q + 800\,N \text{ æquatur } \underline{160} \text{ fit } 1\,N\ 2.</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\underline{6416.\,N.}</formula>    <formula notation="TeX">\underline{\text{fit } 1\,N.\ 2.}</formula></note>
<formula notation="TeX" rend="display">1\,C - 8\,Q + \underline{6410}\times \text{æquatur } 640{,}000 \text{ fit } 1\,N\ 64 \text{ quadrat. abs } 8.</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">1\,Q + 8\,N \text{ æquatur } 20.</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Trois corrections marginales, chacune soulignée : « 1600 » pour « 160 » ; « 6416 N. » pour « 6410 », suivi d'une croix de renvoi ; et « fit 1 N. 2. » qui complète la dernière ligne, laissée en blanc après « 20 ». Corrigé, l'exemple est juste : <formula notation="TeX">16 - 16 + 1600 = 1600</formula>, <formula notation="TeX">4 \cdot 1600 + 4 \cdot 4 = 6416</formula>, <formula notation="TeX">800^2 = 640\,000</formula>, et <formula notation="TeX">\frac{800}{16} - 32 + 2 = 20</formula>.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Theorema IIII</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} A\ \text{quad.quad.} \\ -\,G\ \text{plano bis in } A\ \text{quad.} \\ -\,B\ \text{solido in } A \end{array}\right\}\ \text{æquetur } Z\ \text{plano-plano}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\pm</formula></note>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} E\ \text{quadrati cubus} \\ -\,G\ \text{plano } 4 \text{ in } E\ \text{quadrati-quadratum} \\ +\,\left.\begin{array}{l} Z\ \text{plano-plano } 4 \\ =\,G\ \text{plano-plano } 4 \end{array}\right\} \text{in } E\ \text{quadratum} \end{array}\right\}\ \text{æquet. } B\ \text{solido-solidum.}</formula>
<del><unclear>deerant hæc in exemplari</unclear></del>
<note type="editorial" resp="#pass">Ces mots, écrits au-dessus de « æquet. B solido-solidum » et soulignés, sont barrés d'un trait ; la lecture est incertaine, en particulier celle du dernier mot, dont la fin est écrite sous la ligne et soulignée. S'ils se lisent bien ainsi, ils disent que le passage manquait dans un modèle : la note serait celle d'un copiste. Cette transcription ne tranche pas.</note>
Et <formula notation="TeX">E</formula> investigat esse <formula notation="TeX">D</formula>.
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} A\ \text{quadratum} \\ -\,D \text{ in } A \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } \begin{array}{l} \dfrac{B\ \text{solido}}{D\ \text{bis}} \\ -\,D\ \text{quadrato } \frac{1}{2} \\ +\,G\ \text{plano.} \end{array}</formula></p>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\underline{1600.}</formula></note>
<formula notation="TeX" rend="display">1\,QQ - 4\,Q - 800\,N \text{ æquatur } \underline{160} \text{ fit } 1\,N.\ 10</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">1\,C \mp 8\,Q + 6416\,N. \text{ æquatur } 640{,}000 \text{ fit } 1\,N\ 64 \text{ quadrat. abs } 8</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">1\,Q - 8\,N \text{ æquatur } 20 \text{ fit } 1\,N.\ 10.</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">« 160 » est de nouveau corrigé en « 1600 » dans la marge ; devant « 8 Q », un signe récrit (« <formula notation="TeX">\mp</formula> »), avec un trait dans la marge. Corrigé, l'exemple est juste : <formula notation="TeX">10^4 - 400 - 8000 = 1600</formula> et <formula notation="TeX">100 - 80 = 20</formula>. Le reste du petit feuillet est blanc.</note></p>
<pb n="115" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f115.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Verso du petit feuillet « 53 » ; en haut à gauche, le « 53 » du recto par transparence, à l'envers, et des lignes du recto vues à l'envers. Le haut de la vue montre le carton de fond. Le long du bord droit, la marge gauche d'un autre feuillet (« fit », « X », « fit 1N 2 », « + 7200 », « 81760 »…), qui n'est pas transcrite ici. La page continue la série de théorèmes de la vue 114.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Theorema V.</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} G\ \text{plano bis in } A\ \text{quad.} \\ +\,B\ \text{solido in } A \\ -\,A\ \text{quad.quad.} \end{array}\right\}\ \text{æquetur } Z\ \text{plano-plano}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\underline{4}</formula></note>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} E\ \text{quadrati cubus} \\ -\,G\ \text{plano} \times \text{ in } E\ \text{quadrati-quadratum} \\ -\,\left.\begin{array}{l} Z\ \text{plano-plano } 4 \\ +\,G\ \text{plano-plano } 4 \end{array}\right\} \text{in } E\ \text{quadrat.} \end{array}\right\}\ \text{æquet. } B\ \text{solido-solidum}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Le « 4 » de la marge se place au trait oblique écrit après « G plano ».</note>
Et <formula notation="TeX">E</formula> investigat esse <formula notation="TeX">D</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} D \text{ in } A \\ -\,A\ \text{quadrato} \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } \begin{array}{l} D\ \text{quadrato } \frac{1}{2} \\ -\,G\ \text{plano} \\ -\,\dfrac{B\ \text{solido}}{D\ \text{bis}} \end{array}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">44\,Q + 720\,N - 1\,QQ \text{ æquatur } 1600 \text{ fit } 1\,N.\ 10 \text{ vel } 2.</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">1\,C - 88\,Q - 4464\,N \text{ æquatur } 518400 \text{ fit } 1\,N\ 144. \text{ quadratum abs } 12</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">12\,N. - 1\,Q \text{ æquatur } 20 \text{ fit } 1\,N\ 10 \text{ vel } 2.</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">L'exemple est juste : <formula notation="TeX">4400 + 7200 - 10\,000 = 1600</formula> et <formula notation="TeX">176 + 1440 - 16 = 1600</formula> ; avec <formula notation="TeX">G = 22</formula>, <formula notation="TeX">4 \cdot 22^2 - 4 \cdot 1600 = -4464</formula>, <formula notation="TeX">720^2 = 518\,400</formula> ; et <formula notation="TeX">72 - 22 - 30 = 20</formula>.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Theorema VI.</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} G\ \text{plano bis in } A\ \text{quad.} \\ -\,B\ \text{solido in } A. \\ -\,A\ \text{quadrato-quadrato} \end{array}\right\}\ \text{æquetur } Z\ \text{plano-plano}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">+</formula>    <formula notation="TeX">-</formula></note>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} E\ \text{quadrati cubus} \\ -\,G\ \text{plano } 4 \text{ in } E\ \text{quadrati-quadratum} \\ =\,\left.\begin{array}{l} Z\ \text{plano-plano } 4 \\ \mp\,G\ \text{plano-plano } 4 \end{array}\right\} \text{in } E\ \text{quadrat.} \end{array}\right\}\ \text{æquet. } B\ \text{solido-solidum.}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Les signes des deux termes en <formula notation="TeX">Z</formula> et en <formula notation="TeX">G^2</formula> sont récrits, et la marge porte « + » puis « <formula notation="TeX">-</formula> » en regard.</note>
Et <formula notation="TeX">E</formula> investigat esse <formula notation="TeX">D</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} D \text{ in } A \\ -\,A\ \text{quadrato} \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } \left\{\begin{array}{l} D\ \text{quadrato } \frac{1}{2} \\ \mp\,G\ \text{plano} \\ \mp\,\dfrac{B\ \text{solido}}{D\ \text{bis}} \end{array}\right.</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">=</formula></note>
<note type="authorial" place="margin">fit <formula notation="TeX">1\,N.\ 2</formula> vel 10</note>
<formula notation="TeX" rend="display">114\,Q - 120\,N - 1\,QQ \text{ æquatur } 200 \times</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">1\,C - 228\,Q + 12196\,N \text{ æquatur } 14400 \text{ fit } 1\,N\ 144 \text{ quadratum abs } 12</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">12\,N - 1\,Q \text{ æquatur } 20 \text{ fit } 1\,N\ 10 \text{ vel } 2.</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Les signes des deux derniers termes du second membre sont récrits (« <formula notation="TeX">\mp</formula> »), avec un signe « = » dans la marge. La fin de la première ligne de l'exemple, laissée en blanc après « 200 » et marquée d'une croix, est donnée dans la marge : « fit 1 N. 2 vel 10 ». Dans la dernière ligne, le « 2 » final est surchargé. L'exemple est juste : <formula notation="TeX">456 - 240 - 16 = 200</formula>, <formula notation="TeX">11\,400 - 1200 - 10\,000 = 200</formula> ; avec <formula notation="TeX">G = 57</formula>, <formula notation="TeX">4 \cdot 57^2 - 4 \cdot 200 = 12\,196</formula> ; et <formula notation="TeX">72 - 57 + 5 = 20</formula>.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Theorema VII</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} B\ \text{solidum in } A \\ -\,G\ \text{plano bis in } A\ \text{quad.} \\ -\,A\ \text{quad.quad.} \end{array}\right\}\ \text{æquetur } Z\ \text{plano-plano}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\underline{4}</formula></note>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} E\ \text{quadrati cubus} \\ +\,G\ \text{plano} \times \text{ in } E\ \text{quadrati-quadrato} \\ -\,\left.\begin{array}{l} Z\ \text{plano-plano } 4 \\ +\,G\ \text{plano-plano } 4 \end{array}\right\} \text{in } E\ \text{quadrat.} \end{array}\right\}\ \text{æquetur } B\ \text{solido-solidum}</formula>
Et <formula notation="TeX">E</formula> investigat esse <formula notation="TeX">D</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\pm</formula></note>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} D \text{ in } A \\ -\,A\ \text{quadrato} \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } \begin{array}{l} D\ \text{quadrato } \frac{1}{2} \\ -\,G\ \text{plano} \\ -\,\dfrac{B\ \text{solido}}{D\ \text{bis}}. \end{array}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Le signe de « G plano » est doublé d'un trait et la marge porte « <formula notation="TeX">\pm</formula> ». Le reste du petit feuillet est blanc ; l'exemple numérique du théorème VII n'est pas sur cette page.</note></p>
<pb n="116" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f116.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Deux feuillets superposés, comme à la vue 114. En haut, les deux premières lignes du grand feuillet « 55 » (transcrit à la vue 118). Posé dessus, un petit feuillet numéroté « 54 » à l'encre en haut à droite, dont on transcrit la page. Elle commence sur l'exemple numérique du théorème VII de la vue 115.</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin">fit <formula notation="TeX">1\,N.\ 10.</formula> vel 2.</note>
<formula notation="TeX" rend="display">1440\,N - 16\,Q - 1\,QQ \text{ æquatur } 2800</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">1\,C + 32\,Q - 10944\,N. \text{ æquatur } 2{,}073{,}600 \text{ et fit } 1\,N\ 144 \text{ quadratum abs } 12</formula>
<note type="authorial" place="margin">fit <formula notation="TeX">1\,N.\ 10.</formula> vel 2</note>
<formula notation="TeX" rend="display">12\,N - 1\,Q \text{ æquatur } 20.</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Les deux lignes laissées en blanc après la valeur, marquées d'un trait, sont complétées dans la marge de gauche par « fit 1 N. 10. vel 2. », souligné. L'exemple est juste : <formula notation="TeX">14\,400 - 1600 - 10\,000 = 2800</formula> et <formula notation="TeX">2880 - 64 - 16 = 2800</formula> ; <formula notation="TeX">1440^2 = 2\,073\,600</formula>, <formula notation="TeX">4 \cdot 2800 - 4 \cdot 64 = 10\,944</formula> ; <formula notation="TeX">120 - 100 = 24 - 4 = 20</formula>.</note></p>
<p>Ad posteriorem autem formulam pertinent quæ sequuntur.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Theorema I secundum posteriorem formulam.</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} A\ \text{quad.quad.} \\ +\,G\ \text{plano in } A\ \text{quad.} \\ +\,B\ \text{solido in } A \end{array}\right\}\ \text{æquetur } Z\ \text{plano-plano}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} E\ \text{plani cubus} \\ -\,G\ \text{plano in } E\ \text{plani quadrat.} \\ +\,Z\ \text{plano quater in } E\ \text{plano} \end{array}\right\}\ \text{æquet. } \begin{array}{l} B\ \text{solido-solidum} \\ +\,Z\ \text{plano-plano } 4 \text{ in } G\ \text{plano} \end{array}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">« Z plano quater » : le mot « plano » n'est écrit qu'une fois ; on attend « Z plano-plano quater ».</note>
et investigat <formula notation="TeX">E</formula> planum esse <formula notation="TeX">F</formula> planum
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">Aq.</formula></note>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} A\ \text{quadrat.} \\ +\,LV \left\{\begin{array}{l} F\ \text{plano} \\ -\,G\ \text{plano} \end{array}\right\} \text{in } \underline{A} \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } \begin{array}{l} \dfrac{B\ \text{solido}}{LV \left\{\begin{array}{l} F\ \text{plano } 4 \\ -\,G\ \text{plano } 4 \end{array}\right.} \\ -\,F\ \text{plano } \frac{1}{2} \end{array}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">« A » est souligné et la marge porte « Aq. », comme aux pages précédentes.</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\times</formula> fit <formula notation="TeX">1\,N\ 2</formula>. <formula notation="TeX">1\,C - 6\,Q + 7200\,N</formula> æquatur 817600. fit <formula notation="TeX">1\,N\ 70</formula></note>
<formula notation="TeX" rend="display">1\,QQ + 6\,Q + 880\,N \text{ æquatur } 1800 \text{ fit } 1\,N \times 70 - 6 \text{ quadratum } \struck{\ill{}} \text{ abs } 8</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">1\,Q + 8\,N \text{ æquabitur } 20 \text{ fit } 1\,N\ 2.</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">La croix placée après « fit 1 N » renvoie à la note marginale, soulignée, qui insère la valeur 2 et l'équation en <formula notation="TeX">F</formula>. Ainsi rétabli : <formula notation="TeX">16 + 24 + 1760 = 1800</formula> ; avec <formula notation="TeX">G = 6</formula>, <formula notation="TeX">4 \cdot 1800 = 7200</formula> et <formula notation="TeX">880^2 + 4 \cdot 1800 \cdot 6 = 817\,600</formula>, <formula notation="TeX">70^3 - 6 \cdot 70^2 + 7200 \cdot 70 = 817\,600</formula> ; <formula notation="TeX">70 - 6 = 64</formula>, carré de 8 ; <formula notation="TeX">4 + 16 = 20</formula>. Devant « abs 8 », un mot barré d'un trait.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Theorema II.</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} A\ \text{quad.quad.} \\ +\,G\ \text{plano in } A\ \text{quad.} \\ -\,B\ \text{solido in } A \end{array}\right\}\ \text{æquetur } Z\ \text{plano-plano}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} E\ \text{plani cubus} \\ -\,G\ \text{plano in } E\ \text{plani quadratum} \\ +\,Z\ \text{plano-plano } 4 \text{ in } E\ \text{plano} \end{array}\right\}\ \text{æquet. } \begin{array}{l} B\ \text{solido-solidum} \\ +\,Z\ \text{plano-plano } 4 \text{ in } G\ \text{plano} \end{array}</formula>
Et investigat <formula notation="TeX">E</formula> esse <formula notation="TeX">F</formula> planum
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\underline{A\,\text{quad}}</formula></note>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} A\ \text{quadratum} \\ -\,LV \left\{\begin{array}{l} F\ \text{plano} \\ -\,G\ \text{plano} \end{array}\right\} \text{in } \underline{A} \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } \begin{array}{l} \dfrac{B\ \text{solido}}{LV \left\{\begin{array}{l} F\ \text{plano } 4 \\ -\,G\ \text{plano } 4 \end{array}\right.} \\ -\,F\ \text{plano } \frac{1}{2} \end{array}</formula></p>
<p><note type="authorial" place="margin">880.</note>
<formula notation="TeX" rend="display">1\,QQ + 6\,Q - \overline{800}\,N \text{ æquatur } 1800 \text{ fit } 1\,N\ 10.</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">1\,C - 6\,Q + 7200\,N \text{ æquatur } 817600 \text{ fit } 1\,N.\ 70</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">70 - 6 \text{ est quadratum abs } 8</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\underline{10}</formula></note>
<formula notation="TeX" rend="display">1\,Q - 8\,N. \text{ æquabitur } 20 \text{ fit } 1\,N.\ \overline{20}.</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">« 800 » est surligné et la marge porte « 880. » ; « 20 » est surligné et la marge porte « 10 », souligné : corrections de l'auteur. Corrigé, l'exemple est juste : <formula notation="TeX">10^4 + 600 - 8800 = 1800</formula> ; <formula notation="TeX">100 - 80 = 20</formula>. Le reste du petit feuillet est blanc.</note></p>
<pb n="117" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f117.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Verso du petit feuillet « 54 » ; en haut à gauche, le « 54 » du recto par transparence, à l'envers. Le haut de la vue montre le carton de fond ; à droite, le bord d'un autre feuillet, sans écriture lisible. La page continue la série « secundum posteriorem formulam » de la vue 116.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Theorema III</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} A\ \text{quad.quad.} \\ -\,G\ \text{plano in } A\ \text{quad.} \\ +\,B\ \text{solido in } A \end{array}\right\}\ \text{æquetur } Z\ \text{plano-plano}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\equiv</formula></note>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} E\ \text{plani cubus} \\ +\,G\ \text{plano in } E\ \text{plani quadratum} \\ +\,Z\ \text{plano-plano } 4 \text{ in } E\ \text{plano} \end{array}\right\}\ \text{æquetur } \begin{array}{l} B\ \text{solido-solido} \\ \mp\,Z\ \text{plano-plano } 4 \text{ in } G\ \text{plano} \end{array}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Le signe du dernier terme est récrit et la marge porte un signe « = » triple : l'exemple qui suit demande « <formula notation="TeX">-</formula> ».</note>
et investigat <formula notation="TeX">E</formula> planum esse <formula notation="TeX">F</formula> planum
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\underline{Aq.}</formula>    <formula notation="TeX">\underline{4}</formula></note>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} A\ \text{quadrat.} \\ +\,LV \left\{\begin{array}{l} F\ \text{plano} \\ +\,G\ \text{plano} \end{array}\right\} \text{in } \underline{A} \end{array}\right\}\ \text{æquatur } \begin{array}{l} \dfrac{B\ \text{solido}}{LV \left\{\begin{array}{l} F\ \text{plano } 4 \\ +\,G\ \text{plano } \underline{\tfrac{1}{2}} \end{array}\right.} \\ -\,F\ \text{plano } \frac{1}{2} \end{array}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">« A » est souligné et la marge porte « Aq. » ; le « ½ » de « G plano ½ » au dénominateur est souligné et la marge porte « 4 » : corrections de l'auteur.</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\underline{N.}</formula></note>
<formula notation="TeX" rend="display">1\,QQ - 4\,Q + 800 \times \text{æquatur } 1600 \text{ fit } 1\,N\ 2</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">N.</formula></note>
<formula notation="TeX" rend="display">1\,C + 4\,Q + 6400 \times \text{æquatur } 614400 \text{ fit } 1\,N\ 60</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\underline{60}</formula></note>
<formula notation="TeX" rend="display">\underline{6} + 4 \text{ faciet quadrat. abs } 8</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">1\,Q + 8\,N. \text{ æquatur } 20 \text{ fit } 1\,N\ 2.</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Dans « 4 Q » de la première ligne, le 4 est récrit. Les croix marquent la place du « N » omis, donné dans la marge ; « 6 » est souligné et la marge porte « 60 ». Corrigé, l'exemple est juste : <formula notation="TeX">16 - 16 + 1600 = 1600</formula> ; avec <formula notation="TeX">G = 4</formula>, <formula notation="TeX">4 \cdot 1600 = 6400</formula>, <formula notation="TeX">800^2 - 4 \cdot 1600 \cdot 4 = 614\,400</formula>, et <formula notation="TeX">60^3 + 4 \cdot 60^2 + 6400 \cdot 60 = 614\,400</formula> ; <formula notation="TeX">60 + 4 = 64</formula> ; <formula notation="TeX">4 + 16 = 20</formula>.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Theorema IIII</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} A\ \text{quad.quad.} \\ -\,G\ \text{plano in } A\ \text{quad.} \\ -\,B\ \text{solido in } A \end{array}\right\}\ \text{æquetur } Z\ \text{plano-plano}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} E\ \text{plani cubus} \\ +\,G\ \text{plano in } E\ \text{plani quadratum} \\ +\,Z\ \text{plano-plano } 4 \text{ in } E\ \text{plano} \end{array}\right\}\ \text{æquetur } \begin{array}{l} B\ \text{solido-solido.} \\ +\,Z\ \text{plano-plano } 4 \text{ in } G\ \text{plano} \end{array}</formula>
Et investigat <formula notation="TeX">E</formula> planum esse <formula notation="TeX">F</formula> planum
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\underline{Aq.}</formula></note>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} A\ \text{quadratum} \\ -\,LV \left\{\begin{array}{l} F\ \text{plani} \\ +\,G\ \text{plano} \end{array}\right\} \text{in } \underline{A} \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } \begin{array}{l} \dfrac{B\ \text{solido}}{LV \left\{\begin{array}{l} F\ \text{plano } 4 \\ +\,G\ \text{plano } 4 \end{array}\right.} \\ -\,F\ \text{plano } \frac{1}{2} \end{array}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">1\,QQ - 4\,Q - 800\,N. \text{ æquatur } 1600 \text{ fit } 1\,N\ 10.</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">1\,C + 4\,Q + 64\,N. \text{ æquatur } 614400 \text{ fit } 1\,N\ 60</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">60 + 4 \text{ est quadratum abs } 8</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">1\,Q - 8\,N \text{ æquatur } 20 \text{ fit } 1\,N\ 10.</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">« 64 N » est écrit pour « 6400 N » (théorème III). Le terme « + Z plano-plano 4 in G plano » de l'équation en <formula notation="TeX">E</formula> n'est pas corrigé ici, alors que l'exemple, le même qu'au théorème III, demande « <formula notation="TeX">-</formula> ». Le reste est juste : <formula notation="TeX">10\,000 - 400 - 8000 = 1600</formula> ; <formula notation="TeX">100 - 80 = 20</formula>.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Theorema V.</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} G\ \text{plano in } A\ \text{quad.} \\ +\,B\ \text{solido in } A \\ -\,A\ \text{quad.quad.} \end{array}\right\}\ \text{æquetur } Z\ \text{plano-plano}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} E\ \text{plani cubus} \\ +\,G\ \text{plano in } E\ \text{plani quadrat.} \\ -\,Z\ \text{plano-plano } 4 \text{ in } E\ \text{plano} \end{array}\right\}\ \text{æquetur } \begin{array}{l} B\ \text{solido-solidum} \\ +\,Z\ \text{plano-plano } \uncertain{4} \text{ in } G\ \text{plano} \end{array}</formula>
Et investigat <formula notation="TeX">E</formula> planum esse <formula notation="TeX">F</formula> planum.
<note type="editorial" resp="#pass">Un trait et une tache d'encre dans la marge de gauche. Le reste de la page est blanc : le théorème V s'arrête sur cette ligne, et sa suite n'est pas dans le petit feuillet.</note></p>
<pb n="118" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f118.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Le grand feuillet numéroté « 55 » à l'encre en haut à droite, vu en entier ; ses deux premières lignes étaient visibles aux vues 114 et 116. La page continue le théorème V de la vue 117, qui s'arrêtait sur « Et investigat E planum esse F planum ». Au pied, sous le bord du feuillet, deux lignes d'un feuillet placé dessous, avec « quando » et « commoveatur » : elles reparaissent au pied de la vue 120 et ne sont pas transcrites ici.</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">Aq.</formula></note>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} LV \left\{\begin{array}{l} F\ \text{plano} \\ +\,G\ \text{plano} \end{array}\right\} \text{in } \underline{A} \\ -\,A\ \text{quadrato} \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } \begin{array}{l} F\ \text{plano } \frac{1}{2} \\ -\,\dfrac{B\ \text{solido}}{LV \left\{\begin{array}{l} F\ \text{plano } 4 \\ \pm\,G\ \text{plano } 4 \end{array}\right.} \end{array}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\pm</formula></note>
<formula notation="TeX" rend="display">44\,Q + 720\,N - 1\,QQ \text{ æquatur } 1600 \text{ fit } 1\,N\ 10 \text{ vel } 2</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\pm</formula>    <formula notation="TeX">=</formula></note>
<formula notation="TeX" rend="display">1\,C = 44\,Q = 6400\,N \text{ æquatur } 800{,}000 \text{ fit } 1\,N\ 100</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">100 + 44 \text{ est quadratum abs } 12</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">12\,N - 1\,Q \text{ æquabitur } 20 \text{ fit } 1\,N\ 10 \text{ vel } 2.</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Les signes de la seconde ligne sont doublés de traits (« = »), et la marge donne « ± » et « = » en regard. Lue avec « + 44 Q <formula notation="TeX">-</formula> 6400 N », la ligne est juste : <formula notation="TeX">10^6 + 440\,000 - 640\,000 = 800\,000</formula>, et <formula notation="TeX">720^2 + 4 \cdot 1600 \cdot 44 = 800\,000</formula>. Le signe devant « G plano 4 » au dénominateur est récrit, et un « ± » est dans la marge en regard.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Theorema VI</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} G\ \text{plano in } A\ \text{quadrat.} \\ -\,B\ \text{solido in } A \\ -\,A\ \text{quad.quad.} \end{array}\right\}\ \text{æquetur } Z\ \text{plano-plano}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\pm</formula>    <formula notation="TeX">\mp</formula></note>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} E\ \text{plani cubus} \\ =\,G\ \text{plano in } E\ \text{plani quadratum} \\ -\,Z\ \text{plano-plano } 4 \text{ in } E\ \text{plano} \end{array}\right\}\ \text{æquetur } \begin{array}{l} B\ \text{solido-solido} \\ \mp\,Z\ \text{plano-plano } 4 \text{ in } G\ \text{plano} \end{array}</formula>
Et <formula notation="TeX">E</formula> planum investigat esse <formula notation="TeX">F</formula> planum
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\pm</formula>    <formula notation="TeX">\underline{Aq}</formula></note>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} LV \left\{\begin{array}{l} F\ \text{plano} \\ \pm\,G\ \text{plano} \end{array}\right\} \text{in } \underline{A} \\ -\,A\ \text{quadrato} \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } \begin{array}{l} F\ \text{plano } \frac{1}{2} \\ +\,\dfrac{B\ \text{solido}}{LV \left\{\begin{array}{l} F\ \text{plano } 4 \\ \pm\,G\ \text{plano } 4 \end{array}\right.} \end{array}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\mp</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Signes récrits dans les deux équations, repris un à un dans la marge (« ± », « <formula notation="TeX">\mp</formula> »). L'exemple qui suit demande <formula notation="TeX">F^3 + G F^2 - 4Z F = B^2 + 4ZG</formula> et, dans la racine, <formula notation="TeX">F + G</formula>.</note>
<formula notation="TeX" rend="display">114\,Q - 120\,N - 1\,QQ \text{ æquatur } 200 \text{ fit } 1\,N\ 2 \text{ vel } 10</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\underline{30}</formula></note>
<formula notation="TeX" rend="display">1\,C + 114\,Q - 800\,N \text{ æquatur } 105600 \text{ fit } 1\,N\ \underline{36}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">30 + 114 \text{ facit quadratum abs } 12</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">12\,N - 1\,Q \text{ æquatur } 20 \text{ fit } 1\,N\ 2 \text{ vel } 10.</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">« 36 » est souligné et la marge porte « 30 » : correction de l'auteur. L'exemple est juste : <formula notation="TeX">456 - 240 - 16 = 200</formula> ; <formula notation="TeX">30^3 + 114 \cdot 900 - 800 \cdot 30 = 105\,600 = 120^2 + 4 \cdot 200 \cdot 114</formula> ; <formula notation="TeX">30 + 114 = 144</formula>.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Theorema VII</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} B\ \text{solidum in } A \\ -\,G\ \text{plano in } A\ \text{quadrat.} \\ -\,A\ \text{quadrato-quadrat.} \end{array}\right\}\ \text{æquetur } Z\ \text{plano-plano}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\equiv</formula></note>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} E\ \text{plani cubus} \\ -\,G\ \text{plano in } E\ \text{plani quadrat.} \\ -\,Z\ \text{plano-plano } 4 \text{ in } E\ \text{plano} \end{array}\right\}\ \text{æquet. } \begin{array}{l} B\ \text{solido-solidum} \\ =\,Z\ \text{plano-plano } 4 \text{ in } G\ \text{plano} \end{array}</formula>
Et <formula notation="TeX">E</formula> planum investigat esse <formula notation="TeX">F</formula> planum
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\underline{Aq}</formula></note>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} LV \left\{\begin{array}{l} F\ \text{plano} \\ -\,G\ \text{plano} \end{array}\right\} \text{in } \underline{A} \\ -\,A\ \text{quadrato} \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } \begin{array}{l} F\ \text{plano } \frac{1}{2} \\ -\,\dfrac{B\ \text{solido}}{LV \left\{\begin{array}{l} F\ \text{plano } 4 \\ -\,G\ \text{plano } 4 \end{array}\right.} \end{array}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Le reste de la page est blanc ; l'exemple numérique du théorème VII est en tête de la vue 119.</note></p>
<pb n="119" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f119.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Verso du feuillet « 55 », sans numéro ; des lignes du recto transparaissent à l'envers. Le long du bord droit, la marge gauche du feuillet de la vue 120, avec ses notes (« nam si utrique… », « fiat utrinque… ab E cubo… ») : elles sont transcrites avec leur page. La page commence par l'exemple numérique du théorème VII de la vue 118.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">1440\,N - 16\,Q - 1\,QQ \text{ æquatur } 2800 \text{ fit } 1\,N\ 2 \text{ vel } 10</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">1\,C - 16\,Q - 11{,}200\,N \text{ æquatur } 1894400 \text{ fit } 1\,N\ 160</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">160 - 16 \text{ facit quadratum abs } 12</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">12\,N - 1\,Q \text{ æquatur } 20 \text{ fit } 1\,N\ 2 \text{ vel } 10.</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">L'exemple est juste : <formula notation="TeX">2880 - 64 - 16 = 2800</formula> ; avec <formula notation="TeX">G = 16</formula>, <formula notation="TeX">1440^2 - 4 \cdot 2800 \cdot 16 = 1\,894\,400</formula> et <formula notation="TeX">160^3 - 16 \cdot 160^2 - 11\,200 \cdot 160 = 1\,894\,400</formula> ; <formula notation="TeX">160 - 16 = 144</formula>.</note></p>
<p>Et quod attinet <unclear>vel</unclear> quas metatheses <unclear>per quas</unclear> omnium adfectiones sub cubo evanescunt <del><gap reason="illegible"/></del> <unclear>expurgatione</unclear> per utrasque <unclear>quadrantes</unclear></p>
<p>Hæc itaque sunto satis superque.
<note type="editorial" resp="#pass">La phrase qui précède est d'une lecture difficile ; plusieurs mots sont donnés sous réserve, et une lettre est biffée avant « expurgatione ».</note></p>
</div>
</div>
<div type="section">
<head>Quemadmodum æquationes cubicæ deprimuntur ad quadraticas a radice solida. Seu de duplicata hypostasi Cap. VII.</head>
<p><unclear>Atque</unclear> modus transmutandi qui dicitur duplicata hypostasis non minus elegans et compendiosus est ad exhibendas radicum asymmetrias in cubis aliquot sub latere adfectis ac <unclear>totius</unclear> novam instituendi <unclear>viam</unclear> ex agnita singulari de qua initio præcedentis capitis monuimus cuborum illorum constitutione. Sequentia itaque <unclear>iuvabit</unclear> subnexisse problemata.
<note type="editorial" resp="#pass">Dans « duplicata hypostasis », les lettres « ta » sont surchargées.</note></p>
<div type="subsection">
<head>Problema I</head>
<p>Cubum adfectum sub latere adfirmate ad quadratum radicem habens solidam idemque adfectum reducere.
<formula notation="TeX" rend="display">\text{Proponatur } \left.\begin{array}{l} A\ \text{cubus} \\ +\,B\ \text{plano ter in } A \end{array}\right\}\ \text{æquari } Z\ \text{solido } \struck{\ill{}}\ \text{bis}</formula>
oportet facere quod propositum est
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} E\ \text{quadratum} \\ +\,A \text{ in } E \end{array}\right\}\ \text{æquetur } B\ \text{plano}</formula>
unde <formula notation="TeX">B</formula> planum ex huiusmodi æquationis constitutione intelligitur rectangulum sub duobus lateribus quorum minus est <formula notation="TeX">E</formula>, differentia a maiore <formula notation="TeX">A</formula>.
<note type="authorial" place="margin">Igitur <formula notation="TeX">\dfrac{B\ \text{plano} - Eq}{E}</formula> erit <formula notation="TeX">A</formula>.</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Note marginale soulignée et cernée d'un trait, reliée au texte après « a maiore A » ; « in » de « A in E » est surchargé.</note>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{Quare } \left.\begin{array}{l} \dfrac{\begin{array}{l} B\ \text{plano-plano-plano } \struck{\text{plano}} \\ -\,E\ \text{quad. in } B\ \text{plano-plano ter} \\ +\,E\ \text{quad.quad. in } B\ \text{plano ter} \\ -\,E\ \text{cubo-cubo} \end{array}}{E\ \text{cubo}} \\[4ex] +\,\dfrac{\begin{array}{l} B\ \text{plano-plano ter} \\ -\,B\ \text{plano in } E\ \text{quadrato ter} \end{array}}{E} \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } Z\ \text{solido bis}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Le calcul est juste : c'est le cube de <formula notation="TeX">\frac{B - E^2}{E}</formula> augmenté de <formula notation="TeX">3B</formula> fois ce côté. Le reste de la page est blanc ; la suite est à la vue 120.</note></p>
<pb n="120" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f120.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Feuillet numéroté « 56 » à l'encre en haut à droite. À gauche, le bord du feuillet précédent (vue 119), avec des fins de lignes. Au pied, sous le bord du feuillet, deux lignes d'un feuillet placé dessous, dont « quando » (souligné) et « commoveatur » : déjà visibles à la vue 118, elles ne sont pas transcrites ici. La page continue le problème I de la vue 119.</note></p>
<p>et omnibus per <formula notation="TeX">E</formula> cubum ductis et ex arte concinnatis
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} E\ \text{cubi quadratum} \\ +\,Z\ \text{solido bis in } E\ \text{cubum} \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } B\ \text{plani cubo.}</formula>
<note type="authorial" place="margin">nam si utrique æquationis ultimæ parti addatur <formula notation="TeX">Zss</formula>. erit <formula notation="TeX">\left.\begin{array}{l} Ecc \\ +\,Zs\,2 \text{ in } Ec \\ +\,Zss \end{array}\right\} \begin{array}{l} \uncertain{Bccc} \\ +\,Zss \end{array}</formula> et proinde <formula notation="TeX">\left.\begin{array}{l} Ec \\ +\,Zs \end{array}\right\} L. \begin{array}{l} \uncertain{Bccc} \\ +\,Zss \end{array}</formula> et utrinque ablato <formula notation="TeX">Zs</formula> erit <formula notation="TeX">Ec \left\} L \begin{array}{l} \uncertain{Bccc} \\ +\,Zss \end{array} \right. - Zs</formula>.</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Note de la marge de gauche, en regard de ce qui suit ; elle justifie le « Consectarium ». Les accolades y tiennent lieu du signe d'égalité. Le symbole lu « Bccc » est le cube du plan <formula notation="TeX">B</formula> ; ses lettres sont serrées.</note>
quæ æquatio est quadrati adfirmate affecti radicem habentis solidam facta itaque est reductio quæ imperabatur.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Consectarium.</head>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\underline{\text{in } A}</formula></note>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{Itaque si } \left.\begin{array}{l} A\ \text{cubus} \\ +\,B\ \text{plano } \underline{\text{ter}} \end{array}\right\}\ \text{æquetur } Z\ \text{solido bis}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">« ter » est souligné et la marge porte « in A », souligné : l'auteur complète « B plano ter in A ».</note>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} L \left\{\begin{array}{l} B\ \text{plano-plano-plano} \\ +\,Z\ \text{solido-solido} \end{array}\right. \\ -\,Z\ \text{solido} \end{array}\right\}\ \text{æquetur } D\ \text{cubo}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\dfrac{\begin{array}{l} B\ \text{plano} \\ -\,D\ \text{quadrato} \end{array}}{D}\right\}\ \text{fit } A \text{ de qua quæritur}</formula></p>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\underline{702}</formula></note>
Si <formula notation="TeX">1\,C + 81\,N</formula> æquetur <formula notation="TeX">\overline{700}</formula> quoniam <formula notation="TeX">L\,\overline{\begin{array}{l} 19683 \\ 123201 \end{array}}</formula> seu 142884 seu denique 378 multatus solido 351 est 27 cubus a latere 3.
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\underline{\begin{array}{r} 19683 \\ +123201 \end{array}}</formula></note>
<formula notation="TeX" rend="display">\struck{Et}\ \dfrac{27 - 9}{3} \text{ seu } 6 \text{ est } 1\,N \text{ de qua quæritur}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">« 700 » est surligné et corrigé en « 702 » dans la marge ; la somme est reprise dans la marge. Les nombres sont justes : <formula notation="TeX">27^3 = 19\,683</formula>, <formula notation="TeX">351^2 = 123\,201</formula>, <formula notation="TeX">\sqrt{142\,884} = 378</formula>, <formula notation="TeX">378 - 351 = 27 = 3^3</formula>, et <formula notation="TeX">6^3 + 81 \cdot 6 = 702</formula>.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Aliter et secundo</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} E\ \text{quadratum} \\ -\,A \text{ in } E \end{array}\right\}\ \text{æquetur } B\ \text{plano}</formula>
unde <formula notation="TeX">B</formula> planum ex huiusmodi æquationis constitutione intelligitur rectangulum sub duobus lateribus quorum maius est <formula notation="TeX">E</formula>, excessus vero eiusdem supra minus est <formula notation="TeX">A</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{Igitur } \left.\dfrac{\begin{array}{l} E\ \text{quadratum} \\ -\,B\ \text{plano} \end{array}}{E}\right\}\ \text{æquabitur } A</formula>
quare per ea quæ proponuntur omnibus ex arte concinnatis
<note type="authorial" place="margin">bis</note>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} E\ \text{cubi quadrat.} \\ -\,Z\ \text{solido bis in } E\ \text{cubum} \end{array}\right\}\ \text{æquale } B\ \text{plani cubo}</formula>
<note type="authorial" place="margin">fiat utrinque quadratum <gap reason="illegible"/> ab <formula notation="TeX">E\ \text{cub.} - Zs</formula> <gap reason="illegible"/></note>
quæ æquatio est quadrati negate adfecti radicem habentis solidam facta itaque est rursus reductio quæ imperabatur</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Consectarium secundum.</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Itaque si } \left.\begin{array}{l} A\ \text{cubus} \\ +\,B\ \text{plano ter in } A \end{array}\right\}\ \text{æquetur } Z\ \text{solido bis}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} L \left\{\begin{array}{l} B\ \text{plano-plano-plano} \\ +\,Z\ \text{solido-solido} \end{array}\right. \\ +\,Z\ \text{solido} \end{array}\right\}\ \text{æquetur } G\ \text{cubo}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">La page s'arrête ici ; la suite du second consectaire (la valeur de <formula notation="TeX">A</formula> tirée de <formula notation="TeX">G</formula>) n'est pas sur cette page et doit se trouver au verso, hors de ce lot. </note></p>
</div>
</div>
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>
