<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="fr">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>Manuscrits de François Viète, NAL 1644, vues 121–140 — transcription</title>
        <author>François Viète</author>
        <respStmt>
          <resp>transcription automatique — première passe, non vérifiée contre les pages par une personne (<date when="2026-09-23">2026-09-23</date>)</resp>
          <name xml:id="pass" type="model">Opus 5.5 (claude-opus-5-5)</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>procédure, outillage, export TEI</resp>
          <orgName xml:id="ed">germain.commutator.io (Commutator, Paris)</orgName>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <editionStmt>
        <edition>Lecture automatique — non vérifiée</edition>
      </editionStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>Commutator</publisher>
        <pubPlace>Paris</pubPlace>
        <date when="2026-09-23">2026-09-23</date>
        <availability status="free">
          <licence target="https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/">CC0 1.0</licence>
          <p>Le manuscrit transcrit est dans le domaine public. Cette
          transcription est une première lecture automatique, non vérifiée, placée
          dans le domaine public (CC0) ; aucune image n'est reproduite — le
          fac-similé est celui de Gallica, cité vue par vue. Source gallica.bnf.fr /
          Bibliothèque nationale de France. La source LaTeX dont ce fichier
          dérive est publiée sous https://github.com/Commutator-IO/germain-project.</p>
        </availability>
        <ref target="https://germain.commutator.io/">https://germain.commutator.io</ref>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <country>France</country>
            <settlement>Paris</settlement>
            <repository>Bibliothèque nationale de France, département des Manuscrits and Bibliothèque de l'Arsenal</repository>
            <collection>Manuscrits de François Viète</collection>
            <idno type="shelfmark">NAL 1644</idno>
          </msIdentifier>
          <head>Viète (François). Papiers divers. NAL 1644</head>
          <msContents>
            <summary>Vues 121 à 140 du volume, dans la
            numérotation de Gallica (une vue par image) ; lot 7 de vingt vues.
            La foliotation au crayon de la BnF, quand elle a pu être lue, est
            donnée par un milestone[@unit='folio'] ; elle n'est jamais déduite.
            Les vues absentes de la transcription ne portent rien à lire et sont
            omises ; le saut dans la numérotation en est le seul enregistrement.</summary>
          </msContents>
          
          <additional>
            <surrogates>
              <bibl>
                <ref target="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q">https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q</ref>
                <note>Fac-similé numérique de la Bibliothèque nationale de France
                sur Gallica, servi par l'API IIIF. L'attribut
                <hi rend="monospace">facs</hi> de chaque
                <hi rend="monospace">pb</hi> pointe la vue correspondante dans
                le lecteur de Gallica.</note>
              </bibl>
            </surrogates>
          </additional>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    <encodingDesc>
      <projectDesc>
        <p>Transcription de manuscrits de mathématiciens numérisés dans Gallica, une passe de vingt vues
        par conversation avec un grand modèle multimodal, sous la procédure
        <hi rend="monospace">transcribe</hi> du dépôt. Le fichier
        LaTeX est la source de référence ; ce TEI en est dérivé mécaniquement
        par <hi rend="monospace">scripts/tei.mjs</hi> et n'a pas été relu.</p>
      </projectDesc>
      <editorialDecl>
        <p>L'édition n'est pas diplomatique : elle encode les mathématiques et
        l'apparat, rien du support. Correspondance avec l'apparat de la source :
        <hi rend="monospace">\ill</hi> devient <hi rend="monospace">gap[@reason='illegible']</hi>
        (jamais deviné) ; <hi rend="monospace">\uncertain</hi> devient
        <hi rend="monospace">unclear</hi> ; <hi rend="monospace">\add</hi> devient
        <hi rend="monospace">supplied</hi> ; <hi rend="monospace">\struck</hi> devient
        <hi rend="monospace">del</hi> (biffé par l'auteur) ;
        <hi rend="monospace">\note</hi> devient <hi rend="monospace">note[@type='editorial']</hi>
        (du transcripteur) ; <hi rend="monospace">\marginal</hi> devient
        <hi rend="monospace">note[@type='authorial'][@place='margin']</hi> (de l'auteur) ;
        <hi rend="monospace">\page</hi> devient <hi rend="monospace">pb</hi> (vue de Gallica) ;
        <hi rend="monospace">\folio</hi> devient <hi rend="monospace">milestone[@unit='folio']</hi>
        (foliotation de la BnF, jamais déduite).</p>
        <p>Les mathématiques sont transportées en TeX dans
        <hi rend="monospace">formula[@notation='TeX']</hi>, les diagrammes
        commutatifs en <hi rend="monospace">formula[@notation='tikz-cd']</hi>,
        sans conversion. Une marque d'apparat située à l'intérieur d'une
        formule (un exposant illisible, un symbole biffé) reste dans le TeX de
        la formule, sous les mêmes macros.</p>
        <p>Orthographe, ponctuation et lapsus de l'auteur sont conservés ; une
        faute évidente est signalée par une note, jamais corrigée.</p>
      </editorialDecl>
      <appInfo>
        <application ident="germain-tei" version="1">
          <label>scripts/tei.mjs</label>
          <ref target="https://github.com/Commutator-IO/germain-project">https://github.com/Commutator-IO/germain-project</ref>
        </application>
      </appInfo>
    </encodingDesc>
    <profileDesc>
      <langUsage>
        <language ident="fr">français, avec la notation mathématique de l'auteur</language>
      </langUsage>
    </profileDesc>
    <revisionDesc>
      <change when="2026-09-23" who="#pass">Première passe de transcription.</change>
      <change when="2026-09-23" who="#ed">Export TEI depuis la source LaTeX.</change>
    </revisionDesc>
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <div type="batch" n="7">
<pb n="121" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f121.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Page sans numéro en tête ; elle s'ouvre sur la fin d'une résolution dont l'énoncé n'est pas sur la vue, et continue donc un texte commencé avant la vue 121. Le bord supérieur du feuillet est abîmé ; à droite, le bord d'un onglet de montage.</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\dfrac{Eq. - Bp.}{E} \;/\; A</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Dans la marge de gauche, en tête : la même égalité que la ligne qui suit, en abrégé, la fraction séparée de « A » par un long trait oblique.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} \overline{E\ \text{quadratum}} \\ -\,B\ \text{plano}\ \struck{E} \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } A</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Un trait passe au-dessus de « E quadratum » et un autre sous « B plano » ; aucun dénominateur n'est écrit sous le second, et la lettre qui suit « B plano » est barrée. La note marginale donne <formula notation="TeX">E</formula> pour dénominateur.</note></p>
<p>Si <formula notation="TeX">1C + 81N</formula> æquetur <formula notation="TeX">702</formula></p>
<p>quoniam <formula notation="TeX">378</formula> plus <formula notation="TeX">351</formula> est <formula notation="TeX">729</formula>. Cubus a latere <formula notation="TeX">9</formula> ideo <formula notation="TeX">\dfrac{81 - 27}{9}</formula> seu <formula notation="TeX">6</formula>. est <formula notation="TeX">1N</formula> de qua quæritur.
<note type="editorial" resp="#pass">« 81 » est écrit au-dessus de « <formula notation="TeX">-27</formula> », le tout sur un trait, « 9 » dessous. Le calcul est juste : <formula notation="TeX">351^2 + 27^3 = 142884 = 378^2</formula>, <formula notation="TeX">378 + 351 = 729 = 9^3</formula>, et <formula notation="TeX">9 - 27/9 = 6</formula>, qui satisfait <formula notation="TeX">6^3 + 81 \cdot 6 = 702</formula>.</note></p>
<p><unclear>Consectarium</unclear> <unclear>ex</unclear> nobis antedictis consectarijs</p>
<p>Deniq; sunt duo latera unum idemque minus <formula notation="TeX">D</formula> alterum idemque maius <formula notation="TeX">E</formula>. quorum differentia est <formula notation="TeX">A</formula> de qua quæritur
<note type="editorial" resp="#pass">Le premier mot de l'alinéa se lit « Conſectarum » ou « Consectarium » ; le mot suivant, bref et pointé, « ex » ou « a ». La lettre lue <formula notation="TeX">E</formula> a ici, comme partout sur la page, la forme d'un G ; celle lue <formula notation="TeX">D</formula> est nette.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Itaque } LVC.\ LQ \left\{\begin{array}{l} B\ \text{plano-plano-plani} \\ +\,Z\ \text{solido-solido} \end{array}\right. +\,Z\ \text{solido}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">-\,LVC.\ LQ \left\{\begin{array}{l} B\ \text{plano-plano-plani} \\ +\,Z\ \text{solido-solido} \end{array}\right. -\,Z\ \text{solido}</formula>
est <formula notation="TeX">A</formula> quæsita
<note type="editorial" resp="#pass">« LVC » : latus universale cubicum ; « LQ » : latus quadratum. Deux lettres de « quæsita » sont surchargées.</note></p>
<p>Si <formula notation="TeX">1C + 6N</formula> æquetur <formula notation="TeX">2</formula></p>
<p><formula notation="TeX">LC\,4 - LC\,2</formula> est <formula notation="TeX">1N</formula> de qua quæritur.
<note type="editorial" resp="#pass">L'exemple est juste : pour <formula notation="TeX">x^3 + 6x = 2</formula>, <formula notation="TeX">\sqrt[3]{4} - \sqrt[3]{2}</formula>.</note></p>
<div>
<div type="subsection">
<head>Problema II.</head>
<p>Cubum adfectum sub latere negato ad planum sub radice solida negatum de quadrato reducere.</p>
<p>Oportebit autem in æquatione proposita cubum <del><gap reason="illegible"/></del> <unclear>de</unclear> triente coefficientis adfectionis cedere solidi comparationis subquadruplo quadrato.
<note type="editorial" resp="#pass">Le mot barré en fin de ligne est noirci. « cedere » est lu d'après les lettres (« cedere ») ; la condition énoncée est que le cube du tiers du coefficient de l'affection soit moindre que le quart du carré du solide de comparaison.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Proponatur } \left.\begin{array}{l} A\ \text{cubus} \\ -\,B\ \text{plano ter in } A \end{array}\right\}\ \text{æquari } Z\ \text{solido bis}</formula>
oportet facere quod propositum est
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} A \text{ in } E \\ -\,E\ \text{quadrato} \end{array}\right\}\ \text{æquetur } B\ \text{plano}</formula>
Unde <formula notation="TeX">B</formula> planum ex huiusmodi æquationis <del>compositione</del> intelligitur rectangulum sub duobus lateribus quorum minus est <formula notation="TeX">E</formula>. <del>summa</del> vero maioris ac minoris
<note type="authorial" place="margin">constitutione.</note>
<note type="editorial" resp="#pass">« compositione » est barré, et « constitutione » écrit en regard dans la marge de gauche, qui le remplace. « summa » est barré sans remplaçant sur la ligne ; la ligne suivante commence par un « A » écrit au-dessus de « Igitur », qui achève la phrase : la somme du plus grand et du plus petit côté est <formula notation="TeX">A</formula>.</note></p>
<p><formula notation="TeX">A</formula></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Igitur } \dfrac{\begin{array}{l} B\ \text{plano} \\ +\,E\ \text{quadrato} \end{array}}{E} \Big\}\ \text{æquabitur } A</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{quare } \left.\begin{array}{l} \dfrac{\begin{array}{l} B\ \text{plano-plano-plano} \\ +\,E\ \text{quad. in } B\ \text{plano-plano ter} \\ +\,\struck{\ill{}}\,E\ \text{quad.-quad. in } B\ \text{plano ter} \\ +\,E\ \text{cubo-cubo} \end{array}}{E\ \text{cubo}} \\[2ex] \dfrac{\begin{array}{l} -\,B\ \text{plano-plano ter} \\ -\,B\ \text{plano in } E\ \text{quadrat. ter} \end{array}}{E} \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } Z\ \text{solido}</formula>
<note type="authorial" place="margin">bis</note>
<note type="editorial" resp="#pass">« Z solido » est souligné, et « bis », souligné aussi, est écrit en regard au bas de la marge de gauche : <formula notation="TeX">Z</formula> solido bis, comme dans l'énoncé. Devant « E quad.-quad. », un petit mot barré. Le développement est juste : c'est <formula notation="TeX">A^3 - 3BA</formula> pour <formula notation="TeX">A = (B + E^2)/E</formula>. La page s'arrête sur cette égalité ; le bas du feuillet est blanc.</note></p>
<pb n="122" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f122.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">La vue montre deux feuillets superposés. En haut, sur une bande de deux lignes, le haut d’un autre feuillet, numéroté « 59 » à l'encre dans l'angle supérieur droit (« omnia applicentur ad <formula notation="TeX">A + B</formula> » ; « Et oritur <formula notation="TeX">A</formula> quadrato <formula notation="TeX">- B</formula> in <formula notation="TeX">A</formula> <formula notation="TeX">\}</formula> fit <formula notation="TeX">B</formula> quadratum bis ») : c'est le feuillet vu en entier à la vue 126, où il est transcrit. Posé dessus, un feuillet plus petit, numéroté « 57 » à l'encre en haut à droite, dont on transcrit ici la page. Elle enchaîne sur la dernière égalité de la vue 121, qu'elle multiplie par <formula notation="TeX">E</formula> cube.</note></p>
<p>Et omnibus per <formula notation="TeX">E</formula> cubum ductis et ex arte concinnatis
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} Z\ \text{solidum bis in } E\ \text{cubum} \\ -\,E\ \text{cubi quadrato} \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } B\ \text{plani cubo}</formula>
quæ æquatio plani sub radice solida negati de quadrato facta, itaque est reductio quæ imperabatur</p>
<p>apparet autem ex æquatione illius ad quam reductio facta est proprietate <formula notation="TeX">Z</formula> solidi quadrat. præstare debere <formula notation="TeX">B</formula> plani cubo. quo pertinet apposita huic problemati</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Consectarium.</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Itaque si } \left.\begin{array}{l} A\ \text{cubus} \\ -\,B\ \text{plano ter in } A \end{array}\right\}\ \text{æquetur } Z\ \text{solido bis}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">LVC.\ Z\ \text{solidi} + L \left\{\begin{array}{l} Z\ \text{solido-solidi} \\ -\,B\ \text{plano-plano-plano} \end{array}\right.</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">+\,LVC\ Z\ \text{solidi} - L \left\{\begin{array}{l} Z\ \text{solido-solidi} \\ -\,B\ \text{plano-plano-plano} \end{array}\right.</formula>
est <formula notation="TeX">A</formula> de qua quæritur
<note type="editorial" resp="#pass">Deux taches d'encre sur les racines, sans effacer de lettre.</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin">quia enim <formula notation="TeX">Z</formula> solid. bis tanquam summa fit ex <gap reason="illegible"/> binis <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>ssis eius <formula notation="TeX">Z</formula> s. cuius quadrat. est <formula notation="TeX">Z</formula> ss. si de eo auferatur quadrat. <unclear>medius</unclear> <formula notation="TeX">B</formula> plani cub. fit <formula notation="TeX">Z</formula> ss. <formula notation="TeX">-</formula> B plani cub. cuius latus est <formula notation="TeX">L.\,Z</formula> ss. <formula notation="TeX">-</formula> B plani cub. quod ablatum a semisse <unclear>binomii</unclear> <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">Z</formula> s. dat <formula notation="TeX">L\,V.\,Z</formula> s. <formula notation="TeX">- L\,Z</formula> ss. <formula notation="TeX">- Bppp</formula> <unclear>extremum minus</unclear> ad eidem semissi additum dat maius extremum nempe <formula notation="TeX">LVC.\,Z</formula> s. <formula notation="TeX">+ L.\,Z</formula> ss. <formula notation="TeX">- Bppp</formula> quæ iuncta faciunt extremorum summam æqualem ipsi <formula notation="TeX">A</formula>.</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Note marginale d'une écriture plus petite et plus pâle, dans la marge de gauche, en regard du corollaire et de l'exemple qui suit ; elle justifie la règle : <formula notation="TeX">Z</formula> solide deux fois est la somme de deux cubes extrêmes dont le produit est le cube de <formula notation="TeX">B</formula> plan. Plusieurs mots de ses deux premières lignes sont sous des taches d'encre ; « semissis » n'est lu que par sa fin. Le mot devant « Z s. dat », en tête de ligne, est souligné et récrit au-dessus (« <gap reason="illegible"/> ») ; « extremum minus » est écrit au bout de la ligne, en petit, et se lit mal. « Bppp » : <formula notation="TeX">B</formula> plano-plano-plano. Un trait horizontal sépare cette note de la suivante.</note></p>
<p>Si <formula notation="TeX">1C - 81N</formula> æquetur <formula notation="TeX">756</formula>.</p>
<p>quoniam <formula notation="TeX">378 + 351</formula> est <formula notation="TeX">729</formula> cubus a latere <formula notation="TeX">9</formula></p>
<p>et <formula notation="TeX">378 - 351</formula> est <formula notation="TeX">27</formula> cubus a latere <formula notation="TeX">3</formula>.</p>
<p>Ideo <formula notation="TeX">9 + 3</formula> id est <formula notation="TeX">12</formula> est <formula notation="TeX">1N</formula> de qua quæritur
<note type="editorial" resp="#pass">L'exemple est juste : <formula notation="TeX">378^2 - 27^3 = 123201 = 351^2</formula>, et <formula notation="TeX">12^3 - 81 \cdot 12 = 756</formula>. Le « et » en tête de la deuxième ligne est surchargé.</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin">Eadem sequuntur si <unclear>negatus</unclear> <unclear>suppositis</unclear> sic proponatur <formula notation="TeX">\left.\begin{array}{l} Bp.\ \text{in } A\,3 \\ -\,Ac \end{array}\right\} Zs.</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Seconde note marginale, d'une encre plus noire et d'un trait plus appuyé, sous le trait qui clôt la première, en regard de l'exemple. Les deux mots lus avec doute sont écrits d'un trait rapide.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>De Canonica Æquationum transmutatione ut coefficientes subgraduales vel comparationum homogenea sint quæ præscribuntur. Cap VIII}
<note type="editorial" resp="#pass">Titre de trois lignes, centré, suivi de « Cap VIII », dont le dernier jambage se prolonge ; la lecture « VIIII » n'est pas exclue.</note></head>
<p>Ad Impendia quoque Logistica confert æquationes ita præparare, ut coefficientes <del><gap reason="illegible"/></del> æquationum vel comparationum homogenea sint quæ præscribuntur quod libere <gap reason="illegible"/> ex canonica transmutandi doctrina. Statuitur coefficiens unitas. Usus igitur impendij vel ex eo liquet quod potestates adfectæ sub unitate et gradu quocunque si modo radix est numeralis non aliter resolvuntur ac si essent puræ, neque enim necessario conturbat habenda alioqui (sed quæ <unclear>debit</unclear> <unclear>operis</unclear> <unclear>salva</unclear> fit) parabolarum quarum quæque unitas est ratio. Et si radix non est numerus, ipsam radicem non esse numerum statim convincitur.
<note type="authorial" place="margin">Ex eo opere</note>
<note type="authorial" place="margin"><unclear>Indutas</unclear></note>
<note type="authorial" place="margin">ipsum <unclear><formula notation="TeX">1N</formula></unclear> de qua quæritur</note>
<note type="editorial" resp="#pass">« quod libere <gap reason="illegible"/> » : le mot en tête de ligne se lit « Aret », qui n'est pas latin. « numeralis » est écrit « numerãl » ; un « est » le précède, surchargé. « necessario » : le mot est corrigé en cours d'écriture. Dans « sed quæ debit operis salva fit », les mots « debit operis » sont soulignés, et la marge de gauche porte en regard « Ex eo opere », souligné, qui les remplace sans doute ; la syllabe finale de « salva » est surchargée, et « fit » souligné. Au-dessous, dans la marge, un mot souligné seul, lu « Indutas » ou « Innutas », sans appel visible dans le texte. « ipsam radicem » est souligné, avec un signe d'insertion, et la marge porte en regard « ipsum / X de qua quæritur » ; le signe lu <formula notation="TeX">1N</formula> a la forme d'un trait oblique suivi d'un X. Une petite croix est tracée dans la marge au-dessous. La page s'arrête sur « convincitur » ; le reste du feuillet est blanc.</note></p>
<pb n="123" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f123.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Verso du feuillet numéroté 57 (vue 122) : aucun numéro en tête, et la page poursuit le chapitre VIII commencé au bas de la vue 122 par ses exemples. Le feuillet est plus petit que le fond ; à droite, le bord d'un autre feuillet, avec quelques traits et signes de ses marges. Dans la marge de gauche, l'écriture du recto transparaît en miroir.</note></p>
<p><formula notation="TeX">1C + 1N</formula> æquatur <formula notation="TeX">10</formula>, quoniam proximus cubus est <formula notation="TeX">8</formula> cuius radix est <formula notation="TeX">2</formula> quæ ducta in unitatem et admixta <formula notation="TeX">8</formula> facit <formula notation="TeX">10</formula> ideo radix quæsita est <formula notation="TeX">2</formula>. <unclear>Atque</unclear> <formula notation="TeX">1C - 1N</formula> æquetur <formula notation="TeX">24</formula> quoniam proximus minor cubus est <formula notation="TeX">8</formula> cuius radix est <formula notation="TeX">2</formula> et adscita unitate <formula notation="TeX">3</formula> sub qua et unitate facto solido cum multatur cubus ex <formula notation="TeX">3</formula> relinquitur <formula notation="TeX">24</formula> ideo radix quæsita est <formula notation="TeX">3</formula>
<note type="authorial" place="margin">æque.</note>
<note type="editorial" resp="#pass">« Atque » est souligné, et « æque. » écrit en regard dans la marge de gauche, qui le remplace sans doute. Un petit signe est tracé au-dessus du « 8 » de « minor cubus est 8 ». Les deux exemples sont justes : <formula notation="TeX">2^3 + 2 = 10</formula>, et <formula notation="TeX">3^3 - 3 = 24</formula>.</note></p>
<p>Proponatur autem <formula notation="TeX">1C + 1N</formula> æquari <formula notation="TeX">9</formula> quoniam proximus cubus est <formula notation="TeX">8</formula> cuius radix est <formula notation="TeX">2</formula> quæ ducta in unitatem et admixta <formula notation="TeX">8</formula> facit <formula notation="TeX">10</formula> non etiam <formula notation="TeX">9</formula>, <formula notation="TeX">1N</formula> est radix irrationalis</p>
<p>Atque <formula notation="TeX">1C - 1N</formula> æquetur <formula notation="TeX">25</formula> quoniam proximus minor cubus est <formula notation="TeX">8</formula> cuius radix est <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">2</formula> et adscita unitate <formula notation="TeX">3</formula> sub qua et unitate facto solido cum multatur cubus ex tribus relinquitur <formula notation="TeX">24</formula> non etiam <formula notation="TeX">25</formula> ideo <formula notation="TeX">1N</formula> est irrationalis.</p>
<p>Oportet autem ad huiusmodi instituendæ transmutationis opus coefficientem quæ imperatur coefficienti æquationis propositæ esse congeneam et siquidem radix æquationis propositæ est eiusdem quoque generis concedetur esse. ut coefficiens propositæ æquationis ad coefficientem imperatam ita radix de qua quærebatur ad novam statuendam radicem.
<note type="editorial" resp="#pass">« opus » est surchargé d'une tache. « congeneam » : lecture des lettres, le mot étant écrit d'un trait (« congenerem » n'est pas exclu).</note></p>
<p>Sin coefficiens gradus radicis generis communis concedetur esse. ut coefficiens propositæ æquationis ad coefficientem imperatam ita gradus æqualtus radicis de qua quærebatur ad gradum æqualtum novæ statuendæ radicis Et per resolutionem concessi analogismi exhibetur sub nova specie valor radicis quæsitæ et sic proposita æquatio dirigetur et ordinabitur nova.
<note type="editorial" resp="#pass">« æqualtus », « æqualtum » : ainsi écrit deux fois, en un mot (« æque altus », de même hauteur). La fin de « æquatio » est sous une tache.</note></p>
<p>quod ut uno vel altero exemplo fiat apertius</p>
<p>Proponatur <formula notation="TeX">A</formula> cubus plus <formula notation="TeX">B</formula> in <formula notation="TeX">A</formula> quad. æquari <formula notation="TeX">Z</formula> solido</p>
<p>placeat autem æquationem ita transmutare ut affectio quidem maneat sub quadrato ipsaque adfirmata sed coefficiens sit <formula notation="TeX">X</formula> non etiam <formula notation="TeX">B</formula>.</p>
<p>esto ut <formula notation="TeX">B</formula> ad <formula notation="TeX">X</formula> ita <formula notation="TeX">A</formula> ad <formula notation="TeX">E</formula>.</p>
<p>ergo <formula notation="TeX">\dfrac{B \text{ in } E}{X}</formula> erit <formula notation="TeX">A</formula></p>
<p>quare secundum ea quæ proponuntur
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} \dfrac{B\ \text{cubus in } E\ \text{cubum}}{X\ \text{cubo}} \\[2ex] +\,\dfrac{B\ \text{cubo in } E\ \text{quadrat.}}{X} \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } Z\ \text{solido.}</formula>
<note type="authorial" place="margin">Xq.</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Le second terme devrait avoir pour dénominateur <formula notation="TeX">X</formula> quadrato (<formula notation="TeX">B A^2</formula> avec <formula notation="TeX">A = BE/X</formula>) ; la ligne porte <formula notation="TeX">X</formula>, souligné, et la marge de gauche porte au bas, en regard, « Xq. », qui est sans doute la correction. Le bas du feuillet est blanc.</note></p>
<pb n="124" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f124.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Comme à la vue 122, deux feuillets superposés. En haut, la même bande du feuillet numéroté « 59 » (« omnia applicentur ad <formula notation="TeX">A + B</formula> » ; « Et oritur <formula notation="TeX">A</formula> quadrato <formula notation="TeX">- B</formula> in <formula notation="TeX">A</formula> <formula notation="TeX">\}</formula> fit <formula notation="TeX">B</formula> quadratum bis »), transcrite à la vue 126. Posé dessus, un feuillet plus petit, numéroté « 58 » à l'encre en haut à droite, dont on transcrit la page. À gauche de la vue, le bord d'un autre feuillet, avec des fins de lignes qu'on ne transcrit pas. La page enchaîne sur l'égalité qui clôt la vue 123.</note></p>
<p>Et omnibus per <formula notation="TeX">X</formula> cubum ductis et <formula notation="TeX">B</formula> cubum divisis
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} E\ \text{cubus} \\ +\,X \text{ in } E\ \text{quadratum} \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } \dfrac{X\ \text{cubo in } Z\ \text{solidum}}{B\ \text{cubo}}</formula>
Ipsum igitur factum est quod oportuit</p>
<p>Proponatur <formula notation="TeX">1C + 20Q</formula> æquari <formula notation="TeX">96{,}000</formula></p>
<p><formula notation="TeX">1C + 1Q</formula> æquabitur <formula notation="TeX">12</formula> et fit <formula notation="TeX">1N</formula> <formula notation="TeX">2</formula></p>
<p>unde fit radix prima quæsita <formula notation="TeX">40</formula>.
<note type="editorial" resp="#pass">L'exemple est juste : avec <formula notation="TeX">B = 20</formula> et <formula notation="TeX">X = 1</formula>, <formula notation="TeX">96000/8000 = 12</formula>, <formula notation="TeX">2^3 + 2^2 = 12</formula>, et <formula notation="TeX">A = 20 \cdot 2 = 40</formula> ; <formula notation="TeX">40^3 + 20 \cdot 40^2 = 96000</formula>.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Aliud.</head>
<p>Proponatur <formula notation="TeX">A</formula> cubus minus <formula notation="TeX">B</formula> quad. in <formula notation="TeX">A</formula> æquari <formula notation="TeX">Z</formula> solido.</p>
<p>placeat autem æquationem ita transmutare ut affectio quidem maneat sub latere ipsaque negata sed coefficiens sit <formula notation="TeX">X</formula> quadratum non etiam <formula notation="TeX">B</formula> quadratum.</p>
<p>Esto ut <formula notation="TeX">B</formula> quad. ad <formula notation="TeX">X</formula> quad. ita <formula notation="TeX">A</formula> quad. ad <formula notation="TeX">E</formula> quad. et consequenter ut <formula notation="TeX">B</formula> ad <formula notation="TeX">X</formula> ita <formula notation="TeX">A</formula> ad <formula notation="TeX">E</formula></p>
<p><formula notation="TeX">\dfrac{B \text{ in } E}{X}</formula> erit <formula notation="TeX">A</formula> quare secundum ea quæ proponuntur
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} \dfrac{B\ \text{cubus in } E\ \text{cubum}}{X\ \text{cubo}} \\[2ex] -\,\dfrac{B\ \text{cubo in } E}{X} \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } Z\ \text{solido}</formula>
Et omnibus per <formula notation="TeX">X</formula> cubum ductis et <formula notation="TeX">B</formula> cubum divisis
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} E\ \text{cubus} \\ -\,X\ \text{quadrato in } E \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } Z\ \text{solido}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\dfrac{Xc \text{ in } Zs.}{Bc}</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">« Z solido » est souligné, et la marge de gauche porte en regard, souligné aussi, « Xc in Z s. / Bc » : la correction, puisque le second membre doit être multiplié par <formula notation="TeX">X</formula> cube et divisé par <formula notation="TeX">B</formula> cube, comme dans le premier exemple.</note></p>
<p>Ipsum igitur factum est quod oportuit</p>
<p>Proponatur <formula notation="TeX">1C - 144N</formula> æquari <formula notation="TeX">10368</formula></p>
<p><formula notation="TeX">1C - 1N</formula> æquabitur <formula notation="TeX">6</formula> et est <formula notation="TeX">1N</formula> <formula notation="TeX">2</formula></p>
<p>unde fit radix prima quæsita <formula notation="TeX">24</formula>.
<note type="editorial" resp="#pass">L'exemple est juste : avec <formula notation="TeX">B = 12</formula> et <formula notation="TeX">X = 1</formula>, <formula notation="TeX">10368/1728 = 6</formula>, <formula notation="TeX">2^3 - 2 = 6</formula>, et <formula notation="TeX">A = 12 \cdot 2 = 24</formula>.</note></p>
<p>Neque vero opus aliter fit in præscriptis comparationum homogeneis concedetur nimirum esse ut magnitudo æqualis potestati quæ proponitur adfectæ ad magnitudinem præscriptam æqualtum et homogeneam ita potestas radicis de qua quærebatur ad potestatem novæ statuendæ radicis <del>ex</del> per resolutionem concessi analogismi exhibetur sub nova specie valor radicis quæsitæ et proposita æqualitas dirigetur et ordinabitur nova. Exempli causa
<note type="editorial" resp="#pass">« opus » est surchargé ; « æqualtum » est écrit ainsi, au masculin, auprès de « præscriptam » et « homogeneam » ; voir la vue 123 ; « analogismi » est sous une tache. Le mot barré devant « per » est bref.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Proponatur } \left.\begin{array}{l} A\ \text{cubus} \\ \text{plus } B\ \text{plano in } A. \end{array}\right\}\ \text{æquari } Z\ \text{cubo}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">La page s'arrête sur cet énoncé ; le reste du feuillet est blanc.</note></p>
<pb n="125" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f125.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Verso du feuillet numéroté 58 (vue 124) : aucun numéro en tête ; le feuillet, plus petit que le fond, laisse voir au-dessus le bord blanc d'un autre, et à droite un onglet. La page poursuit l'exemple posé au bas de la vue 124 (« Proponatur <formula notation="TeX">A</formula> cubus plus <formula notation="TeX">B</formula> plano in <formula notation="TeX">A</formula> æquari <formula notation="TeX">Z</formula> cubo »).</note></p>
<p>placeat autem æquationem ita transmutare ut potestas adfirmate adfecta sub radice et coefficiente <formula notation="TeX">B</formula> plano comparetur <formula notation="TeX">D</formula> cubo</p>
<p>Concedetur esse ut <formula notation="TeX">Z</formula> ad <formula notation="TeX">D</formula> ita <formula notation="TeX">A</formula> ad <formula notation="TeX">E</formula></p>
<p>ergo <formula notation="TeX">\dfrac{Z \text{ in } E}{D}</formula> erit <formula notation="TeX">A</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{quare } \left.\begin{array}{l} \dfrac{Z\ \text{cubus in } E\ \text{cubum}}{D\ \text{cubo}} \\[2ex] +\,\dfrac{B\ \text{plano in } Z \text{ in } E}{D} \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } Z\ \text{cubo}</formula>
Et omnibus in <formula notation="TeX">D</formula> cubum ductis et per <formula notation="TeX">Z</formula> cubum divisis
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} E\ \text{cubus} \\ +\,\dfrac{B\ \text{plano in } D\ \text{quad. in } E}{Z\ \text{quad.}} \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } D\ \text{cubo}</formula>
Ipsum igitur factum est quod oportuit
<note type="editorial" resp="#pass">« Concedetur » est écrit « Concreditor » ou « Concedetor » ; lecture par le sens, comme aux vues 123 et 124. Le « B » de « B plano in D quad. » est surchargé.</note></p>
<p>Proponatur <formula notation="TeX">1C + 860N</formula> æquari <formula notation="TeX">1{,}728</formula></p>
<p><formula notation="TeX">1C + 215N</formula> æquabitur <formula notation="TeX">216</formula> et est <formula notation="TeX">1N</formula> <formula notation="TeX">1</formula></p>
<p>unde fit radix prima quæsita <formula notation="TeX">2</formula>.
<note type="editorial" resp="#pass">L'exemple est juste : avec <formula notation="TeX">Z = 12</formula> et <formula notation="TeX">D = 6</formula>, <formula notation="TeX">860 \cdot 36/144 = 215</formula>, <formula notation="TeX">1 + 215 = 216</formula>, et <formula notation="TeX">A = 12 \cdot 1/6 = 2</formula> ; <formula notation="TeX">8 + 1720 = 1728</formula>.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Anomala æquationum aliquot cubicarum ad quadraticas aut etiam simpliciores reductio. Cap IX.}
<note type="authorial" place="margin">IX</note>
<note type="editorial" resp="#pass">« aut etiam » est souligné. « Cap IX » est souligné, et « IX », souligné aussi, est répété dans la marge de gauche.</note></head>
<p>Præparandarum igitur æquationum solennes modi ita se habent. de irregularibus autem non statuitur præcepta quoniam anomalia <del>illa</del> non magis finita est quam artificis in indagando vis et solertia. ad excitandam tamen eam vim et solertiam opportunum est singularia aliquot æquationum constitutiva et reductiva theoremata adnotasse, insignem aliquam emphasim vel elegantiam præseferentia, qualia iam sequuntur
<note type="editorial" resp="#pass">« statuitur » est écrit tel ; « præcepta » suit. Le mot barré devant « non magis » est surchargé ; « illa » est une lecture. Une petite croix est tracée dans la marge de gauche en regard de cet alinéa.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>prop. 1.</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} A\ \text{cubus} \\ -\,B\ \text{quadrato bis in } A \end{array}\right\}\ \text{æquetur } B\ \text{cubo}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} A\ \text{quadratum} \\ -\,B \text{ in } A \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } B\ \text{quadrato}</formula>
Ex iis <del><gap reason="illegible"/></del>enim quæ proponuntur manifestum fit per antithesin <formula notation="TeX">A</formula> cubum æquari <formula notation="TeX">B</formula> cubo <formula notation="TeX">+</formula> <formula notation="TeX">B</formula> quadrato bis in <formula notation="TeX">A</formula>. et addendo utrique parti <formula notation="TeX">B</formula> cubum
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} A\ \text{cubum} \\ +\,B\ \text{cubum} \end{array}\right\}\ \text{æquari } \begin{array}{l} B\ \text{cubo bis} \\ +\,B\ \text{quadrato bis in } A \end{array}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Le début de « enim » est noirci sous une rature. La page s'arrête sur cette égalité, et le reste du feuillet est blanc ; la suite (« omnia applicentur ad <formula notation="TeX">A + B</formula> ») est en tête du feuillet numéroté 59, dont le haut paraît aux vues 122 et 124.</note></p>
<pb n="126" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f126.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Le feuillet numéroté « 59 » à l'encre en haut à droite, dont le haut paraît déjà aux vues 122 et 124, est ici vu en entier. Il est plus court que les autres : sous son bord inférieur paraît le bas d'un feuillet plus grand, avec trois lignes d'une encre plus pâle (« quoniam enim <formula notation="TeX">A</formula> quadratum <formula notation="TeX">+ B</formula> in <formula notation="TeX">A</formula> bis <formula notation="TeX">\}</formula> æquatur <formula notation="TeX">B</formula> quadrato bis <formula notation="TeX">+ D</formula> plano »), qui ne sont pas de cette page et ne sont pas transcrites ici. La page continue la proposition 1 du chapitre IX laissée au bas de la vue 125. Dans les marges, l'écriture de l'autre face transparaît en miroir.</note></p>
<p>omnia applicentur ad <formula notation="TeX">A + B</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{Et oritur } \left.\begin{array}{l} A\ \text{quadrat.} \\ -\,B \text{ in } A \\ +\,B\ \text{quadrato} \end{array}\right\}\ \text{fit } B\ \text{quadratum bis}</formula>
et consequenter ablato utrinque <formula notation="TeX">B</formula> quadrato
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} A\ \text{quadratum} \\ -\,B \text{ in } A \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } B\ \text{quadrato}</formula>
Si <formula notation="TeX">1C - 18N</formula> æquetur <formula notation="TeX">27</formula> igitur <formula notation="TeX">1Q - 3N</formula> æquabitur <formula notation="TeX">9</formula>.
<note type="editorial" resp="#pass">Sous « fit », un petit signe (« b » ?) sans appel visible. L'exemple suit la règle avec <formula notation="TeX">B = 3</formula>.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>prop. II.</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} B\ \text{quadrat. bis in } A \\ -\,A\ \text{cub.} \end{array}\right\}\ \text{æquetur } B\ \text{cubo}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} A\ \text{quadrat.} \\ +\,B \text{ in } A \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } B\ \text{quadrato}</formula>
Ex iis enim quæ proponuntur manifestum <del>est</del> fit per antithesin <formula notation="TeX">A</formula> cubum æquari <formula notation="TeX">B</formula> quad. bis in <formula notation="TeX">A - B</formula> cubo et auferendo utrique parti <formula notation="TeX">B</formula> cubum
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} A\ \text{cubum} \\ -\,B\ \text{cubo} \end{array}\right\}\ \text{æquari } B\ \text{quadrato bis in } A \;-\; B\ \text{cubo bis}</formula>
omnia applicentur ad <formula notation="TeX">A - B</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{Et oritur } \left.\begin{array}{l} A\ \text{quadratum} \\ +\,B \text{ in } A \\ +\,B\ \text{quadrato} \end{array}\right\}\ \text{fit } B\ \text{quadratum}</formula>
<note type="authorial" place="margin">bis</note>
<note type="editorial" resp="#pass">« B quadratum » est souligné, et « bis », souligné, est écrit en regard dans la marge de gauche : <formula notation="TeX">B</formula> quadratum bis, comme à la proposition 1.</note>
et consequenter ablato utrinque <formula notation="TeX">B</formula> quadrato
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} A\ \text{quadratum} \\ +\,B \text{ in } A \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } B\ \text{quadrato}</formula>
Si <formula notation="TeX">18N - 1C</formula> æquatur <formula notation="TeX">27</formula> Igitur <formula notation="TeX">1Q - 3N</formula> æquabitur <formula notation="TeX">9</formula>.
<note type="editorial" resp="#pass">La règle qui précède donne <formula notation="TeX">1Q + 3N</formula> ; la ligne porte nettement « <formula notation="TeX">-</formula> ».</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>prop. III</head>
<p>Si <formula notation="TeX">B</formula> quadrat. in <formula notation="TeX">A</formula> ter minus <formula notation="TeX">A</formula> cubo, æquetur <formula notation="TeX">B</formula> cubo bis</p>
<p><formula notation="TeX">B</formula> dupla est ipsius <formula notation="TeX">A</formula> de qua quæritur
<note type="authorial" place="margin">Si <formula notation="TeX">\left.\begin{array}{l} A\ \text{cub.} \\ -\,Bq\ \text{ter in } A \end{array}\right.</formula> ; ipsa</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Dans la marge de gauche, en regard, deux corrections soulignées : « Si A cub. <formula notation="TeX">-</formula> Bq ter in A », qui renverse les deux termes de l'énoncé (l'exemple qui suit est bien <formula notation="TeX">1C - 12N</formula>), et « ipsa », en regard de « ipsius », souligné dans la ligne. Le « A » de « A cubo » est surchargé d'une tache.</note></p>
<p>quoniam enim <formula notation="TeX">B</formula> est dupla ipsius <formula notation="TeX">A</formula> de qua quæritur</p>
<p>ergo ex iis quæ proponuntur <formula notation="TeX">B</formula> cubus <formula notation="TeX">8 - B</formula> quadrato in <formula notation="TeX">B</formula> <formula notation="TeX">6</formula> æquabitur <formula notation="TeX">B</formula> cubo bis quod quidem ita se habet
<note type="editorial" resp="#pass">Un petit signe de renvoi en forme de croix est tracé à gauche de « quoniam » ; il répond au même signe dans la note marginale qui suit.</note></p>
<p><formula notation="TeX">1C - 12N</formula> æquatur <formula notation="TeX">16</formula> fit <formula notation="TeX">1N</formula> <formula notation="TeX">4</formula>.</p>
<p><formula notation="TeX">1C - 6N</formula> æquat. <formula notation="TeX">L\,32</formula> fit <formula notation="TeX">1N</formula> <formula notation="TeX">L\,2</formula>.
<note type="editorial" resp="#pass">Le premier exemple est juste (<formula notation="TeX">B = 2</formula>, <formula notation="TeX">A = 4</formula>). Au second, <formula notation="TeX">B</formula> est <formula notation="TeX">L\,2</formula> et la racine de <formula notation="TeX">x^3 - 6x = \sqrt{32}</formula> est <formula notation="TeX">2\sqrt{2} = L\,8</formula> ; la ligne porte « <formula notation="TeX">L\,2</formula> », qui est <formula notation="TeX">B</formula>. Un point est posé au-dessus du « 6 ».</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin">prop. III. Si <formula notation="TeX">\left.\begin{array}{l} A\ \text{cubus} \\ -\,Bq.\ \text{ter in } A \end{array}\right\}</formula> æq. <formula notation="TeX">Bc\,2</formula> <formula notation="TeX">B</formula> dupla est ipsius <formula notation="TeX">A</formula> ; quoniam enim <formula notation="TeX">B\,2 \} A</formula>. ergo <formula notation="TeX">\left.\begin{array}{l} Bc\,8. \\ -\,Bq \text{ in } B\,6. \end{array}\right\} Bc</formula> bis ; <formula notation="TeX">1C - 12N</formula> æquat. <formula notation="TeX">16</formula> fit <formula notation="TeX">1N</formula> <formula notation="TeX">4</formula>. ; <formula notation="TeX">1C - 3N</formula> æquatur <formula notation="TeX">2</formula> fit <formula notation="TeX">1N</formula> <formula notation="TeX">2</formula>.</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Note marginale de la main des corrections, d'une encre plus noire, sous un trait qui la sépare des précédentes : la proposition 3 récrite. Elle pose <formula notation="TeX">A</formula> double de <formula notation="TeX">B</formula> (« <formula notation="TeX">B\,2 \} A</formula> »), ce qui est juste (<formula notation="TeX">8B^3 - 6B^3 = 2B^3</formula>), bien que la phrase garde « B dupla est ipsius A », dont le dernier mot est surchargé. Les deux exemples chiffrés sont écrits au bas de la marge, sur toute la largeur du pied du feuillet, soulignés d'un trait courbe ; le second, <formula notation="TeX">1C - 3N = 2</formula>, <formula notation="TeX">1N = 2</formula>, est juste.</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin">propos. IIII ; Si <formula notation="TeX">\left.\begin{array}{l} Bq\ 3 \text{ in } A \\ -\,Ac \end{array}\right\}</formula> æquetur <formula notation="TeX">Bc</formula> bis <formula notation="TeX">B</formula> <del>subdupla est ipsius</del> <supplied resp="#pass">æquatur ipsi</supplied> <formula notation="TeX">A</formula> de qua quæritur quoniam enim <formula notation="TeX">B</formula> <del>dupla est ipsius</del> <supplied resp="#pass">æquatur ipsi</supplied> <formula notation="TeX">A</formula> <del><formula notation="TeX">Bc\,8 - Bq\,3 \text{ in } B\,2 \} Bc</formula> bis</del> <formula notation="TeX">\left.\begin{array}{l} Bq \text{ in } B\,3 \\ -\,Bc. \end{array}\right\} Bc\,2</formula>. ; <formula notation="TeX">12N - 1C</formula> æquatur <formula notation="TeX">16</formula> fit <formula notation="TeX">1N</formula> <formula notation="TeX">2</formula> ; et vel <formula notation="TeX">6N - 1C</formula> æquat. <formula notation="TeX">L\,32</formula> fit <formula notation="TeX">1N</formula> <formula notation="TeX">L\,2</formula>.</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Au pied du feuillet, sur deux lignes serrées qui courent d'un bord à l'autre, de la même main noire : une proposition 4. Les mots barrés sont récrits au-dessus de la ligne (« æquatur ipsi », deux fois). Le calcul barré est illisible en partie ; la lecture donnée est douteuse. Les exemples sont justes : <formula notation="TeX">3B^3 - B^3 = 2B^3</formula> pour <formula notation="TeX">A = B</formula>, <formula notation="TeX">24 - 8 = 16</formula>, et <formula notation="TeX">6\sqrt{2} - 2\sqrt{2} = \sqrt{32}</formula>. C'est de cette proposition que le second exemple de la proposition 3 (« fit 1N L2 ») semble repris.</note></p>
<pb n="127" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f127.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Verso du feuillet numéroté 59 (vue 126) : aucun numéro en tête ; en haut à gauche, un « 20 » vu en miroir, qui est une transparence. Le feuillet est plus court que le fond : sous son bord inférieur paraît le bas d'un autre feuillet, avec la dernière égalité de la vue 125 (« <formula notation="TeX">A</formula> cubum <formula notation="TeX">+ B</formula> cubum … <formula notation="TeX">+ B</formula> quadrato bis in <formula notation="TeX">A</formula> »), qui n'est pas de cette page. À droite, le bord d'un autre feuillet, avec des bouts de mots. La page poursuit les propositions du chapitre IX ; la proposition IIII n'est écrite qu'au pied du recto (vue 126), de la main des corrections.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>prop. V.</head>
<p>Si <formula notation="TeX">A</formula> cubus minus <formula notation="TeX">B</formula> in <formula notation="TeX">A</formula> quadratum plus <formula notation="TeX">D</formula> plano in <formula notation="TeX">A</formula> æquetur <formula notation="TeX">B</formula> in <formula notation="TeX">D</formula> plano, ipsa <formula notation="TeX">B</formula> est <formula notation="TeX">A</formula> de qua quæritur</p>
<p>quoniam enim ipsa <formula notation="TeX">B</formula> est <formula notation="TeX">A</formula> de qua quæritur ergo ex iis quæ proponuntur <formula notation="TeX">B</formula> cubus minus <unclear><formula notation="TeX">B</formula></unclear> in <formula notation="TeX">B</formula> quadratum plus <formula notation="TeX">D</formula> plano in <formula notation="TeX">B</formula> æquabitur <formula notation="TeX">B</formula> in <formula notation="TeX">D</formula> plano
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">B</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">La lettre devant « in B quadratum » est noyée sous une tache ; la marge de gauche porte en regard un « B » souligné, qui la rétablit.</note></p>
<p>quod quidem manifeste ita se habet</p>
<p><formula notation="TeX">1C - 4Q + 5N</formula> æquatur <formula notation="TeX">20</formula> facto ex <formula notation="TeX">4</formula> in <formula notation="TeX">5</formula> ergo <formula notation="TeX">1N</formula> fiet <formula notation="TeX">4</formula>.
<note type="editorial" resp="#pass">L'exemple est juste : <formula notation="TeX">64 - 64 + 20 = 20</formula>.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>prop. VI</head>
<p>Si <formula notation="TeX">A</formula> cubus plus <formula notation="TeX">B</formula> in <formula notation="TeX">A</formula> quadratum minus <formula notation="TeX">D</formula> quadrato in <formula notation="TeX">A</formula> æquetur <formula notation="TeX">B</formula> in <formula notation="TeX">D</formula> quadratum. ipsa <formula notation="TeX">D</formula> est <formula notation="TeX">A</formula> de qua quæritur</p>
<p>quoniam enim ipsa <formula notation="TeX">D</formula> est <formula notation="TeX">A</formula> de qua quæritur ergo ex iis quæ proponuntur <formula notation="TeX">B</formula> cubus, plus <formula notation="TeX">B</formula> in <formula notation="TeX">D</formula> quadrat. minus <formula notation="TeX">D</formula> quadrato in <formula notation="TeX">D</formula> æquabitur <formula notation="TeX">B</formula> in <formula notation="TeX">D</formula> quadratum.
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">D</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">« B cubus » est souligné, et la marge de gauche porte en regard un « D » souligné : il faut « D cubus », puisque <formula notation="TeX">D</formula> est mis pour <formula notation="TeX">A</formula>.</note></p>
<p>quod quidem manifeste ita se habet</p>
<p><formula notation="TeX">1C + 5Q - 4N</formula> æquatur <formula notation="TeX">20</formula> facto ex <formula notation="TeX">5</formula> in <formula notation="TeX">4</formula> ergo <formula notation="TeX">1N</formula> fit <formula notation="TeX">L\,4</formula>.
<note type="editorial" resp="#pass">L'exemple est juste : <formula notation="TeX">D</formula> quadratum est <formula notation="TeX">4</formula>, et <formula notation="TeX">8 + 20 - 8 = 20</formula> pour <formula notation="TeX">1N = L\,4 = 2</formula>.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>prop. VII</head>
<p>Si <formula notation="TeX">B</formula> in <formula notation="TeX">A</formula> quadrat. plus <formula notation="TeX">D</formula> quadrato in <formula notation="TeX">A</formula> minus <formula notation="TeX">A</formula> cubo æquetur <formula notation="TeX">D</formula> quadrato in <formula notation="TeX">B</formula> ipsa <formula notation="TeX">B</formula> vel <formula notation="TeX">D</formula> est <formula notation="TeX">A</formula> de qua quæritur</p>
<p>quoniam enim ipsa <formula notation="TeX">B</formula> est <formula notation="TeX">A</formula> de qua quæritur ergo ex iis quæ proponuntur <formula notation="TeX">B</formula> cubus plus <formula notation="TeX">D</formula> quadrato in <formula notation="TeX">B</formula> minus <formula notation="TeX">B</formula> cubo æquabitur <formula notation="TeX">B</formula> in <formula notation="TeX">D</formula> quadratum quod quidem ita manifeste se habet</p>
<p>rursus quoniam ipsa <formula notation="TeX">D</formula> est <formula notation="TeX">A</formula> de qua quæritur ergo ex iis quæ proponuntur <formula notation="TeX">B</formula> in <formula notation="TeX">D</formula> quadratum plus <formula notation="TeX">D</formula> cubo minus <formula notation="TeX">D</formula> cubo æquabitur <formula notation="TeX">D</formula> quadrato in <formula notation="TeX">B</formula> quod quidem ita quoque manifeste se habet</p>
<p><formula notation="TeX">6Q + 4N - 1C</formula> æquatur <formula notation="TeX">24</formula> fit <formula notation="TeX">1N</formula> <formula notation="TeX">6</formula> vel <formula notation="TeX">2</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">L'exemple est juste pour les deux racines : <formula notation="TeX">216 + 24 - 216 = 24</formula> et <formula notation="TeX">24 + 8 - 8 = 24</formula>.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>prop. VIII</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} D \text{ in } A\ \text{quad.} \\ \text{plus } B \text{ in } D \text{ in } A \\ \text{minus } A\ \text{cubo} \end{array}\right\}\ \text{æquetur } B\ \text{cubo}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} D \text{ in } A \\ =\,B \text{ in } A \\ -\,A\ \text{quadrato} \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } B\ \text{quadrato}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Devant « B in A », deux traits parallèles, « = », là où les autres lignes ont un seul trait ; le signe est laissé tel. Le calcul demande <formula notation="TeX">+B</formula> in <formula notation="TeX">A</formula> : <formula notation="TeX">A^2 - (B + D)A + B^2</formula> est le quotient par <formula notation="TeX">A + B</formula>. Une croix dans la marge de gauche, en regard. La page s'arrête ici ; la proposition n'a ni démonstration ni exemple sur ce feuillet.</note></p>
<pb n="128" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f128.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Feuillet numéroté « 60 » à l'encre en haut à droite. Comme le 59, il est plus court que le fond : sous son bord inférieur reparaissent les trois lignes pâles déjà vues sous le 59 à la vue 126 (« quoniam enim <formula notation="TeX">A</formula> quadratum <formula notation="TeX">+ B</formula> in <formula notation="TeX">A</formula> bis … <formula notation="TeX">+ D</formula> plano »), qui ne sont pas de cette page. À gauche, le bord du feuillet précédent, avec des fins de lignes ; en haut à gauche, de l'écriture vue en miroir, qui est une transparence. La page continue la proposition VIII laissée au bas de la vue 127.</note></p>
<p>Ex iis enim quæ proponuntur manifestum fit per antithesin
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} B\ \text{cubum} \\ +\,A\ \text{cubo} \end{array}\right\}\ \text{æquari } \begin{array}{l} D \text{ in } A\ \text{quad.} \\ +\,D \text{ in } A \text{ in } B \end{array}</formula>
utraque pars æqualitatis applicetur ad <formula notation="TeX">A + B</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{ergo } \left.\begin{array}{l} A\ \text{quad.} \\ -\,B \text{ in } A \\ +\,B\ \text{quad.} \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } D \text{ in } A</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{Et per antithesin } \left.\begin{array}{l} D \text{ in } A \\ +\,B \text{ in } A \\ -\,A\ \text{quadrato} \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } B\ \text{quadrato}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Ici le signe devant « B in A » est un « + » net ; voir la vue 127. Une tache d'encre sur « manifestum ».</note></p>
<p>Si <formula notation="TeX">1Q + 20N - 1C</formula> æquetur <formula notation="TeX">8</formula> quia latus cubi <formula notation="TeX">8</formula> ductum in <formula notation="TeX">10</formula> facit <formula notation="TeX">20</formula> igitur <formula notation="TeX">12N - 1Q</formula> æquabitur <formula notation="TeX">4</formula> et fit <formula notation="TeX">1N</formula> <formula notation="TeX">6 - L\,32</formula> vel <formula notation="TeX">6 + L\,32</formula>.
<note type="authorial" place="margin">10</note>
<note type="editorial" resp="#pass">« 1Q » est souligné, et « 10 », souligné, est écrit en regard dans la marge de gauche : il faut <formula notation="TeX">10Q</formula>, puisque <formula notation="TeX">D</formula> vaut <formula notation="TeX">10</formula>. Avec <formula notation="TeX">B = 2</formula> et <formula notation="TeX">D = 10</formula>, l'exemple est juste : <formula notation="TeX">A^2 - 12A + 4 = 0</formula> donne <formula notation="TeX">6 \pm \sqrt{32}</formula>.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>prop. IX</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} A\ \text{cub.} \\ -\,D \text{ in } A\ \text{quad.} \\ +\,D \text{ in } B \text{ in } A \end{array}\right\}\ \text{æquetur } B\ \text{cubo}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} D \text{ in } A \\ -\,B \text{ in } A \\ -\,A\ \text{quadrato} \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } B\ \text{quadrato}</formula>
Ex iis enim quæ proponuntur manifestum fit per antithesin cum <formula notation="TeX">A</formula> intelligitur maior quam <formula notation="TeX">B</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} A\ \text{cubum} \\ -\,B\ \text{cubo} \end{array}\right\}\ \text{æquari } \begin{array}{l} D \text{ in } A\ \text{quadrat.} \\ -\,D \text{ in } A \text{ in } B \end{array}</formula>
utraque pars æqualitatis applicetur ad <formula notation="TeX">A - B</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{Igitur } \left.\begin{array}{l} A\ \text{quadratum} \\ +\,B \text{ in } A \\ +\,B\ \text{quadrato} \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } D \text{ in } A</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{Et per antithesin } \left.\begin{array}{l} D \text{ in } A \\ -\,B \text{ in } A \\ -\,A\ \text{quadrato} \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } B\ \text{quadrato}</formula>
Atque cum <formula notation="TeX">B</formula> intelligitur maior quam <formula notation="TeX">A</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} B\ \text{cubus} \\ -\,A\ \text{cubo} \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } \begin{array}{l} D \text{ in } A \text{ in } B \\ -\,D \text{ in } A\ \text{quadrat.} \end{array}</formula>
utraque pars æqualitatis applicetur ad <formula notation="TeX">B - A</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} A\ \text{quadrat.} \\ +\,B \text{ in } A \\ +\,B\ \text{quadrato} \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } D \text{ in } A \text{ ut ante}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Le long trait qui traverse « B cubus » part du jambage de « Atque » à la ligne au-dessus ; ce n'est pas une rature. La page s'arrête ici ; le bas du feuillet est blanc.</note></p>
<pb n="129" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f129.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Verso du feuillet numéroté 60 (vue 128) : aucun numéro en tête ; en haut à gauche, « 60 » vu en miroir, transparence du recto. Sous le bord inférieur du feuillet reparaît, sur le feuillet de dessous, la dernière égalité de la vue 125, qui n'est pas de cette page. La page s'ouvre sur l'exemple de la proposition IX (vue 128).</note></p>
<p>Si <formula notation="TeX">1C + 10Q + 20N</formula> æquetur <formula notation="TeX">8</formula> quia <formula notation="TeX">LC\,8</formula> ductum in <formula notation="TeX">10</formula> facit <formula notation="TeX">20</formula>. igitur <gap reason="illegible"/><formula notation="TeX">8N - 1Q</formula> æquabitur <formula notation="TeX">4</formula> et fit <formula notation="TeX">1N</formula> <formula notation="TeX">4 - L\,12</formula> vel <formula notation="TeX">4 + L\,12</formula>.
<note type="editorial" resp="#pass">« 10Q » est souligné. Selon la proposition IX, l'exemple devrait être <formula notation="TeX">1C - 10Q + 20N</formula> ; le signe lu devant « 10Q » est un « + ». Une tache couvre le début de « 8N ». Avec <formula notation="TeX">B = 2</formula> et <formula notation="TeX">D = 10</formula>, la suite est juste : <formula notation="TeX">A^2 - 8A + 4 = 0</formula> donne <formula notation="TeX">4 \pm \sqrt{12}</formula>.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>prop. <del>10</del> X.</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} A\ \text{cubus} \\ -\,B\ \text{plano ter in } A \end{array}\right\}\ \text{æquetur } L\,B\ \text{plano-plano-plano bis}</formula>
<note type="authorial" place="margin">1</note>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} \dfrac{\begin{array}{l} L\,B\ \text{plani}\ 3 \\ \pm\,L\,B\ \text{plani}\ 1 \end{array}}{L\,2} \end{array}\right\}\ \text{fit } A \text{ de qua quæritur}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Le numéro de la proposition est d'abord écrit « 10 », barré, puis « X ». « L B plani 3 » : le chiffre, écrit comme « le », est lu 3 d'après le calcul qui suit (<formula notation="TeX">L\,27</formula> pour son cube). Devant « L B plani 1 », un signe « <formula notation="TeX">\pm</formula> » (un « + » sur deux traits) ; en regard, dans la marge de gauche, un signe noirci d'encre. Plus haut, un « 1 » souligné dans la marge, en regard de l'énoncé, sans appel visible ; « plano » de « plano-plano-plano » est souligné. Le premier membre de l'énoncé est précédé d'un trait (« <formula notation="TeX">-</formula> Si »).</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{quoniam enim } \left.\dfrac{\begin{array}{l} L\,B\ \text{plani}\ 3 \\ +\,L\,B\ \text{plani}\ 1 \end{array}}{L\,2}\right\}\ \text{est ipsa } A</formula>
<note type="authorial" place="margin">de qua quæritur</note>
<note type="editorial" resp="#pass">« A » est souligné, et « de qua quæritur » est écrit en regard dans la marge de gauche, qui complète la phrase.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{ideo ex iis quæ proponuntur } \left.\begin{array}{l} \dfrac{\begin{array}{l} L\,B\ \text{plano-plano-plani}\ 27 \\ +\,L\,B\ \text{plano-plano-plani}\ 81 \\ +\,L\,B\ \text{plano-plano-plani}\ 27 \\ +\,L\,B\ \text{plano-plano-plani}\ 1 \end{array}}{L\,8} \\[4ex] \dfrac{\begin{array}{l} -\,L\,B\ \text{plano-plano-plani}\ 27 \\ -\,L\,B\ \text{plano-plano-plani}\ 9 \end{array}}{L\,2} \end{array}\right\}\ \text{æquat. } L\,B\ \dfrac{\text{plano-plano-plani}}{.1.}</formula>
<note type="authorial" place="margin">2</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Le second membre est souligné, avec « .1. » sous le trait, et un « 2 » souligné est écrit en regard dans la marge de gauche : c'est la correction, le calcul donnant bien <formula notation="TeX">\sqrt{2B^3}</formula> (le cube de <formula notation="TeX">(\sqrt{3} + 1)/\sqrt{2}</formula> moins trois fois ce nombre vaut <formula notation="TeX">\sqrt{2}</formula>). Une tache couvre la lettre après « L ». Plus haut dans la marge, un signe « <formula notation="TeX">\frac{0}{X}</formula> », peut-être un renvoi.</note></p>
<p>quod quidem ita se habet subducendo in prima æqualitatis parte ab æqualibus æqualia</p>
<p><formula notation="TeX">1C - 6N</formula> æquatur <formula notation="TeX">4</formula> igitur <formula notation="TeX">L\,3 - 1</formula> fit <formula notation="TeX">1N</formula>.
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\pm</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">« <formula notation="TeX">L\,3 -</formula> » est souligné, et la marge de gauche porte en regard le même signe « <formula notation="TeX">\pm</formula> » qu'au-dessus. La racine positive de <formula notation="TeX">x^3 - 6x = 4</formula> est <formula notation="TeX">\sqrt{3} + 1</formula> ; <formula notation="TeX">\sqrt{3} - 1</formula> est celle de la proposition suivante.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>prop. XI.</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} B\ \text{plano ter in } A \\ -\,A\ \text{cubo} \end{array}\right\}\ \text{æquetur } L\,B\ \text{plano-plano-plano}\ 2</formula>
<note type="authorial" place="margin">1</note>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\dfrac{\begin{array}{l} L\,B\ \text{plani}\ 3 \\ -\,L\,B\ \text{plani}\ 1 \end{array}}{L\,2}\right\}\ \text{fit } A \text{ minor de qua quæritur}</formula>
ut apparet insequendo vestigia antecedentis demonstrationis</p>
<p><formula notation="TeX">6N - 1C</formula> æquatur <formula notation="TeX">4</formula></p>
<p>igitur <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">L\,3 - 1</formula> fit <formula notation="TeX">1N</formula> <del>eaque</del> minor altera est <formula notation="TeX">2</formula>.
<note type="editorial" resp="#pass">Un « 1 » souligné dans la marge, en regard de l'énoncé, comme à la proposition X ; « plano » est souligné. Devant « L3 », une lettre surchargée ; « eaque » est barré d'un trait, et la lecture du mot barré est douteuse. L'exemple est juste : <formula notation="TeX">6x - x^3 = 4</formula> a pour racines <formula notation="TeX">2</formula> et <formula notation="TeX">\sqrt{3} - 1</formula>.</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin">quad. <del>cubus</del> <formula notation="TeX">\left.\begin{array}{l} L\,Bp.\ 3 \\ +\,L\,Bpl.\ 1 \end{array}\right.</formula> est <formula notation="TeX">\dfrac{\begin{array}{l} Bpl.\ 3 \\ +\,L\,Bpp.\ 12 \\ +\,Bp. \end{array}}{2}</formula> et cubus <formula notation="TeX">\dfrac{\begin{array}{l} L\,Bppp.\ 27 \\ +\,L\,Bppp.\ 36 \\ +\,L\,Bppp.\ 3 \\ +\,L\,Bppp.\ \ill{} \\ +\,L\,Bppp.\ 12 \\ +\,L\,Bppp.\ 1 \end{array}}{L\,8}</formula> ; <formula notation="TeX">L\,81</formula>, <formula notation="TeX">L\,27</formula>, <formula notation="TeX">L\,16</formula> ; <unclear>solum</unclear> ablatis <formula notation="TeX">\left\{\dfrac{\begin{array}{l} L\,Bppp.\ 27 \\ -\,L\,Bppp.\ 9 \end{array}}{L\,2}\right.</formula> est autem <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">L\,8</formula>. duplum ipsius <formula notation="TeX">L\,2</formula>. ergo ablatis æqualibus remanet <formula notation="TeX">\dfrac{L\,Bppp.\ 16}{L\,8}</formula> id est <formula notation="TeX">L\,Bppp.\ 2</formula>.</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Au pied de la page, sous un trait tiré sur toute la largeur et partant d'un signe « <formula notation="TeX">\frac{0}{X}</formula> » dans la marge (le même qu'en regard de la vérification de la proposition X), un calcul de vérification qui court d'un bord à l'autre : le carré, puis le cube, de <formula notation="TeX">(\sqrt{3B} + \sqrt{B})/\sqrt{2}</formula>. Des traits croisés réunissent les termes du cube deux à deux et mènent à « <formula notation="TeX">L\,81</formula> », « <formula notation="TeX">L\,27</formula> » et « <formula notation="TeX">L\,16</formula> » ; le quatrième terme du cube est sous une tache. Une accolade descend de la dernière ligne vers la gauche.</note></p>
<pb n="130" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f130.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Feuillet numéroté « 61 » à l'encre en haut à droite. Au-dessus, sur une bande, le haut d'un autre feuillet, numéroté « 63 », avec trois lignes (« quod quidem ita se habet » ; « <formula notation="TeX">30Q - 156N - 1C</formula> æquatur <formula notation="TeX">440</formula> fit <formula notation="TeX">1N</formula> <formula notation="TeX">10</formula> » ; « prop. VI ») qui ne sont pas de cette page. Les trois dernières lignes de celle-ci (« quoniam enim <formula notation="TeX">A</formula> quadratum <formula notation="TeX">+ B</formula> in <formula notation="TeX">A</formula> bis … <formula notation="TeX">+ D</formula> plano ») sont celles qu'on voyait sous le bord des feuillets 59 et 60 aux vues 126 et 128. Le feuillet 61 commence un nouveau chapitre ; la proposition IX de la vue 128 et les propositions X et XI de la vue 129 n'ont pas de suite ici.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Similium reductionum Continuatio Cap. XX.}
<note type="authorial" place="margin">X.</note>
<note type="editorial" resp="#pass">« XX » est souligné, et « X. », souligné, est écrit en regard dans la marge de gauche : chapitre X, à la suite du chapitre IX de la vue 125.</note></head>
</div>
<div type="subsection">
<head>prop. 1</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} A\ \text{cubus} \\ +\,B \text{ in } A\ \text{quad. ter} \\ +\,D\ \text{plano in } A \end{array}\right\}\ \text{æquetur } \begin{array}{l} B\ \text{cubo bis} \\ -\,D\ \text{plano in } B \end{array}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} A\ \text{quadrat.} \\ +\,B \text{ in } A\ \text{bis} \end{array}\right\}\ \text{æquatur } \begin{array}{l} B\ \text{quadrat. bis} \\ -\,D\ \text{plano} \end{array}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Dans l'énoncé, les deux « + » de la colonne de gauche sont tracés d'un long trait qui traverse le début de la ligne ; ce ne sont pas des ratures. Une tache sur « quadrat. » de « B quadrat. bis ».</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{quoniam enim } \left.\begin{array}{l} A\ \text{quadratum} \\ +\,B \text{ in } A\ \text{bis} \end{array}\right\}\ \text{æquat. } B\ \text{quadrato bis}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">-\,D</formula> plano <del>in <formula notation="TeX">A</formula></del></note>
<note type="editorial" resp="#pass">À droite de « B quadrato bis », un trait et un petit signe (« x° ») ; la marge de gauche porte en regard « <formula notation="TeX">- D</formula> plano », soulignée, suivie de « in A » barré : c'est le terme omis, <formula notation="TeX">B</formula> quadrato bis <formula notation="TeX">- D</formula> plano.</note></p>
<p>ductis igitur omnibus in <formula notation="TeX">A</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} A\ \text{cubus} \\ =\,B \text{ in } A\ \text{quadrat. bis} \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } \begin{array}{l} B\ \text{quad. in } A\ 2 \\ -\,D\ \text{plano in } A \end{array}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">+</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Le signe devant « B in A quadrat. bis » est un double trait, surchargé ; la marge de gauche porte en regard un « + », qui est le signe juste.</note></p>
<p>et iisdem ductis in <formula notation="TeX">B</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} B \text{ in } A\ \text{quadrat.} \\ +\,B\ \text{quadrato in } A\ \text{bis} \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } \begin{array}{l} B\ \text{cubo bis} \\ -\,D\ \text{plano in } B \end{array}</formula>
Iungantur ducta æqualia æqualibus
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} A\ \text{cubus} \\ =\,B \text{ in } A\ \text{quadrat. ter} \\ =\,B\ \text{quad. in } A\ \text{bis} \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } \begin{array}{l} +\,B\ \text{quadrat. in } A\ \text{bis} \\ =\,D\ \text{plano in } A \\ +\,B\ \text{cubo bis} \\ -\,D\ \text{plano in } B \end{array}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">+D</formula> ; <formula notation="TeX">+</formula> ; <formula notation="TeX">-</formula> ; <formula notation="TeX">+</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Plusieurs signes de cette égalité sont des doubles traits, repris ou surchargés, et des traits partent de la marge de gauche vers eux ; la marge porte en regard « <formula notation="TeX">+D</formula> » souligné, « <formula notation="TeX">+</formula> », « <formula notation="TeX">-</formula> », et plus bas un « <formula notation="TeX">+</formula> » souligné. Le « + » de « <formula notation="TeX">+</formula> B quadrat. in A bis » est écrit sur un autre signe. Tout est laissé comme il est écrit.</note></p>
<p>et deleta utrinque adfectione <formula notation="TeX">B</formula> quadrati in <formula notation="TeX">A</formula> bis et ad æqualitatis ordinationem translata per antithesin
<note type="authorial" place="margin"><del><gap reason="illegible"/> facta</del> lata per Antithesin <formula notation="TeX">D</formula> plani in <formula notation="TeX">A</formula> adfectione.</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Sous « translata », un « A » écrit dans l'interligne. La note marginale, dont les deux premiers mots sont barrés, complète la phrase : l'affection de <formula notation="TeX">D</formula> plan en <formula notation="TeX">A</formula> passe de l'autre côté par antithèse.</note>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} A\ \text{cubus} \\ =\,B \text{ in } A\ \text{quadrat. ter} \\ +\,D\ \text{plano in } A \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } \begin{array}{l} B\ \text{cubo bis} \\ -\,D\ \text{plano in } B. \end{array}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Devant « B in A quadrat. ter », un double trait, avec un trait venu de la marge ; en regard, dans la marge, un signe noirci d'encre.</note></p>
<p>quod quidem ita se habet</p>
<p><formula notation="TeX">1C + 30Q + 44N</formula> æquatur <formula notation="TeX">1560</formula></p>
<p>Igitur <formula notation="TeX">1Q + 20N</formula> æquabitur <formula notation="TeX">756</formula> et fit <formula notation="TeX">1N</formula> <formula notation="TeX">6</formula>.
<note type="authorial" place="margin">156</note>
<note type="editorial" resp="#pass">« 756 » est souligné, et « 156 », souligné, est écrit en regard dans la marge de gauche : c'est la correction. Avec <formula notation="TeX">B = 10</formula> et <formula notation="TeX">D = 44</formula> : <formula notation="TeX">2000 - 440 = 1560</formula>, <formula notation="TeX">200 - 44 = 156</formula>, et <formula notation="TeX">36 + 120 = 156</formula> ; <formula notation="TeX">216 + 1080 + 264 = 1560</formula>.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>prop. II</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} A\ \text{cubus} \\ +\,B \text{ in } A\ \text{quadrat. ter} \\ -\,D\ \text{plano in } A \end{array}\right\}\ \text{æquetur } \begin{array}{l} B\ \text{cubo bis} \\ +\,D\ \text{plano in } B \end{array}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} A\ \text{quadratum} \\ +\,B \text{ in } A\ \text{bis} \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } \begin{array}{l} B\ \text{quadrato bis} \\ +\,D\ \text{plano} \end{array}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{quoniam enim } \left.\begin{array}{l} A\ \text{quadratum} \\ +\,B \text{ in } A\ \text{bis} \end{array}\right\}\ \text{æquatur } \begin{array}{l} B\ \text{quadrato bis} \\ +\,D\ \text{plano.} \end{array}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">La page s’arrête ici ; la démonstration continue en tête de la vue 131, verso du feuillet.</note></p>
<pb n="131" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f131.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Verso du feuillet numéroté 61 (vue 130) : aucun numéro en tête ; en haut à gauche, « 61 » vu en miroir, transparence du recto. Le feuillet est plus petit que la vue ; à droite, le bord d'un autre feuillet. La page continue la démonstration de la proposition II du chapitre X, laissée au bas de la vue 130. Dans la marge de gauche, plusieurs signes de correction faits d'une croix posée sur un double trait (rendus ici « <formula notation="TeX">\pm</formula> »), en regard des signes du texte qu'ils corrigent.</note></p>
<p>ductis igitur omnibus in <formula notation="TeX">A</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} A\ \text{cubus} \\ =\,B \text{ in } A\ \text{quad. } 2 \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } \begin{array}{l} B\ \text{quadrat. in } A\ \text{bis} \\ =\,D\ \text{plano in } A \end{array}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\pm</formula> ; <formula notation="TeX">\pm</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Les deux signes en « = » sont des doubles traits surchargés ; en regard, dans la marge, deux signes de correction et un long trait qui mène au premier.</note></p>
<p>et ductis iisdem in <formula notation="TeX">B</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} B \text{ in } A\ \text{quad.} \\ +\,B\ \text{quad. in } A\ \text{bis} \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } \begin{array}{l} B\ \text{cubo bis} \\ +\,D\ \text{plano in } B \end{array}</formula>
Iungantur ducta æqualia æqualibus
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} A\ \text{cubus} \\ +\,B \text{ in } A\ \text{quadrat. ter} \\ +\,B\ \text{quadrat. in } A\ \text{bis} \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } \begin{array}{l} B\ \text{quadrat. in } A\ \text{bis} \\ =\,D\ \text{plano in } A \\ =\,B\ \text{cubo bis} \\ +\,D\ \text{plano in } B \end{array}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\pm</formula> ; <formula notation="TeX">\pm</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Une tache sur « A cubus ». Deux signes de correction dans la marge, en regard des deux doubles traits du second membre.</note></p>
<p>et deleta utrinque adfectione <formula notation="TeX">B</formula> quadrati in <formula notation="TeX">A</formula> bis et ad ordinationem æqualitatis translata per antithesin <formula notation="TeX">D</formula> plani in <formula notation="TeX">A</formula> adfectione
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} A\ \text{cubus} \\ =\,B \text{ in } A\ \text{quadrat. ter} \\ -\,D\ \text{plano in } A \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } \begin{array}{l} B\ \text{cubo bis} \\ +\,D\ \text{plano in } B \end{array}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">+</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Devant « B in A quadrat. ter », un double trait, avec un trait venu de la marge, où un « + » souligné est écrit en regard : c'est le signe de l'énoncé de la proposition II.</note></p>
<p>quod quidem ita se habet</p>
<p><formula notation="TeX">1C + 30Q - 24N</formula> æquetur <formula notation="TeX">22400</formula></p>
<p>igitur <formula notation="TeX">1Q + 20N</formula> æquatur <formula notation="TeX">224</formula> <del>et</del> fit <formula notation="TeX">1N</formula> <formula notation="TeX">8</formula>.
<note type="authorial" place="margin">2240</note>
<note type="editorial" resp="#pass">« 22400 » est souligné, et « 2240 », souligné, est écrit en regard dans la marge de gauche : c'est la correction. Avec <formula notation="TeX">B = 10</formula> et <formula notation="TeX">D = 24</formula> : <formula notation="TeX">2000 + 240 = 2240</formula>, <formula notation="TeX">200 + 24 = 224</formula>, et <formula notation="TeX">64 + 160 = 224</formula> ; <formula notation="TeX">512 + 1920 - 192 = 2240</formula>. Devant « 1C », un petit signe surchargé.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>prop. III}
<note type="editorial" resp="#pass">Après « III », un signe noirci d'encre ; le numéro pourrait avoir été corrigé.</note></head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} A\ \text{cubus} \\ =\,B \text{ in } A\ \text{quad. ter} \\ +\,D\ \text{plano in } A \end{array}\right\}\ \text{æquetur } \left\{\begin{array}{l} D\ \text{plano in } B \\ -\,B\ \text{cubo bis} \end{array}\right.</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">-</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Devant « B in A quad. ter », un signe repris (double trait surchargé), avec un trait venu de la marge, où un « <formula notation="TeX">-</formula> » est écrit en regard, souligné : c'est le signe de la reprise au bas de la page.</note></p>
<p>et sit <formula notation="TeX">B</formula> quadratum ter maius <formula notation="TeX">D</formula> plano
<note type="editorial" resp="#pass">« ter » : lecture des lettres ; la condition que demande l'exemple est que <formula notation="TeX">D</formula> plan passe deux fois <formula notation="TeX">B</formula> quadratum (<formula notation="TeX">236 &gt; 200</formula>).</note>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} B \text{ in } A\ \text{bis} \\ -\,A\ \text{quadrato} \end{array}\right\}\ \text{æquatur } \begin{array}{l} D\ \text{plano} \\ -\,B\ \text{quadrato } 2 \end{array}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{quoniam enim } \left.\begin{array}{l} B \text{ in } A\ 2 \\ -\,A\ \text{quadrato} \end{array}\right\}\ \text{æquat. } \begin{array}{l} D\ \text{plano} \\ -\,B\ \text{quadrato } 2 \end{array}</formula>
ductis omnibus in <formula notation="TeX">B - A</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} B\ \text{quad. in } A\ \text{bis} \\ -\,B \text{ in } A\ \text{quad.} \\ -\,B \text{ in } A\ \text{quad. } 2 \\ +\,A\ \text{cubo} \end{array}\right\}\ \text{æquabit. } \begin{array}{l} D\ \text{plano in } B \\ -\,B\ \text{cubo bis} \\ -\,D\ \text{plano in } A \\ +\,B\ \text{quadrat. in } A\ \text{bis} \end{array}</formula>
et ordinata æqualitate
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} A\ \text{cubus} \\ -\,B \text{ in } A\ \text{quad. ter} \\ +\,D\ \text{plano in } A \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } \begin{array}{l} D\ \text{plano in } B \\ =\,B\ \text{cubo bis} \end{array}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Un trait horizontal traverse la marge de gauche au-dessus de « et ordinata æqualitate ». Une tache sur le « D » de « D plano in A ».</note></p>
<p>quod quidem ita se habet</p>
<p><formula notation="TeX">1C - 30Q + 236N</formula> æquetur <formula notation="TeX">360</formula></p>
<p>Igitur <formula notation="TeX">20N - 1Q</formula> æquat. <formula notation="TeX">36</formula> et fit <formula notation="TeX">1N</formula> <formula notation="TeX">2</formula> vel <formula notation="TeX">18</formula>.
<note type="authorial" place="margin">vel 18</note>
<note type="editorial" resp="#pass">« vel 18. » est ajouté au bout de la ligne, souligné, et répété, souligné aussi, dans la marge de gauche. L'exemple est juste : avec <formula notation="TeX">B = 10</formula> et <formula notation="TeX">D = 236</formula>, <formula notation="TeX">2360 - 2000 = 360</formula>, <formula notation="TeX">236 - 200 = 36</formula>, et <formula notation="TeX">A^2 - 20A + 36 = 0</formula> a pour racines <formula notation="TeX">2</formula> et <formula notation="TeX">18</formula>. La page s'arrête ici ; le bas du feuillet est blanc.</note></p>
<pb n="132" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f132.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Feuillet numéroté « 62 » à l'encre en haut à droite. Au-dessus, la même bande du feuillet numéroté « 63 » qu'à la vue 130, qui n'est pas de cette page. À gauche, le bord du feuillet précédent. La page continue la proposition III du chapitre X (vue 131) : elle en tire la seconde racine <formula notation="TeX">B</formula>.</note></p>
<p>Iisdem positis ipsa <formula notation="TeX">A</formula> fit quoque <formula notation="TeX">B</formula> sive <formula notation="TeX">B</formula> triplum quadratum præstet sive cedat <formula notation="TeX">D</formula> plano</p>
<p>quoniam enim proponitur
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} A\ \text{cubus} \\ -\,B \text{ in } A\ \text{quad. } 3 \\ +\,D\ \text{plano in } A \end{array}\right\}\ \text{æquatur } \begin{array}{l} D\ \text{plano in } B \\ -\,B\ \text{cubo bis} \end{array}</formula>
<note type="authorial" place="margin">æquari</note>
<note type="editorial" resp="#pass">« æquatur » est souligné, et « æquari » est écrit en regard dans la marge de gauche.</note></p>
<p>Ipsa autem <formula notation="TeX">A</formula> fit quoque <formula notation="TeX">B</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{Igitur } \left.\begin{array}{l} B\ \text{cubus} \\ -\,B\ \text{cubo ter} \\ +\,D\ \text{plano in } B \end{array}\right\}\ \text{æquabit. } \begin{array}{l} D\ \text{plano in } B \\ -\,B\ \text{cubo bis} \end{array}</formula>
quod quidem ita se habet</p>
<p><formula notation="TeX">1C - 30Q + 236N</formula> æquat. <formula notation="TeX">360</formula></p>
<p>ostensa est <formula notation="TeX">1N</formula> <formula notation="TeX">2</formula> vel <formula notation="TeX">18</formula> eadem quoque est <formula notation="TeX">10</formula></p>
<p><formula notation="TeX">1C - 30Q + 264N</formula> æquatur <formula notation="TeX">640</formula> fit <formula notation="TeX">1N</formula> <formula notation="TeX">4, 10, 16</formula>.
<note type="authorial" place="margin">4. vel. 16.</note></p>
<p>nam <formula notation="TeX">20N - 1Q</formula> æquatur <formula notation="TeX">64</formula> et fit <formula notation="TeX">1N</formula> <formula notation="TeX">4</formula> vel <formula notation="TeX">16</formula>.
<note type="editorial" resp="#pass">« 4, 10, 16. » est souligné, les trois nombres écrits presque sans séparation (« 41,016 ») ; la marge de gauche porte en regard « 4. vel. 16. », souligné. Les exemples sont justes : <formula notation="TeX">10</formula> satisfait <formula notation="TeX">1C - 30Q + 236N = 360</formula> (<formula notation="TeX">1000 - 3000 + 2360</formula>) ; avec <formula notation="TeX">D = 264</formula>, <formula notation="TeX">2640 - 2000 = 640</formula>, et <formula notation="TeX">A^2 - 20A + 64 = 0</formula> a pour racines <formula notation="TeX">4</formula> et <formula notation="TeX">16</formula>, la troisième étant <formula notation="TeX">B = 10</formula>.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>prop. IIII</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} B \text{ in } A\ \text{quadratum} \\ +\,D\ \text{plano in } A \\ -\,A\ \text{cubo} \end{array}\right\}\ \text{æquetur } \begin{array}{l} B\ \text{cubo bis} \\ +\,D\ \text{plano in } B \end{array}</formula>
<note type="authorial" place="margin">ter</note>
<note type="editorial" resp="#pass">« quadratum » est souligné, et « ter », souligné, est écrit en regard dans la marge de gauche : <formula notation="TeX">B</formula> in <formula notation="TeX">A</formula> quadratum ter, comme dans la reprise au bas de la page.</note>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} A\ \text{quadrat.} \\ -\,B \text{ in } A\ \text{bis} \end{array}\right\}\ \text{æquatur } \begin{array}{l} B\ \text{quadrato bis} \\ +\,D\ \text{plano} \end{array}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{quoniam enim } \left.\begin{array}{l} A\ \text{quadrat.} \\ -\,B \text{ in } A\ \text{bis} \end{array}\right\}\ \text{æquat. } \begin{array}{l} B\ \text{quadrato bis} \\ +\,D\ \text{plano} \end{array}</formula>
ductis omnibus in <formula notation="TeX">B - A</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} B \text{ in } A\ \text{quadratum} \\ -\,B\ \text{quad. in } A\ \text{bis} \\ -\,A\ \text{cubo} \\ +\,B \text{ in } A\ \text{quad. } 2 \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } \begin{array}{l} B\ \text{cubo bis} \\ =\,B \text{ in } D\ \text{plano} \\ =\,B\ \text{quad. in } A\ \text{bis} \\ -\,D\ \text{plano in } A \end{array}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\pm</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Devant « B in D plano » et « B quad. in A bis », des doubles traits surchargés ; le « B » de « B in D plano » est repris. En regard, dans la marge de gauche, un signe de correction (une croix sur un double trait). Le produit demande <formula notation="TeX">+ B</formula> in <formula notation="TeX">D</formula> plano et <formula notation="TeX">- B</formula> quad. in <formula notation="TeX">A</formula> bis.</note></p>
<p>et æqualitate ordinata
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} B \text{ in } A\ \text{quad. ter} \\ +\,D\ \text{plano in } A \\ -\,A\ \text{cubo} \end{array}\right\}\ \text{æquabit. } \begin{array}{l} B\ \text{cubo bis} \\ +\,D\ \text{plano in } B \end{array}</formula>
quod quidem ita se habet</p>
<p><formula notation="TeX">30Q + 24N - 1C</formula> æquatur <formula notation="TeX">2240</formula> igitur <formula notation="TeX">1Q - 20N</formula> æquatur <formula notation="TeX">224</formula> et fit <formula notation="TeX">1N</formula> <formula notation="TeX">28</formula>.
<note type="editorial" resp="#pass">L'exemple est juste : avec <formula notation="TeX">B = 10</formula> et <formula notation="TeX">D = 24</formula>, <formula notation="TeX">2000 + 240 = 2240</formula>, <formula notation="TeX">200 + 24 = 224</formula>, et <formula notation="TeX">784 - 560 = 224</formula> ; <formula notation="TeX">23520 + 672 - 21952 = 2240</formula>.</note></p>
<p>Iisdem <unclear>expositis</unclear> fit <formula notation="TeX">A</formula> <del><gap reason="illegible"/></del> quoque <formula notation="TeX">B</formula>.
<note type="editorial" resp="#pass">Le deuxième mot commence par une lettre reprise (« e » sur « p » ?) ; le mot barré après « A » est noirci (peut-être « æqualis »). La page s'arrête sur cette phrase, qui annonce la seconde racine ; le reste du feuillet est blanc.</note></p>
<pb n="133" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f133.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Verso du feuillet numéroté 62 (vue 132) : aucun numéro en tête. Le feuillet est plus petit que la vue ; à droite, le bord d'autres feuillets, avec des bouts de lignes qui ne sont pas de cette page. La page continue la proposition IIII du chapitre X : elle démontre la seconde racine annoncée à la fin de la vue 132.</note></p>
<p>quoniam enim proponitur
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} B \text{ in } A\ \text{quad. ter} \\ =\,D\ \text{plano in } A \\ -\,A\ \text{cubo} \end{array}\right\}\ \text{æquari } \begin{array}{l} B\ \text{cubo bis} \\ +\,D\ \text{plano in } B \end{array}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\pm</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Devant « D plano in A », un double trait surchargé, avec un trait venu de la marge, où un signe de correction (une croix sur un double trait) est écrit en regard, souligné ; l'énoncé de la proposition IIII porte <formula notation="TeX">+ D</formula> plano in <formula notation="TeX">A</formula>. En haut à droite, une petite croix.</note></p>
<p>ipsa autem <formula notation="TeX">A</formula> fit quoque <formula notation="TeX">B</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{Igitur } \left.\begin{array}{l} B\ \text{cubus ter} \\ +\,D\ \text{plano in } B \\ -\,B\ \text{cubo} \end{array}\right\}\ \text{æquabit. } \begin{array}{l} B\ \text{cubo bis} \\ +\,D\ \text{plano in } B \end{array}</formula>
quod quidem ita se habet</p>
<p><formula notation="TeX">30Q + 24N - 1C</formula> æquatur <formula notation="TeX">2240</formula> fit <formula notation="TeX">1N</formula> <formula notation="TeX">10</formula>.
<note type="editorial" resp="#pass">L'exemple est juste : <formula notation="TeX">3000 + 240 - 1000 = 2240</formula>.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>prop. V.</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} B \text{ in } A\ \text{quad. } 3 \\ -\,D\ \text{plano in } A \\ -\,A\ \text{cubo} \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } \begin{array}{l} B\ \text{cubo bis} \\ -\,D\ \text{plano in } B \end{array}</formula>
<note type="authorial" place="margin">æquetur</note>
<note type="editorial" resp="#pass">« æquabitur » est souligné, et « æquetur », souligné, est écrit en regard dans la marge de gauche. Un petit trait oblique à droite de la ligne.</note>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} A\ \text{quad.} \\ -\,B \text{ in } A\ \text{bis} \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } \left\{\begin{array}{l} B\ \text{quad. bis} \\ -\,D\ \text{plano} \end{array}\right.</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{quoniam enim } \left.\begin{array}{l} A\ \text{quadrat.} \\ -\,B \text{ in } A\ \text{bis} \end{array}\right\}\ \text{æquatur } \begin{array}{l} B\ \text{quadrato bis} \\ -\,D\ \text{plano} \end{array}</formula>
ductis omnibus in <formula notation="TeX">B - A</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} B \text{ in } A\ \text{quadratum} \\ -\,B\ \text{quad. in } A\ \text{bis} \\ -\,A\ \text{cubo} \\ +\,B \text{ in } A\ \text{quadrat. bis} \end{array}\right\}\ \text{æquabit. } \begin{array}{l} B\ \text{cubo bis} \\ -\,D\ \text{plano in } B \\ -\,B\ \text{quadrato in } A\ \text{bis} \\ +\,D\ \text{plano in } A \end{array}</formula>
Et æqualitate ordinata
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} B \text{ in } A\ \text{quadrat. ter} \\ -\,D\ \text{plano in } A \\ -\,A\ \text{cubo} \end{array}\right\}\ \text{æquabit. } \begin{array}{l} B\ \text{cubo bis} \\ -\,D\ \text{plano in } B. \end{array}</formula>
quod quidem ita se habet</p>
<p><formula notation="TeX">30Q - 156N - 1C</formula> æquatur <formula notation="TeX">440</formula></p>
<p>Igitur <formula notation="TeX">1Q - 20N</formula> æquatur <formula notation="TeX">44</formula> et fit <formula notation="TeX">1N</formula> <formula notation="TeX">22</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">L'exemple est juste : avec <formula notation="TeX">B = 10</formula> et <formula notation="TeX">D = 156</formula>, <formula notation="TeX">2000 - 1560 = 440</formula>, <formula notation="TeX">200 - 156 = 44</formula>, et <formula notation="TeX">484 - 440 = 44</formula>.</note></p>
<p>Iisdem positis fit <formula notation="TeX">A</formula> quoque <formula notation="TeX">B</formula></p>
<p>quoniam enim proponitur
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} B \text{ in } A\ \text{quad. } 3 \\ -\,D\ \text{plano in } A \\ -\,A\ \text{cubo} \end{array}\right\}\ \text{æquari } \begin{array}{l} B\ \text{cubo bis} \\ -\,D\ \text{plano in } B \end{array}</formula>
Ipsa autem <formula notation="TeX">A</formula> fit quoque <formula notation="TeX">B</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{Igitur } \left.\begin{array}{l} B\ \text{cubus } 3 \\ -\,D\ \text{plano in } B \\ -\,B\ \text{cubo} \end{array}\right\}\ \text{æquabitur } \begin{array}{l} B\ \text{cubo bis} \\ -\,D\ \text{plano in } B. \end{array}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Un trait épais et une tache passent sur « autem A fit » ; on ne peut dire si les mots sont biffés. La page s'arrête ici ; la vérification (« quod quidem ita se habet », « <formula notation="TeX">30Q - 156N - 1C</formula> æquatur <formula notation="TeX">440</formula> fit <formula notation="TeX">1N</formula> <formula notation="TeX">10</formula> ») est en tête du feuillet numéroté 63, dont le haut paraît aux vues 130 et 132 — ce qui vérifie : <formula notation="TeX">3000 - 1560 - 1000 = 440</formula>.</note></p>
<pb n="134" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f134.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Feuillet numéroté « 63 » à l'encre en haut à droite, dont le haut paraît déjà aux vues 130 et 132. Il est plus court que le fond : sous son bord inférieur paraissent trois lignes d'un autre feuillet (« … continuæ proportionales / Z <del>summa</del> differentia trium primarum <del>a tribus postremis</del> æquatur / reliquis, a tribus postremis, et fit A secunda. »), qui ne sont pas de cette page ; elles reparaissent à la vue 138, où elles sont transcrites. Les deux premières lignes achèvent la proposition V du chapitre X (vue 133).</note></p>
<p>quod quidem ita se habet</p>
<p><formula notation="TeX">30Q - 156N - 1C</formula> æquatur <formula notation="TeX">440</formula> fit <formula notation="TeX">1N</formula> <formula notation="TeX">10</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">« 440 » : le dernier chiffre est écrit comme un 6 ; la vue 133 donne 440, et <formula notation="TeX">3000 - 1560 - 1000 = 440</formula>.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Prop. VI</head>
<p><note type="authorial" place="margin">A</note>
Ad quadrato-quadraticam pertinens
<note type="editorial" resp="#pass">Un « A » est écrit devant la ligne, en retrait, comme un signe de renvoi.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} A\ \text{quadrato-quadrat.} \\ -\,X \text{ in } A\ \text{cubum } 2 \\ +\,X\ \text{cubo in } A\ 4 \end{array}\right\}\ \text{æquetur } X\ \text{quadrato-quadrato } 2</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} X\ \text{quad. in } A\ \text{quad.} \\ -\,A\ \text{quad.-quad.} \end{array}\right\}\ \text{æquatur } \begin{array}{l} X\ \text{quad.-quad.} \\ -\,X\ \text{cub. } 2 \text{ in } L\,X\ \text{quadrati} \end{array}</formula>
<note type="authorial" place="margin">2 ; 4 ; æquetur ; 3</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Dans la seconde égalité, « A quad. », « æquatur », « X quad.-quad. » et « X quadrati » sont soulignés ou suivis d'un trait, et la marge de gauche porte en regard, soulignés, « 2 », « 4 » (encadré), « æquetur » et « 3 » : les corrections donnent <formula notation="TeX">X</formula> quad. in <formula notation="TeX">A</formula> quad. 2 <formula notation="TeX">-</formula> <formula notation="TeX">A</formula> quad.-quad. æquetur <formula notation="TeX">X</formula> quad.-quad. 4 <formula notation="TeX">-</formula> <formula notation="TeX">X</formula> cub. 2 in <formula notation="TeX">L\,X</formula> quadrati 3, comme dans la note marginale plus bas.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{ergo } \left.\dfrac{\begin{array}{l} X\ \text{quad.-quad. } 4 \\ +\,A\ \text{quad.-quad.} \\ -\,X\ \text{quad. in } A\ \text{quad. } 2 \end{array}}{X\ \text{cub. } 2}\right\}\ \text{æquabitur } L\,X\ \text{quadrati}</formula>
<note type="authorial" place="margin">3</note>
<note type="editorial" resp="#pass">« quadrati » est souligné, et « 3 », souligné, est écrit en regard dans la marge.</note></p>
<p>et omnibus quadratis et per <formula notation="TeX">X</formula> cubo-cubum <formula notation="TeX">4</formula> ductis adhibitaque congruenti metathesi
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} X\ \text{cubo-cubus in } A\ \text{quad. } 16 \\ =\,X\ \text{quad. in } A\ \text{cubo-cubum } 4 \\ -\,A\ \text{quad.-quad.} \\ -\,X\ \text{quad.-quad. in } A\ \text{quad.-quad. } 12 \end{array}\right\}\ \text{æquabit. } X\ \dfrac{\text{quad.-quad.-quad.-quad.}}{4}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\pm</formula> ; quad.-quad.</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Devant « X quad. in A cubo-cubum 4 », un double trait surchargé, avec un trait venu de la marge, où un signe de correction (une croix sur un double trait) est écrit en regard ; « A quad.-quad. » est souligné, et « quad. quad. » écrit en regard dans la marge : <formula notation="TeX">A</formula> quad.-quad.-quad.-quad. Le « 4 » sous le second membre est posé sous le trait, comme un diviseur ou un coefficient. La ligne est laissée telle ; plusieurs de ses coefficients ne répondent pas à l'égalité qui précède.</note></p>
<p>quod quidem ita se habet. <gap reason="illegible"/> <unclear>fit</unclear> <unclear>rursus</unclear> <unclear>primam</unclear> æquationum
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} X\ \text{cubus in } A\ 4 \\ -\,X \text{ in } A\ \text{cubum } 2 \end{array}\right\}\ \text{æquatur } \begin{array}{l} X\ \text{quad.-quad. } 2 \\ -\,A\ \text{quad.-quad.} \end{array}</formula>
tunc æqualitatis parte utraque quadrata omnibusque rite ordinatis in eam ipsam æqualitatem inciditur quadrato-cubicam quæ exposita est
<note type="editorial" resp="#pass">Les quatre mots après « se habet. » sont d'une écriture courante que les coupes n'ont pas résolue ; seul « æquationum » est sûr. La première égalité de la proposition, ses termes répartis de part et d'autre, élevée au carré, redonne l'équation du sixième degré qui précède (« quadrato-cubicam »).</note></p>
<p>Itaque <formula notation="TeX">A</formula> quad. fit <formula notation="TeX">X</formula> quadrat. plus minusve latere binomii residui seu negatæ <formula notation="TeX">L\,X</formula> quad.-quad. <formula notation="TeX">12 - X</formula> quad. <formula notation="TeX">3</formula></p>
<p>fit <formula notation="TeX">X</formula>. <formula notation="TeX">1</formula> <formula notation="TeX">A</formula> <formula notation="TeX">1N</formula>.
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} 1QQ \\ -\,2C \\ +\,4N \end{array}\right\}\ \text{æquatur } 2</formula>
Igitur <formula notation="TeX">2Q - 1QQ</formula> æquabitur <formula notation="TeX">\overline{4 - L\,12}</formula></p>
<p>et <formula notation="TeX">1Q</formula> fit <formula notation="TeX">1</formula> plus minusve latere binomii negatæ <formula notation="TeX">L\,12 - 3</formula>.
<note type="editorial" resp="#pass">Un trait est tiré au-dessus de « <formula notation="TeX">4 - L\,12</formula> ». L'exemple suit la règle corrigée : avec <formula notation="TeX">X = 1</formula>, <formula notation="TeX">2A^2 - A^4 = 4 - \sqrt{12}</formula>, d'où <formula notation="TeX">A^2 = 1 \pm \sqrt{\sqrt{12} - 3}</formula>. Dans la marge de gauche, en regard, un signe de correction fait de trois traits.</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin">quoniam enim <formula notation="TeX">\left.\begin{array}{l} Xq \text{ in } Aq.\ 2 \\ -\,Aqq \end{array}\right|\begin{array}{l} Xqq.\ 4 \\ -\,Xc\ 2 \text{ in } L\,Xq\,3. \end{array}</formula> ergo <formula notation="TeX">Aq. \,|\, Xq.</formula> <del><gap reason="illegible"/></del> minus plusve <formula notation="TeX">L \left\{\begin{array}{l} Xqq - Xqq\ 4 \\ +\,Xc\ 2 \text{ in } L\,Xq\,3. \end{array}\right.</formula> id est ex lege Logisticæ <formula notation="TeX">L.\,Xqq.\,12 - Xq\,3</formula>.</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Note marginale d'une encre plus noire, dans la marge de gauche, en regard de la règle et de l'exemple : elle refait le calcul sur l'égalité corrigée. Le trait vertical y tient lieu de « æquatur ». Le mot barré après « Xq. » est noirci. Le calcul est juste pour les nombres : <formula notation="TeX">X^4 - 4X^4 + 2\sqrt{3}\,X^4 = (\sqrt{12} - 3)X^4</formula> ; l'écriture abrégée « L. Xqq. 12 <formula notation="TeX">-</formula> Xq 3 » ne garde pas l'homogénéité, et elle est laissée telle.</note></p>
<pb n="135" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f135.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Verso du feuillet numéroté 63 (vue 134) : aucun numéro en tête. Le feuillet est plus court que le fond : sous son bord inférieur paraît la fin de la vue 133 (« Ipsa autem A fit quoque B / Igitur B cubus 3 … æquabitur B cubo bis <formula notation="TeX">-</formula> D plano in B »), qui n'est pas de cette page. À droite, le bord d'un autre feuillet. La page ouvre un nouveau chapitre ; la proposition VI de la vue 134 s'y achève sans suite.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Singularium aliquot constitutionum ad æqualitates multipliciter affectas pertinentium Collectio. Cap. <del>X</del>XI}
<note type="authorial" place="margin">XI</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Le numéro du chapitre est d'abord écrit « XXI », le premier « X » barré, et souligné ; « XI », souligné, est répété dans la marge de gauche. « affectas » est souligné.</note></head>
</div>
<div type="subsection">
<head>propositio 1</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} A\ \text{quadrat.} \\ +\,B \text{ in } A \end{array}\right\}\ \text{æquat. } B\ \text{quadrato}</formula>
est <formula notation="TeX">B</formula> dupla longitudo secta in tria proportionalia segmenta quorum primum idemque maius est <formula notation="TeX">B</formula>. secundum <formula notation="TeX">A</formula>. quo in opere dicitur <formula notation="TeX">B</formula> secari media et extrema ratione <del>simul</del> simpla.
<note type="authorial" place="margin">fit prima proportionalis ipsa longitudo simpla <formula notation="TeX">B</formula> secunda <formula notation="TeX">A</formula> tertia est.</note>
<note type="authorial" place="margin">semel</note>
<note type="editorial" resp="#pass">« est B dupla » : « dupla » se rapporte à « longitudo », la longueur double de <formula notation="TeX">B</formula>. « simul » est souligné et barré, et « semel » est écrit en regard dans la marge ; le mot qui suit se lit « simpla » ou « sumpta ». La note marginale du haut, de la même main, en trois lignes, reprend la définition. Les trois segments sont <formula notation="TeX">B</formula>, <formula notation="TeX">A</formula> et <formula notation="TeX">B - A</formula>, et <formula notation="TeX">B : A = A : (B - A)</formula> donne bien <formula notation="TeX">A^2 + BA = B^2</formula>.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>prop. II</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} A\ \text{cubus} \\ +\,B \text{ in } A\ \text{quadrat.} \\ +\,B\ \text{quadrato in } A \end{array}\right\}\ \text{æquetur } B\ \text{cubo}</formula>
est <formula notation="TeX">B</formula> dupla longitudo secta in quatuor continue proportionalia segmenta quorum primum idemque maius est <formula notation="TeX">B</formula>, secundum <formula notation="TeX">A</formula>. quo in opere dicitur <formula notation="TeX">B</formula> secari media et extrema ratione duplicata</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>prop. III</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} A\ \text{quad.-quad.} \\ +\,B \text{ in } A\ \text{cubum} \\ +\,B\ \text{quad. in } A\ \text{quad.} \\ +\,B\ \text{cubo in } A \end{array}\right\}\ \text{æquetur } B\ \text{quad.-quad.}</formula>
est <formula notation="TeX">B</formula> dupla longitudo secta in quinque <supplied resp="#pass">continue</supplied> proportionalia segmenta quorum primum idemque maius est <formula notation="TeX">B</formula> secundum <formula notation="TeX">A</formula> quo in opere dicitur <formula notation="TeX">B</formula> secari media et extrema ratione triplicata
<note type="authorial" place="margin">continue</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Entre « quinque » et « proportionalia », un signe d'insertion ; « continue », souligné, est écrit en regard dans la marge de gauche.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>prop. IIII</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} A\ \text{quadrato-cubus} \\ +\,B \text{ in } A\ \text{quad.-quad.} \\ +\,B\ \text{quad. in } A\ \text{cubum} \\ +\,B\ \text{cubo in } A\ \text{quad.} \\ +\,B\ \text{quad.-quad. in } A \end{array}\right\}\ \text{æquetur } B\ \text{quadrato-cubo}</formula>
est <formula notation="TeX">B</formula> dupla longitudo secta in sex proportionalia segmenta quorum primum idemque maius est <formula notation="TeX">B</formula> secundum <formula notation="TeX">A</formula>. quo in opere dicitur <formula notation="TeX">B</formula> secari media et extrema ratione quadruplicata</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>prop. V</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} A\ \text{cubo-cubus} \\ +\,B \text{ in } A\ \text{quadrato-cubum} \\ +\,B \text{ in } A\ \text{quad.-quad.} \\ +\,B\ \text{cubo in } A\ \text{cubum} \\ +\,B\ \text{quad.-quad. in } A\ \text{quad.} \\ +\,B\ \text{quadrato-cubo in } A \end{array}\right\}\ \text{æquetur } B\ \text{cubo-cubo}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">À la deuxième ligne, « B in A quadrato-cubum » ; la troisième porte « B in A quad.-quad. », là où la suite des propositions précédentes demande <formula notation="TeX">B</formula> quad. in <formula notation="TeX">A</formula> quad.-quad. La page s'arrête sur cet énoncé, au bas du feuillet, sans la conclusion ; la conclusion est en tête du feuillet suivant, vue 136.</note></p>
<pb n="136" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f136.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Feuillet numéroté « 64 » à l'encre en haut à droite. Il est plus court que le fond : sous son bord inférieur paraissent, sur le feuillet de dessous, les mêmes lignes qu'à la vue 134 (« … continuæ proportionales / Z <del>summa</del> differentia trium primarum … », suivies à droite de nombres coupés par le bord, « … 4. 10. 10. 52. »), qui ne sont pas de cette page ; les lignes sont transcrites à la vue 138. À gauche, le bord du feuillet précédent, avec des fins de lignes. Les trois premières lignes achèvent la proposition V du chapitre XI (vue 135).</note></p>
<p>est <formula notation="TeX">B</formula> dupla longitudo secta in septem continue proportionalia segmenta quorum primum idemque maius est <formula notation="TeX">B</formula> secundum <formula notation="TeX">A</formula> quo in opere dicitur <formula notation="TeX">B</formula> secari media et extrema ratione quintuplicata.</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Earundem collectio altera Cap. <del>X</del>XII}
<note type="authorial" place="margin">XII</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Le premier « X » du numéro est noyé sous une tache ; « XII », souligné, est répété dans la marge de gauche.</note></head>
</div>
<div type="subsection">
<head>propositio 1</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} A\ \text{quadrat.} \\ +\,B \text{ in } A \end{array}\right\}\ \text{æquetur } B \text{ in } Z</formula>
est <formula notation="TeX">B</formula> prima minor inter extremas in serie trium proportionalium aggregatum vero reliquarum duarum est <formula notation="TeX">Z</formula> et fit <formula notation="TeX">A</formula> secunda
<note type="editorial" resp="#pass">L'énoncé est juste : si <formula notation="TeX">B</formula>, <formula notation="TeX">A</formula>, <formula notation="TeX">C</formula> sont proportionnelles et <formula notation="TeX">A + C = Z</formula>, alors <formula notation="TeX">A^2 = B(Z - A)</formula>.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>prop. II</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} A\ \text{cubus} \\ +\,B \text{ in } A\ \text{quadratum} \\ +\,B\ \text{quadrato in } A \end{array}\right\}\ \text{æquetur } B\ \text{quadrat. in } Z</formula>
est <formula notation="TeX">B</formula> prima in serie quatuor continue proportionalium aggregatum vero reliquarum trium <formula notation="TeX">Z</formula> et fit <formula notation="TeX">A</formula> secunda
<note type="editorial" resp="#pass">Une tache couvre le milieu de « quadratum » dans l'énoncé.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>prop. III</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} A\ \text{quadrato-quadrat.} \\ +\,B \text{ in } A\ \text{cubum} \\ +\,B\ \text{quad. in } A\ \text{quad.} \\ +\,B\ \text{cubo in } A \end{array}\right\}\ \text{æquetur } B\ \text{cubo in } Z</formula>
est <formula notation="TeX">B</formula> prima in serie quinque continue proportionalium aggregatum vero reliquarum quatuor est <formula notation="TeX">Z</formula> et fit <formula notation="TeX">A</formula> secunda</p>
</div>
<div type="subsection">
<head>prop. IIII</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} A\ \text{quadrato-cubus} \\ +\,B \text{ in } A\ \text{quad.-quad.} \\ +\,B\ \text{quad. in } A\ \text{cub.} \\ +\,B\ \text{cubo in } A\ \text{quad.} \\ +\,B\ \text{quad.-quad. in } A \end{array}\right\}\ \text{æquetur } B\ \text{quad.-quad. in } Z</formula>
est <formula notation="TeX">B</formula> prima in serie sex continue proportionalium aggregatum vero reliquarum quinque est <formula notation="TeX">Z</formula> et fit <formula notation="TeX">A</formula> secunda.
<note type="editorial" resp="#pass">La page s'arrête ici, au milieu du feuillet ; le reste est blanc.</note></p>
<pb n="137" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f137.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Verso du feuillet numéroté 64 (vue 136) : aucun numéro en tête. Le feuillet est plus court que le fond : sous son bord inférieur reparaît la fin de la vue 133 (« Ipsa autem A fit quoque B / Igitur B cubus 3 … »), qui n'est pas de cette page. À droite, un onglet. La page poursuit le chapitre XII de la vue 136.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>prop. V</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} A\ \text{cubo-cubus} \\ +\,B \text{ in } A\ \text{quadrato-cubum} \\ +\,B\ \text{quad. in } A\ \text{quad.-quad.} \\ +\,B\ \text{cubo in } A\ \text{cubum} \\ +\,B\ \text{quad.-quad. in } A\ \text{quad.} \\ +\,B\ \text{quadrato-cubo in } A \end{array}\right\}\ \text{æquetur } B\ \text{quadrato-cubo in } Z</formula>
est <formula notation="TeX">B</formula> prima in serie septem continue proportionalium aggregatum vero reliquarum sex est <formula notation="TeX">Z</formula> et fit <formula notation="TeX">A</formula> secunda
<note type="editorial" resp="#pass">Le « A » de « in A quad. » (quatrième terme) est noirci.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Earundem collectio tertia Cap. <del>X</del>XIII}
<note type="authorial" place="margin">XIII ; prop. 1.</note>
<note type="editorial" resp="#pass">« XXIII » est souligné, le premier « X » peut-être biffé ; « XIII », souligné, et « prop. 1. » sont écrits en regard dans la marge de gauche.</note></head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} B \text{ in } A \\ -\,A\ \text{quadrato} \end{array}\right\}\ \text{æquetur } B \text{ in } Z</formula>
est <formula notation="TeX">B</formula> prima maior inter extremas in serie trium proportionalium differentia vero duarum reliquarum est <formula notation="TeX">Z</formula> et fit <formula notation="TeX">A</formula> secunda. potest autem esse duplex. nam est etiam differentia inter primam et secundam.</p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Sed si } \left.\begin{array}{l} A\ \text{quadratum} \\ -\,B \text{ in } A \end{array}\right\}\ \text{æquetur } B \text{ in } Z</formula>
est <formula notation="TeX">B</formula> prima minor inter extremas differentia vero duarum reliquarum est <formula notation="TeX">Z</formula> et fit <formula notation="TeX">A</formula> similiter secunda</p>
<p>Sunto proportionales <formula notation="TeX">4.\ 6.\ 9</formula></p>
<p><formula notation="TeX">9N - 1Q</formula> æquatur <formula notation="TeX">18</formula> fit <formula notation="TeX">1N</formula> <formula notation="TeX">6</formula> atque etiam <formula notation="TeX">3</formula></p>
<p>Sed si unum quadratum <formula notation="TeX">- 4N</formula> æquetur <formula notation="TeX">12</formula> fit <formula notation="TeX">1N</formula> <formula notation="TeX">6</formula>.
<note type="editorial" resp="#pass">Une tache sur la seconde lettre de « maior inter extremas ». « unum » est écrit « vnu » avec un trait. Les exemples sont justes : avec <formula notation="TeX">B = 9</formula> et <formula notation="TeX">Z = 6 - 4 = 2</formula>, <formula notation="TeX">9A - A^2 = 18</formula> a pour racines <formula notation="TeX">6</formula> et <formula notation="TeX">3</formula> (<formula notation="TeX">3 = 9 - 6</formula>, la « différence entre la première et la seconde ») ; avec <formula notation="TeX">B = 4</formula> et <formula notation="TeX">Z = 9 - 6 = 3</formula>, <formula notation="TeX">A^2 - 4A = 12</formula> donne <formula notation="TeX">6</formula>.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>prop. II</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} A\ \text{cubus} \\ =\,B \text{ in } A\ \text{quad.} \\ +\,B\ \text{quad. in } A \end{array}\right\}\ \text{æquetur } B\ \text{quadrato in } Z</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">-</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Le signe devant « B in A quad. » est un double trait surchargé, avec un long trait venu de la marge de gauche, où un « <formula notation="TeX">-</formula> » est écrit en regard : c'est le signe que demandent la règle et les exemples. « Si A cubus » est souligné.</note>
est <formula notation="TeX">B</formula> prima in serie quatuor continue proportionalium differentia vero trium reliquarum alterne sumptarum est <formula notation="TeX">Z</formula> et fit <formula notation="TeX">A</formula> secunda</p>
<p>Sunto proportionales continue <formula notation="TeX">\overset{\text{I}}{1}.\ \overset{\text{II}}{2}.\ \overset{\text{III}}{4}.\ \overset{\text{IIII}}{8}.</formula></p>
<p><formula notation="TeX">1C - 8Q + 64N</formula> æquatur <formula notation="TeX">192</formula> fit <formula notation="TeX">1N</formula> <formula notation="TeX">4</formula>.</p>
<p>vel <formula notation="TeX">1C - 1Q + 1N</formula> æquatur <formula notation="TeX">6</formula> fit <formula notation="TeX">1N</formula> <formula notation="TeX">2</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Au-dessus des quatre proportionnelles, des traits verticaux en nombre croissant les numérotent. Un trait est tiré au-dessus du premier exemple, qui est souligné en partie. Les deux exemples sont justes : la série lue à rebours, <formula notation="TeX">B = 8</formula>, <formula notation="TeX">A = 4</formula>, <formula notation="TeX">Z = 4 - 2 + 1 = 3</formula>, donne <formula notation="TeX">64 - 128 + 256 = 192 = 64 \cdot 3</formula> ; la série lue dans l'ordre, <formula notation="TeX">B = 1</formula>, <formula notation="TeX">A = 2</formula>, <formula notation="TeX">Z = 2 - 4 + 8 = 6</formula>, donne <formula notation="TeX">8 - 4 + 2 = 6</formula>.</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin">Si <formula notation="TeX">\left.\begin{array}{l} Bc \text{ in } A \\ -\,Bq \text{ in } Aq \\ +\,B \text{ in } Ac \\ -\,Aqq \end{array}\right| Bc \text{ in } Z.</formula> est <formula notation="TeX">B</formula> prima e serie quinque proportionalium <formula notation="TeX">Z</formula> differentia quatuor reliquarum alterne sumptarum et fit <formula notation="TeX">A</formula> differentia primæ et secundæ.</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Note marginale d'une encre plus noire, en bas de la marge de gauche, sa dernière ligne courant sous le texte sur toute la largeur de la page : l'énoncé suivant de la série, pour cinq proportionnelles. Chacun des trois premiers termes est suivi d'un petit signe, lu « q », « 3 », « 3 », que le transcripteur ne sait rattacher ni au terme ni à un coefficient ; la lecture des puissances est donnée d'après le patron des propositions I et II, et elle est douteuse. Le trait vertical tient lieu de « æquetur ». La fin, « differentia primæ et secundæ », est nette, alors que les propositions I et II disent « fit A secunda ».</note></p>
<pb n="138" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f138.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Feuillet numéroté « 65 » à l'encre en haut à droite. Au-dessus, sur une bande, le haut d'un autre feuillet, numéroté « 67 », avec un titre qui n'est pas de cette page : « AD Tabulas Prostaphæreseôn Lunarium / Propositio 1 / Invenire primam Prostaphæresim » ; voir la vue 140. Le feuillet 65 poursuit le chapitre XIII (vue 137). Ses marges sont couvertes de notes d'une encre plus noire, de la main des corrections, qui énoncent d'autres propositions de la même série ; c'est leur fin que l'on voyait sous le bord des feuillets 63 et 64 aux vues 134 et 136.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>prop. III</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} B\ \text{cubus in } A \\ -\,B\ \text{quad. in } A\ \text{quad.} \\ +\,B \text{ in } A\ \text{cubum} \\ -\,A\ \text{quad.-quad.} \end{array}\right\}\ \text{æquetur } B\ \text{cubo in } Z</formula>
est <formula notation="TeX">B</formula> prima maior in serie quinque continue proportionalium differentia vero quatuor reliquarum sumptarum alterne est <formula notation="TeX">Z</formula> et fit <formula notation="TeX">A</formula> secunda maior inter medias, potest autem esse duplex — X°
<note type="editorial" resp="#pass">« X° » : un signe de renvoi, fait d'un X surmonté d'un petit o, qui revient deux fois dans la marge de gauche et une fois en haut, près de l'encadré de droite.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Sed si } \left.\begin{array}{l} A\ \text{quad.-quad.} \\ -\,B \text{ in } A\ \text{cubum} \\ +\,B\ \text{quad. in } A\ \text{quadrat.} \\ -\,B\ \text{cubo in } A \end{array}\right\}\ \text{æquetur } B\ \text{cubo in } Z</formula>
est <formula notation="TeX">B</formula> prima minor inter extremas differentia vero quatuor reliquarum sumptarum alterne est <formula notation="TeX">Z</formula> et fit <formula notation="TeX">A</formula> secunda minor <del>inter</del> <supplied resp="#pass">inter</supplied> medias
<note type="editorial" resp="#pass">« inter » est barré et récrit au-dessus de la ligne.</note></p>
<p>Sunto proportionales continue <formula notation="TeX">\overset{\text{I}}{1}.\ \overset{\text{II}}{2}.\ \overset{\text{III}}{4}.\ \overset{\text{IIII}}{8}.\ \overset{\text{V}}{16}.</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} 4096\,N \\ -\,256\,Q \\ +\,16\,C \\ -\,1\,QQ \end{array}\right\}\ \text{æquatur } 20{,}480 \text{ fit } 1N\ 8.</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{vel } \left.\begin{array}{l} 1\,QQ \\ -\,1\,C \\ +\,1\,Q \\ -\,1\,N \end{array}\right\}\ \text{æquatur } 10 \text{ fit } 1N\ 2.</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Les exemples sont justes : la série lue à rebours, <formula notation="TeX">B = 16</formula>, <formula notation="TeX">Z = 8 - 4 + 2 - 1 = 5</formula>, donne <formula notation="TeX">32768 - 16384 + 8192 - 4096 = 20480 = 4096 \cdot 5</formula> ; la série lue dans l'ordre, <formula notation="TeX">B = 1</formula>, <formula notation="TeX">Z = 16 - 8 + 4 - 2 = 10</formula>, donne <formula notation="TeX">16 - 8 + 4 - 2 = 10</formula>. Le « 2 » à droite de « 256 » est le « Q » mal formé ou un reste de correction.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>prop. IIII</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} A\ \text{quadrato-cubus} \\ -\,B \text{ in } A\ \text{quad.-quad.} \\ +\,B\ \text{quad. in } A\ \text{cubum} \\ -\,B\ \text{cubo in } A\ \text{quad.} \\ +\,B\ \text{quad.-quad. in } A \end{array}\right\}\ \text{æquetur } B\ \text{quad.-quad. in } Z.</formula>
est <formula notation="TeX">B</formula> prima <supplied resp="#pass">maior</supplied> in serie sex continue proportionalium differentia vero quinque reliquarum alterne sumptarum est <formula notation="TeX">Z</formula> et fit <formula notation="TeX">A</formula> secunda</p>
<p>Sunto proportionales continue <formula notation="TeX">\overset{\text{I}}{1}.\ \overset{\text{II}}{2}.\ \overset{\text{III}}{4}.\ \overset{\text{IIII}}{8}.\ \overset{\text{V}}{16}.\ \overset{\text{VI}}{32}.</formula>
<note type="authorial" place="margin">maior</note>
<note type="editorial" resp="#pass">« maior » est écrit au-dessus de « prima », et répété, souligné, dans la marge de gauche. La page s'arrête sur la série, sans exemple chiffré ; le bas du feuillet porte seulement la fin de la dernière note marginale.</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin">Si <formula notation="TeX">\left.\begin{array}{l} Bc \text{ in } A \\ +\,Bq \text{ in } Aq\ 2 \\ -\,B \text{ in } Z \text{ in } Aq\ 2 \\ +\,B \text{ in } Ac \\ -\,Aqq \end{array}\right\}</formula> æqu. <formula notation="TeX">Bq \text{ in } Zq</formula>. fit <formula notation="TeX">B</formula> prima maior in eadem serie <formula notation="TeX">A</formula> vero tertia <formula notation="TeX">Z</formula> autem differentia quatuor primarum alterne sumptarum. X°</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Première note de la marge de gauche, en regard de la proposition III.</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin"><del><gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> / <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> / <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/></del> L. plano-plani facti ex aggregato duarum reliquarum alterne <supplied resp="#pass">ambas</supplied> sumptarum in maiorem inter medias ut <formula notation="TeX">2</formula> et <formula notation="TeX">8</formula>. <formula notation="TeX">10</formula> in <formula notation="TeX">8</formula> fit <formula notation="TeX">80</formula>. <formula notation="TeX">1</formula> in <formula notation="TeX">4</formula>. et <formula notation="TeX">4</formula> in <formula notation="TeX">80</formula> fit <formula notation="TeX">320</formula> cuius <formula notation="TeX">L</formula> est quæsita</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Deuxième note, sous un trait : trois lignes biffées de traits croisés et illisibles, puis cinq lignes qui ne le sont pas ; « ambas » est écrit au-dessus de « sumptarum ». Elle semble donner, sur la série 1, 2, 4, 8, 16, la valeur de la troisième proportionnelle de la note précédente ; <formula notation="TeX">\sqrt{320}</formula> n'est pourtant pas un terme de la série, et le calcul n'est pas vérifié ici.</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\left.\begin{array}{l} Bcc \text{ in } Aq \\ +\,Bq \text{ in } Acc \\ -\,Bqq \text{ in } Aqq \\ -\,Acc \end{array}\right\}</formula> æq. <formula notation="TeX">Bqq \text{ in } Z</formula> fit <formula notation="TeX">B</formula> prima <supplied resp="#pass">maior</supplied> e serie 5 continue proportionalium <formula notation="TeX">Z</formula> differentia reliquarum alterne sumptarum et <formula notation="TeX">A</formula> latus plani facti sub prima maiore et secunda ei proxima.</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Troisième note, sous un trait, en regard des exemples de la proposition III. Les puissances « Bcc », « Acc » sont lues d'après la forme des lettres, qui se lisent aussi « Brr », « Arr » ; la lecture est douteuse et la note n'est pas vérifiée.</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin">Si <formula notation="TeX">\left.\begin{array}{l} Bc \text{ in } A \\ +\,Bq \text{ in } Aq \\ +\,Aqq \end{array}\right| Bc \text{ in } Z</formula> fit <formula notation="TeX">B</formula> prima maior in serie quinque continue proportionalium <formula notation="TeX">Z</formula> summa quatuor posteriorum est <formula notation="TeX">A</formula> secunda</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Quatrième note, en regard de la proposition IIII. Il y manque le terme <formula notation="TeX">+ B</formula> in <formula notation="TeX">Ac</formula> que demande la somme des quatre derniers termes.</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin">Si <formula notation="TeX">\left.\begin{array}{l} Bc \text{ in } A \\ -\,Aqq \end{array}\right\} Bc \text{ in } Z</formula> est <formula notation="TeX">B</formula> prima maior et ipsa in serie quinque continue proportionalium <formula notation="TeX">Z</formula> <del>summa</del> differentia trium primarum <del>a tribus postremis</del> æquatur reliquis, a tribus postremis, et fit <formula notation="TeX">A</formula> secunda.</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Cinquième note, sous un trait, dont les deux dernières lignes courent sous le texte sur toute la largeur du pied de la page ; ce sont elles qu'on voyait sous les feuillets 63 et 64 aux vues 134 et 136.</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin"><unclear>Æquipergata</unclear> ad <gap reason="illegible"/> sub <formula notation="TeX">A</formula> in <formula notation="TeX">L</formula>. æquatio sic se habebit ex hypothesi <formula notation="TeX">\left.\begin{array}{l} Bc \text{ in } E\ 40 \\ -\,Bq \text{ in } Eq\ 10 \\ -\,Eqq \end{array}\right|\begin{array}{l} Bc \text{ in } Z \\ -\,Bqq\ 51 \end{array}</formula> unde ex opere <gap reason="illegible"/> <unclear>parapleroseos</unclear> dabitur latus <gap reason="illegible"/></note>
<note type="editorial" resp="#pass">En haut à droite, en regard du titre de la proposition III, une note de la même encre noire, dans un encadré tracé à la plume qui se referme sur « Bqq 51 » ; ses mots sont serrés contre le bord et plusieurs ne se lisent pas. La lecture des coefficients (« 40 », « 10 », « 51 ») est sûre ; celle des mots est douteuse, et le sens n'est pas établi.</note></p>
<pb n="139" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f139.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Verso du feuillet numéroté 65 (vue 138) : aucun numéro en tête ; en haut à gauche, « 65 » vu en miroir, transparence du recto. À droite, le bord d'un autre feuillet. La page s'ouvre sur les exemples de la proposition IIII du chapitre XIII, dont la série (1, 2, 4, 8, 16, 32) clôt la vue 138.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} 1\,QC \\ -\,32\,QQ \\ +\,1024\,C \\ -\,32768\,Q \\ +\,1048576\,N \end{array}\right\}\ \text{æquatur } 11{,}534{,}336 \text{ fit } 1N\ 16.</formula>
vel <formula notation="TeX">1QC - 1QQ + 1C - 1Q + 1N</formula> æquatur <formula notation="TeX">22</formula> et fit <formula notation="TeX">1N</formula> <formula notation="TeX">2</formula>.
<note type="editorial" resp="#pass">« 1048576 » est écrit « 1048, 576 ». Les exemples sont justes : avec <formula notation="TeX">B = 32</formula> et <formula notation="TeX">Z = 16 - 8 + 4 - 2 + 1 = 11</formula>, <formula notation="TeX">1048576 \cdot 11 = 11534336</formula>, et <formula notation="TeX">16</formula> satisfait l'équation ; avec <formula notation="TeX">B = 1</formula> et <formula notation="TeX">Z = 2 - 4 + 8 - 16 + 32 = 22</formula>, <formula notation="TeX">32 - 16 + 8 - 4 + 2 = 22</formula>.</note></p>
<p>Et hæc singula suam habent ex <unclear>Zetesi</unclear> demonstrationem. <del>Atque</del> <supplied resp="#pass">quæ</supplied> iam sequitur collectio sua analytico examini subjicienda libere relinquit theoremata. pertinent autem ad æqualitates de multiplicibus radicibus mire explicabiles.
<note type="editorial" resp="#pass">« Atque » paraît biffé, et « quæ » est écrit au-dessus ; les deux premiers mots de l'alinéa sont traversés d'un trait, qui semble être celui du « t » de « et » et n'est pas rendu comme une rature. « Zetesi » est lu d'après les lettres (Z, e, t, e, s, i).</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Collectio quarta. Cap. XXIIII}
<note type="authorial" place="margin">XIIII</note>
<note type="editorial" resp="#pass">« XXIIII » est souligné, et « XIIII », souligné, est écrit en regard dans la marge de gauche, comme aux chapitres précédents.</note></head>
</div>
<div type="subsection">
<head>prop. 1</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} B + D \text{ in } A \\ -\,A\ \text{quadrato} \end{array}\right\}\ \text{æquetur } B \text{ in } D.</formula>
<formula notation="TeX">A</formula> explicabilis est de qualibet illarum duarum <formula notation="TeX">B</formula> vel <formula notation="TeX">D</formula>.
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l} 3\,N \\ -\,1\,Q \end{array}\right\}\ \text{æquetur } 2 \text{ fit } 1N\ 1.\ \text{vel } 2.</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Le « ex » de « explicabilis » est surchargé. L'exemple est juste : <formula notation="TeX">3 - 1 = 2</formula> et <formula notation="TeX">6 - 4 = 2</formula>.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>prop. II</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} A\ \text{cubus} \\ -\,\left.\begin{array}{l} B \\ D \\ G \end{array}\right\} \text{in } A\ \text{quadratum} \\ +\,\left.\begin{array}{l} B \text{ in } D \\ B \text{ in } G \\ D \text{ in } G \end{array}\right\} \text{in } A \end{array}\right\}\ \text{æquetur } B \text{ in } D \text{ in } G.</formula>
<formula notation="TeX">A</formula> explicabilis est de qualibet illarum trium <formula notation="TeX">B</formula>, <formula notation="TeX">D</formula>, vel <formula notation="TeX">G</formula>.</p>
<p><formula notation="TeX">1C - 6Q + 11N</formula> æquatur <formula notation="TeX">6</formula></p>
<p>fit <formula notation="TeX">1N</formula> <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">1.\ 2.</formula> vel <formula notation="TeX">3</formula>.</p>
<p><del>prop. III</del>
<note type="editorial" resp="#pass">Devant « 1. », un chiffre surchargé et biffé. L'exemple est juste : <formula notation="TeX">(x - 1)(x - 2)(x - 3) = x^3 - 6x^2 + 11x - 6</formula>. Le titre « prop. III » est biffé, et le reste de la page est blanc : la proposition n'a pas été écrite ici.</note></p>
<pb n="140" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10033620q/f140.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">Feuillet numéroté « 66. » à l'encre en haut à droite. Au-dessus, sur une bande, le haut du feuillet numéroté « 67 », déjà vu à la vue 138, avec son titre (« AD Tabulas Prostaphæreseôn Lunarium / Propositio 1 / Invenire primam Prostaphæresim »), qui n'est pas de cette page. À gauche, le bord du feuillet précédent. La page poursuit le chapitre XIIII de la vue 139.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>prop. III</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} \left.\begin{array}{l} B \text{ in } D \text{ in } G \\ B \text{ in } D \text{ in } H \\ B \text{ in } G \text{ in } H \\ D \text{ in } G \text{ in } H \end{array}\right\} \text{in } A \\[1ex] -\left\{\begin{array}{l} B \text{ in } D \\ B \text{ in } G \\ B \text{ in } H \\ D \text{ in } G \\ D \text{ in } H \\ G \text{ in } H \end{array}\right\} \text{in } A\ \text{quadrat.} \\[1ex] +\left.\begin{array}{l} B \\ D \\ G \\ H \end{array}\right\} \text{in } A\ \text{cubum} \end{array}\right\}\ \text{æquetur } B \text{ in } D \text{ in } G \text{ in } H</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">-\,Aqq.</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Sous le dernier groupe, un trait ; la marge de gauche porte en regard « <formula notation="TeX">-</formula> Aqq. », le terme <formula notation="TeX">- A</formula> quad.-quad. qui manque à l'énoncé et que l'exemple a.</note></p>
<p><formula notation="TeX">A</formula> explicabilis est de qualibet illarum quatuor <formula notation="TeX">B.\ D.\ G.\ H.</formula></p>
<p><formula notation="TeX">50N - 35Q + 16C - 1QQ</formula> æquatur <formula notation="TeX">24</formula></p>
<p>fit <formula notation="TeX">1N</formula> <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">1.\ 2.\ 3.</formula> vel <formula notation="TeX">4</formula>.
<note type="authorial" place="margin">10</note>
<note type="editorial" resp="#pass">« 16 » est souligné, et « 10 », souligné, est écrit en regard dans la marge de gauche : c'est la correction, <formula notation="TeX">(x-1)(x-2)(x-3)(x-4) = x^4 - 10x^3 + 35x^2 - 50x + 24</formula>. Devant « 1. », un signe biffé.</note></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>prop. IIII</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Si } \left.\begin{array}{l} A\ \text{quadrato-cubus} \\[1ex] -\left\{\begin{array}{l} B \\ D \\ G \\ H \\ K \end{array}\right\} \text{in } A\ \text{quadrato-quad.} \\[1ex] +\left\{\begin{array}{l} B \text{ in } D \\ B \text{ in } G \\ B \text{ in } H \\ B \text{ in } K \\ D \text{ in } G \\ D \text{ in } H \\ D \text{ in } K \\ G \text{ in } H \\ G \text{ in } K \\ H \text{ in } K \end{array}\right\} \text{in } A\ \text{cubum.} \end{array}\right.</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Les dix produits sont rangés en trois groupes séparés par des traits (ceux de <formula notation="TeX">B</formula>, ceux de <formula notation="TeX">D</formula>, puis <formula notation="TeX">G</formula> in <formula notation="TeX">H</formula>, <formula notation="TeX">G</formula> in <formula notation="TeX">K</formula>, <formula notation="TeX">H</formula> in <formula notation="TeX">K</formula>). L'accolade de droite descend jusqu'au pied du feuillet sans second membre : l'énoncé continue au-delà de la vue 140.</note></p>
</div>
</div>
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>
