<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="fr">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>Manuscrits de Pierre de Fermat, NAL 2339, vues 1–20 — transcription</title>
        <author>Pierre de Fermat</author>
        <respStmt>
          <resp>transcription automatique — première passe, non vérifiée contre les pages par une personne (<date when="2026-09-23">2026-09-23</date>)</resp>
          <name xml:id="pass" type="model">Opus 5.5 (claude-opus-5-5)</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>procédure, outillage, export TEI</resp>
          <orgName xml:id="ed">germain.commutator.io (Commutator, Paris)</orgName>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <editionStmt>
        <edition>Lecture automatique — non vérifiée</edition>
      </editionStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>Commutator</publisher>
        <pubPlace>Paris</pubPlace>
        <date when="2026-09-23">2026-09-23</date>
        <availability status="free">
          <licence target="https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/">CC0 1.0</licence>
          <p>Le manuscrit transcrit est dans le domaine public. Cette
          transcription est une première lecture automatique, non vérifiée, placée
          dans le domaine public (CC0) ; aucune image n'est reproduite — le
          fac-similé est celui de Gallica, cité vue par vue. Source gallica.bnf.fr /
          Bibliothèque nationale de France. La source LaTeX dont ce fichier
          dérive est publiée sous https://github.com/Commutator-IO/germain-project.</p>
        </availability>
        <ref target="https://germain.commutator.io/">https://germain.commutator.io</ref>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <country>France</country>
            <settlement>Paris</settlement>
            <repository>Bibliothèque nationale de France, département des Manuscrits and Bibliothèque de l'Arsenal</repository>
            <collection>Manuscrits de Pierre de Fermat</collection>
            <idno type="shelfmark">NAL 2339</idno>
          </msIdentifier>
          <head>Fermat. Mémoires de mathématiques.</head>
          <msContents>
            <summary>Vues 1 à 20 du volume, dans la
            numérotation de Gallica (une vue par image) ; lot 1 de vingt vues.
            La foliotation au crayon de la BnF, quand elle a pu être lue, est
            donnée par un milestone[@unit='folio'] ; elle n'est jamais déduite.
            Les vues absentes de la transcription ne portent rien à lire et sont
            omises ; le saut dans la numérotation en est le seul enregistrement.</summary>
          </msContents>
          
          <additional>
            <surrogates>
              <bibl>
                <ref target="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b52508405v">https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b52508405v</ref>
                <note>Fac-similé numérique de la Bibliothèque nationale de France
                sur Gallica, servi par l'API IIIF. L'attribut
                <hi rend="monospace">facs</hi> de chaque
                <hi rend="monospace">pb</hi> pointe la vue correspondante dans
                le lecteur de Gallica.</note>
              </bibl>
            </surrogates>
          </additional>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    <encodingDesc>
      <projectDesc>
        <p>Transcription de manuscrits de mathématiciens numérisés dans Gallica, une passe de vingt vues
        par conversation avec un grand modèle multimodal, sous la procédure
        <hi rend="monospace">transcribe</hi> du dépôt. Le fichier
        LaTeX est la source de référence ; ce TEI en est dérivé mécaniquement
        par <hi rend="monospace">scripts/tei.mjs</hi> et n'a pas été relu.</p>
      </projectDesc>
      <editorialDecl>
        <p>L'édition n'est pas diplomatique : elle encode les mathématiques et
        l'apparat, rien du support. Correspondance avec l'apparat de la source :
        <hi rend="monospace">\ill</hi> devient <hi rend="monospace">gap[@reason='illegible']</hi>
        (jamais deviné) ; <hi rend="monospace">\uncertain</hi> devient
        <hi rend="monospace">unclear</hi> ; <hi rend="monospace">\add</hi> devient
        <hi rend="monospace">supplied</hi> ; <hi rend="monospace">\struck</hi> devient
        <hi rend="monospace">del</hi> (biffé par l'auteur) ;
        <hi rend="monospace">\note</hi> devient <hi rend="monospace">note[@type='editorial']</hi>
        (du transcripteur) ; <hi rend="monospace">\marginal</hi> devient
        <hi rend="monospace">note[@type='authorial'][@place='margin']</hi> (de l'auteur) ;
        <hi rend="monospace">\page</hi> devient <hi rend="monospace">pb</hi> (vue de Gallica) ;
        <hi rend="monospace">\folio</hi> devient <hi rend="monospace">milestone[@unit='folio']</hi>
        (foliotation de la BnF, jamais déduite).</p>
        <p>Les mathématiques sont transportées en TeX dans
        <hi rend="monospace">formula[@notation='TeX']</hi>, les diagrammes
        commutatifs en <hi rend="monospace">formula[@notation='tikz-cd']</hi>,
        sans conversion. Une marque d'apparat située à l'intérieur d'une
        formule (un exposant illisible, un symbole biffé) reste dans le TeX de
        la formule, sous les mêmes macros.</p>
        <p>Orthographe, ponctuation et lapsus de l'auteur sont conservés ; une
        faute évidente est signalée par une note, jamais corrigée.</p>
      </editorialDecl>
      <appInfo>
        <application ident="germain-tei" version="1">
          <label>scripts/tei.mjs</label>
          <ref target="https://github.com/Commutator-IO/germain-project">https://github.com/Commutator-IO/germain-project</ref>
        </application>
      </appInfo>
    </encodingDesc>
    <profileDesc>
      <langUsage>
        <language ident="fr">français, avec la notation mathématique de l'auteur</language>
      </langUsage>
    </profileDesc>
    <revisionDesc>
      <change when="2026-09-23" who="#pass">Première passe de transcription.</change>
      <change when="2026-09-23" who="#ed">Export TEI depuis la source LaTeX.</change>
    </revisionDesc>
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <div type="batch" n="1">
<pb n="9" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b52508405v/f9.item"/><p><milestone unit="folio" n="1r"/>
<note type="editorial" resp="#pass">En tête du feuillet, d'autres mains : « Libri 1848 » à gauche, la cote « Lat. nouv. acq. 2339 » au centre ; en haut à droite un « 1 » au crayon rouge, puis un « 1 » à l'encre barré, avec un « 2 » au crayon gris au-dessous. Au pied : « R. c. 8070 (88) » et le cachet « ACQ. 8070 (LIBRI) » ; un court signe à l'encre écrit en travers au bas de la marge gauche, non déchiffré. Le cachet rond « BIBLIOTHÈQUE NATIONALE » est dans la marge gauche.</note></p>
<div type="section">
<head>Ad locos planos &amp; solidos Isagoge</head>
<p>De locis quamplurima scripsisse veteres haud dubium. Testis Pappus initio lib. 7. qui Apollonium de locis planis, Aristæum de solidis scripsisse asseuerat. Sed aut fallimur, aut non procliuis satis ipsis fuit locorum inuestigatio. Illud auguramur ex eo quod locos quam plurimos non satis generaliter expresserunt vt infra patebit.</p>
<p>Scientiam igitur hanc propriæ et peculiari analysi subiicimus, vt deinceps ad locos generalis via pateat.</p>
<p>Quoties in vltima æqualitate duæ quantitates ignotæ reperiuntur, fit locus loco, et terminus alterius ex illis describit lineam rectam aut curuam. Linea recta vnica et simplex est: curuæ infinitæ, circulus, parabole, hyperbole, ellipsis &amp;c. Quoties quantitatis ignotæ terminus localis describit lineam rectam, aut circulum fit locus planus. At quando describit parabolen, hyperbolen, vel ellipsin fit locus solidus. Si alias curuas, locus dicitur linearis.</p>
<pb n="10" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b52508405v/f10.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">En haut à gauche, à l'encre, « 2 » ; le recto de la vue 9 porte à l'encre un « 1 » barré : c'est la pagination de l'écrivain ou du copiste (voir l'en-tête). Un petit point rouge à côté.</note></p>
<p>De hoc nihil adiungemus, quia facillimè ex planorum et solidorum inuestigatione linearis loci cognitio deriuabitur mediantibus reductionibus.
<note type="editorial" resp="#pass">« planorum » : écrit « planorū », le trait sur le u pour le m final.</note></p>
<p>Commodè autem institui possunt æquationes si duas quantitates ignotas ad angulum datum constituamus (quem vt plurimum rectum sumemus) et alterius ex illis positione datæ terminus vnus sit datus. Modo neutra quantitatum ignotarum, quadratum prætergrediatur, locus erit planus aut solidus, vt ex dicendis clarum fiet.</p>
<p>Recta data positione sit NZM, cuius punctum datum N. NZ æquetur quantitati ignotæ A. Et ad angulum datum NZI eleuata recta ZI sit æqualis alteri quantitati ignotæ E.
<note type="editorial" resp="#pass">Figure : la droite NZM, horizontale ; en Z une perpendiculaire ZI (lettre E le long de ZI) ; la droite NI ferme le triangle NZI. Lettres N, Z, M sur la base, A sous NZ, I au sommet. Le point I est écrit comme un « 1 » ; lu I d'après le texte.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">D \text{ in } A. \quad \text{æquetur} \quad B \text{ in } E</formula></p>
<p>Punctum I erit ad lineam rectam positione datam.
<note type="editorial" resp="#pass">Au pied, à droite, la réclame « Erit », reprise en tête de la vue 11.</note></p>
<pb n="11" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b52508405v/f11.item"/><p><milestone unit="folio" n="2r"/>
<note type="editorial" resp="#pass">En haut à droite : « 2 » au crayon rouge ; « 3 » à l'encre ; au-dessous « 3 » au crayon gris (voir l'en-tête).</note></p>
<p>Erit enim vt <formula notation="TeX">\overline{B}</formula> ad <formula notation="TeX">\overline{D}</formula> ita <formula notation="TeX">\overline{A}</formula> ad <formula notation="TeX">\overline{E}</formula>. ergo ratio <formula notation="TeX">\overline{A}</formula> ad <formula notation="TeX">\overline{E}</formula> data est. Et datur angulus ad Z. Triangulum igitur NIZ specie, et angulus I<formula notation="TeX">\overline{NZ}</formula>. Datur autem punctum <formula notation="TeX">\overline{N}</formula> et recta NZ positione. Ergo dabitur NI positione. Et est facilis compositio.</p>
<p>Ad hanc æqualitatem reducentur omnes quarum homogenea partim sunt data, partim ignotis <formula notation="TeX">\overline{A}</formula> &amp; <formula notation="TeX">\overline{E}</formula> admixta, vel in datas ductis vel simpliciter sumptis.</p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">Z \text{ pl.} - D \text{ in } A \;\Big|\, \overset{\text{æqu.}}{\phantom{|}} \Big|\; B \text{ in } E</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Le signe d'égalité est fait de deux traits verticaux, avec « æqu. » écrit au-dessus, entre eux.</note></p>
<p>Fiat D in R æquali Z pl.</p>
<p>Erit vt <formula notation="TeX">\overline{B}</formula> ad <formula notation="TeX">\overline{D}</formula> ita R <formula notation="TeX">-</formula> A ad E. Fiat MN æqualis <formula notation="TeX">\overline{R}</formula>. dabitur punctum M. Ideoq; MZ æquabitur R <formula notation="TeX">-</formula> A. dabitur ergo ratio MZ ad <formula notation="TeX">\overline{E}</formula>I.
<note type="authorial" place="margin">forsan ZI</note>
<note type="editorial" resp="#pass">« ad <formula notation="TeX">\overline{E}</formula>I » est souligné et entouré d'un trait courbe, avec au-dessus de la lettre un petit signe à deux barres, comme un renvoi ; en marge de gauche, suivi d'un trait vertical, « forsan ZI ». La note propose ZI (la droite que vaut E) au lieu de « EI ». Elle est de la même encre que le texte ; la main n'est pas distinguée. Le signe moins de « R <formula notation="TeX">-</formula> A » est un trait épais, empâté.</note></p>
<p>Sed datur angulus ad Z. Ergo triangulum IZM specie. Et concluditur rectam MI iunctam dari positione, ideoq; punctum <formula notation="TeX">\overline{I}</formula> erit ad rectam positione datam. Idemq; nullo negotio concluditur in qualibet æqualitate, cuius homogenea quædam afficiuntur ab <formula notation="TeX">\overline{A}</formula> vel <formula notation="TeX">\overline{E}</formula>.
<note type="editorial" resp="#pass">Un rectangle très pâle, au crayon, encadre les deux dernières lignes (« qualibet … vel E »), d'une autre main que le texte.</note></p>
<p>Et est simplex hæc et prima locorum æqualitas,
<note type="editorial" resp="#pass">La phrase se poursuit en tête de la vue 12.</note></p>
<pb n="12" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b52508405v/f12.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">En haut à gauche, à l'encre, « 4 ».</note></p>
<p>cuius beneficio inueniuntur loci omnes ad lineam rectam, verbi grãa 7ª prop. Lib. 1. Apollonii de locis planis, quæ generalius iam poterit enuntiari et construi.
<note type="editorial" resp="#pass">« grãa » : abréviation de « gratia », gardée telle qu'elle est écrite.</note></p>
<p>Huic æqualitati subest pulcherrima prop. sequens quam nos illius ope deteximus.</p>
<p>Si sint quodcunq; rectæ lineæ positione datæ, atq; ad ipsas a quodam puncto ducantur rectæ in datis angulis, sit autem quod sub ductis et datis efficitur dato spatio æquale, punctum rectam lineam positione datam continget.</p>
<p>Infinitas omittimus quæ Apollonianis meritò possent opponi</p>
<p>Secundus huiusmodi æqualitatum gradus est quando</p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">A \text{ in } E. \qquad \text{æquatur} \quad Z \text{ pl.}</formula></p>
<p>quo casu punctum <formula notation="TeX">\overline{I}</formula> est ad hyperbolen
<note type="editorial" resp="#pass">Figure : la droite NZM ; trois perpendiculaires, en N (jusqu'à R), en Z (jusqu'à I, la lettre E le long de ZI) et en M (jusqu'à O). A sous NZ. Au pied, à droite, la réclame « Fiat », reprise en tête de la vue 13.</note></p>
<pb n="13" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b52508405v/f13.item"/><p><milestone unit="folio" n="3r"/>
<note type="editorial" resp="#pass">En haut à droite : un « 5 » à l'encre noire, barré d'un trait rouge, avec au-dessous « 3 » au crayon rouge ; à côté, un second chiffre à l'encre (lu « 5 ») barré d'un trait de crayon gris, avec au-dessous « 4 » au crayon gris (voir l'en-tête).</note></p>
<p>Fiat <formula notation="TeX">\overline{N}</formula>R parallela <formula notation="TeX">\overline{Z}</formula>I. Sumatur in <formula notation="TeX">\overline{NZ}</formula> quodlibet punctum vt <formula notation="TeX">\overline{M}</formula> a quo ducatur MO parallela <formula notation="TeX">\overline{Z}</formula>I. Et fiat rectangulum N<formula notation="TeX">\overline{M}</formula>O æquale Z plano. Per punctum <formula notation="TeX">\overline{O}</formula> circa Asymptotos NR, NM describatur Hyperbole, dabitur positione et transibit per punctum I cum ponatur rectangulum A in E siue NZI æquale NMO.</p>
<p>Ad hanc æqualitatem reducentur omnes quarum homogenea partim sunt data, vel ab A aut E, aut A in E adfecta.
<note type="editorial" resp="#pass">Une petite croix dans la marge de gauche, en regard de « homogenea », et une autre au-dessus de la ligne, entre « A » et « aut » ; aucun ajout ne leur répond sur la page.</note></p>
<p>Ponatur D planum <formula notation="TeX">+</formula> A in E æquari R in A <formula notation="TeX">+</formula> S in E, Igitur ex artis præceptis</p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">R \text{ in } A + S \text{ in } E - A \text{ in } E \quad \text{æquabitur} \quad D \text{ plano}</formula></p>
<p>Effingatur rectangulum abs duobus lateribus in quo homogenea R in A <formula notation="TeX">+</formula> S in E <formula notation="TeX">-</formula> A in E reperiantur. Erunt duo latera A <formula notation="TeX">-</formula> S et R <formula notation="TeX">-</formula> E. Et rectangulum sub ipsis æquabitur</p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">R \text{ in } A + S \text{ in } E - A \text{ in } E - R \text{ in } S</formula></p>
<p>Si igitur a D pl. abstuleris R in S rectangulum sub A <formula notation="TeX">-</formula> S in R <formula notation="TeX">-</formula> E æquabitur D pl. <formula notation="TeX">-</formula> R in S.</p>
<p>Fiat <formula notation="TeX">\overline{N}</formula>O æqualis <formula notation="TeX">\overline{S}</formula>, Et <formula notation="TeX">\overline{N\mathrm{d}}</formula> parallela <formula notation="TeX">\overline{Z}</formula>I fiat.
<note type="editorial" resp="#pass">« Nd » : la seconde lettre est un d minuscule, nettement écrit ; la figure de la vue 14 porte la même lettre. Une tache d'encre sur le « F » de « Fiat » et une autre dans la marge.</note></p>
<pb n="14" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b52508405v/f14.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">En haut à gauche, à l'encre, « 6 » ; à côté, en transparence et à l'envers, les chiffres du recto.</note></p>
<p>æqualis R. Per punctum D ducatur <formula notation="TeX">\overline{\mathrm{D}p}</formula> parall.ª <formula notation="TeX">\overline{NM}</formula>, ou parallela <formula notation="TeX">\overline{ND}</formula> Et <formula notation="TeX">\overline{Z}</formula>I producatur in <formula notation="TeX">p</formula>.
<note type="editorial" resp="#pass">Ces lignes sont écrites en colonne étroite à gauche de la figure. « ou » : lu tel quel, deux lettres nettes, là où le latin attendrait « seu » ou « vel ». Le point D est celui que la vue 13 écrit « d ».</note></p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">Figure : un rectangle NDpZ, N en bas à gauche, D en haut à gauche, <formula notation="TeX">p</formula> en haut au-dessus de Z ; la base NZ prolongée jusqu'à M, le côté D<formula notation="TeX">p</formula> prolongé à droite. Entre N et Z, le point o sur la base et la verticale ou, <formula notation="TeX">u</formula> sur le côté supérieur ; sur le côté supérieur encore, x, d'où descend une courte droite xy ; sur Z<formula notation="TeX">p</formula>, le point I, et E écrit le long de ZI. A sous la base, entre N et Z.</note></p>
<p>Cum NO æquetur S et NZ, A. Ergo A <formula notation="TeX">-</formula> S æquabitur <formula notation="TeX">\overline{OZ}</formula> siue <formula notation="TeX">\overline{up}</formula>. Similiter cum <formula notation="TeX">u</formula>D siue ZI æquetur R et ZI, E. Ergo R <formula notation="TeX">-</formula> E æquabitur <formula notation="TeX">\overline{p\mathrm{I}}</formula>. Rectangulum igitur sub <formula notation="TeX">\overline{up}</formula> in <formula notation="TeX">\overline{p\mathrm{I}}</formula> æquatur dato D plano <formula notation="TeX">-</formula> R in S. Ergo punctum I erit ad hyperbolen, cuius asymptoti <formula notation="TeX">pu</formula>, <formula notation="TeX">u</formula>o. Rectangulo enim D pl. <formula notation="TeX">-</formula> R in S æquatur (sumpto quouis puncto <formula notation="TeX">\overline{x}</formula> &amp; ductâ parallelâ <formula notation="TeX">xy</formula>) Rectangulum <formula notation="TeX">u\overline{x}y</formula>. Et per punctum <formula notation="TeX">y</formula> circa Asymptotos <formula notation="TeX">pu</formula>, <formula notation="TeX">u</formula>o hyperbole describatur, per punctum I transibit. Nec est difficilis in quibuslibet casibus analysis aut constructio.
<note type="authorial" place="margin">+ forsan Zp</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Une croix au-dessus de la ligne, sur « siue ZI », renvoie à la note de la marge de gauche, « + forsan Zp », fermée d'un double trait vertical : elle propose Z<formula notation="TeX">p</formula> au lieu de ZI, que le texte vient d'égaler à E. Même disposition qu'à la vue 11.</note></p>
<p>Sequens æqualitatum localium gradus est, cum Aq. vel æquatur Eq. vel est in ratione data ad Eq. vel etiam Aq <formula notation="TeX">+</formula> A in E est ad Eq. in data ratione, Denique hic casus omnes æquationes comprehendit intra metam quadratorum, quarum homogenea ōia vel a quadrato A, vel a quadrato E vel a rectan-
<note type="editorial" resp="#pass">« ōia » : omnia, abrégé. Au pied, à droite, la réclame « rectan- », la page suivante reprenant sur « rectangulo ».</note></p>
<pb n="15" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b52508405v/f15.item"/><p><milestone unit="folio" n="4r"/>
<note type="editorial" resp="#pass">En haut à droite : « 4 » au crayon rouge ; « 7 » à l'encre, barré d'un trait de crayon gris ; au-dessous « 5 » au crayon gris (voir l'en-tête).</note></p>
<p>rectangulo A in E adficiuntur.</p>
<p>His omnibus casibus punctum <formula notation="TeX">\overline{I}</formula> est ad lineam rectam, cuius rei demonstratio facillima.
<note type="editorial" resp="#pass">Figure : un triangle rectangle NZI, l'angle droit en Z ; sur la base NZ, le point O, d'où monte la parallèle OR à ZI jusqu'à l'hypoténuse NI.</note></p>
<p>Sit NZ quadratum <formula notation="TeX">+</formula> NZ in ZI ad ZI quadratum in ratione data. Ducatur quouis parallela <formula notation="TeX">\overline{OR}</formula>. Quadratum <formula notation="TeX">\overline{N}</formula>O <formula notation="TeX">+</formula> NO in <formula notation="TeX">\overline{OR}</formula> erit ad OR quadratū in eadem ratione, vt est facillimum demonstrare. Punctum igitur I erit ad rectam positione. Sumatur enim quoduis punctum vt <formula notation="TeX">\overline{O}</formula> Et fiat data ratio quadrati <formula notation="TeX">\overline{N}</formula>O <formula notation="TeX">+</formula> <formula notation="TeX">\overline{N}</formula>O in <formula notation="TeX">\overline{O}</formula>R ad <formula notation="TeX">\overline{O}</formula>R quadratum. Iuncta NR dabitur positione &amp; <unclear>satisfaciet</unclear> proposito. Idemq; continget in quibuslibet æquationibus, quarum omnia homogenea a potestatibus ignotarum vel rectangulo sub ipsis adficiuntur, vt inutile sit singulos casus scrupulosius percurrere.
<note type="editorial" resp="#pass">Une tache d'encre sur l'« &amp; » ; la fin de « satisfaciet » est serrée contre la marge.</note></p>
<p>Si potestatibus ignotarum vel rectangulis sub ipsis admisceantur homogenea partim omnino data, partim sub data recta in alteram ignotarum, difficilior
<note type="editorial" resp="#pass">Au pied, à droite, la réclame « euadet », reprise en tête de la vue 16.</note></p>
<pb n="16" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b52508405v/f16.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">En haut à gauche, à l'encre, « 8 ».</note></p>
<p>euadet constructio. Singulos casus construimus breuiter &amp; demonstramus.
<note type="editorial" resp="#pass">« euadet », la réclame de la vue 15, est repris ici d'une encre plus pâle.</note></p>
<p>Si Aq. æquetur D in E punctum I est ad parabolen.
<note type="editorial" resp="#pass">Figure : un rectangle NZIP, N en bas à gauche, Z en bas à droite, I en haut à droite, P en haut à gauche ; la diagonale NI ; A sous NZ, E le long de ZI.</note></p>
<p>Fiat NP parallela ZI. Et circa diametrum NP describatur parabole cuius rectum latus recta D data, Et applicatæ sint parallelæ NP. Punctum I <del>erit</del> erit ad Parobolen hanc positione datam. Ex constructione rectangulum sub D in NP æquabitur quadrato PI. Hoc est rectangulum sub D in IP æquabitur quadrato N<formula notation="TeX">\overset{Z}{E}</formula>, ideoq; D in E æquabitur Aq.
<note type="editorial" resp="#pass">La lettre lue P (dans NP, trois fois, et PI) est celle du coin supérieur gauche de la figure. « applicatæ sint parallelæ NP » et « sub D in IP » sont lus tels qu'ils sont écrits ; la suite (« D in E ») attend NZ pour les appliquées et ZI (ou NP) pour le côté. « erit » est biffé en fin de ligne et récrit en tête de la suivante. « Parobolen » : lu tel quel. Dans « N<formula notation="TeX">\overset{Z}{E}</formula> », un Z est écrit au-dessus du E, correction de la même encre : « quadrato NZ ».</note></p>
<p>Ad hanc æquationem facillimè reducentur omnes in quibus Aq. miscetur homogeneis sub datis in <formula notation="TeX">\overline{E}</formula>. aut Eq. homogeneis sub datis in <formula notation="TeX">\overline{A}</formula>. Idemq; continget licet homogenea oĩo data æquationibus misceantur.
<note type="editorial" resp="#pass">« oĩo » : omnino, abrégé. Au pied, à droite, la réclame « Sit Eq. », reprise en tête de la vue 17.</note></p>
<pb n="17" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b52508405v/f17.item"/><p><milestone unit="folio" n="5r"/>
<note type="editorial" resp="#pass">En haut à droite : « 5 » au crayon rouge ; « 9 » à l'encre, barré d'un trait de crayon gris ; à côté « 6 » au crayon gris (voir l'en-tête).</note></p>
<p>Sit Eq. æquale D in A</p>
<p>In præcedenti figura vertice N, circa diametrum NZ describatur parabole cuius rectum latus sit D. Et applicatæ rectæ NP parallelæ. Præstabit propositum vt patet</p>
<p>Ponatur Bq <formula notation="TeX">-</formula> Aq. æquale D in E
<note type="editorial" resp="#pass">Figure : un rectangle NZOM, N en bas à gauche, Z en bas à droite, O en haut à droite, M en haut à gauche ; sur ZO, le point I un peu sous O, et E le long de ZI ; A sous NZ. Le cachet rond « BIBLIOTHÈQUE NATIONALE MANUSCRITS R.F. » est apposé à l'intérieur du rectangle.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Ergo } Bq - D \text{ in } E \text{ æquabitur } Aq.</formula></p>
<p>Applicetur Bq ad D Et sit æquale D in R.</p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Ergo } D \text{ in } R - D \text{ in } E \text{ æquabitur } Aq.</formula></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Ideoq; } D \text{ in } R - E \text{ æquabitur } Aq.</formula></p>
<p>Ideoq; hæc æquatio reducetur ad præcedentem. recta quippe R <formula notation="TeX">-</formula> E succedet ipsi E.
<note type="editorial" resp="#pass">« æquatio » est souligné d'un trait.</note></p>
<p>Fiat quippe NM parallela ZI Et æqualis R, Et per punctum M ducatur MO parallela <formula notation="TeX">\overline{NZ}</formula> datur punctum M Et recta MO positione. in hâc constructione OI æquatur R <formula notation="TeX">-</formula> E. Ergo D in OI
<note type="editorial" resp="#pass">La phrase se poursuit en tête de la vue 18, sans réclame.</note></p>
<pb n="18" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b52508405v/f18.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">En haut à gauche, à l'encre, « 10 » ; à côté, en transparence, les chiffres du recto.</note></p>
<p>æquatur <formula notation="TeX">\overline{NZ}</formula> quadrato siue <formula notation="TeX">\overline{M}</formula>O quadrato. Vertice <formula notation="TeX">\overline{M}</formula>, circa diametrum <formula notation="TeX">\overline{M}</formula>N descripta parabole, cuius rectum latus <formula notation="TeX">\overline{D}</formula>. Et applicatæ ipsi <formula notation="TeX">\overline{NZ}</formula> parallelæ. Præstabit propositum vt patet ex constructione.</p>
<p>Si Bq <formula notation="TeX">+</formula> Aq. æquetur D in E.</p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">D \text{ in } E - Bq \text{ æquabitur } Aq. \ \text{\&amp;c. vt supra.}</formula></p>
<p>Similiter omnes æquationes ab <formula notation="TeX">\overline{E}</formula> et Aq. affectæ construentur.</p>
<p>Sed Aq. miscetur sæpe Eq. Et homogeneis omnino datis.</p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">Bq. - Aq \quad \text{æquetur} \quad Eq.</formula></p>
<p>punctum <formula notation="TeX">\overline{I}</formula> est ad circulum positione datum, quando angulus <formula notation="TeX">\overline{NZ}</formula>I est rectus.
<note type="editorial" resp="#pass">Figure : la droite NZM ; en Z, la perpendiculaire ZI.</note></p>
<p>Fiat NM æqualis B circulus centro N interuallo NM descriptus præstabit propositum. Hoc est quodcunq; punctum sumpseris in ipsius circumferentia vt I, quadratum ZI æquabitur quadrato NM siue Bq <formula notation="TeX">-</formula> quadrato NZ siue Aq vt patet. <del><unclear>quando</unclear></del>
<note type="editorial" resp="#pass">Le dernier mot de la page est biffé d'un trait épais ; on lit un q initial et une boucle de d. Au pied, à droite, la réclame « Ad hanc », reprise en tête de la vue 19.</note></p>
<pb n="19" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b52508405v/f19.item"/><p><milestone unit="folio" n="6r"/>
<note type="editorial" resp="#pass">En haut à droite : « 7 » au crayon gris ; « 6 » au crayon rouge ; au-dessous, « 11 » à l'encre, barré (voir l'en-tête).</note></p>
<p>Ad hanc æquationem reducentur omnes affectæ ab <formula notation="TeX">\overline{A}</formula>q et Eq. et ab <formula notation="TeX">\overline{A}</formula> vel <formula notation="TeX">\overline{E}</formula> in datas ductis, modò angulus NZI sit rectus, et præterea coefficientes <formula notation="TeX">\overline{A}</formula>q æquentur coefficientibus Eq.</p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Sit } Bq - D \text{ in } A'' - Aq \quad \text{æquale} \quad Eq + R \text{ in } E''</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Le double trait en exposant après A et après E (rendu <formula notation="TeX">''</formula>) marque le terme pris deux fois, comme « bis » : « D in A'' » vaut deux fois D in A.</note></p>
<p>Addatur vtrimq; Rq vt E <formula notation="TeX">+</formula> R succedat <formula notation="TeX">\overline{E}</formula>. fiet</p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">Rq + Bq - D \text{ in } A'' - Aq \quad \text{æquale} \quad Eq + Rq + R \text{ in } E''</formula></p>
<p>ipsis Rq et Bq addatur <formula notation="TeX">\overline{D}</formula>q vt D <formula notation="TeX">+</formula> A succedat ipsi A. Et summa quadratorum Rq Bq et Dq æquetur Pq.</p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{ergo } Pq - Dq - D \text{ in } A'' - Aq</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{æquabitur}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">Rq + Bq - D \text{ in } A'' - Aq</formula></p>
<p>Nam ex constructione Pq <formula notation="TeX">-</formula> Dq æquatur Rq <formula notation="TeX">+</formula> Bq.</p>
<p>Si igitur loco ipsius A<supplied resp="#pass"><formula notation="TeX">+</formula> D</supplied> sumpseris A. Et loco E <formula notation="TeX">+</formula> R sumpseris <formula notation="TeX">\overline{E}</formula>.
<note type="editorial" resp="#pass">« <formula notation="TeX">+</formula> D » est écrit au-dessus de la ligne, après le premier A ; un second « <formula notation="TeX">+</formula> D », très pâle, comme gratté, se voit au-dessus du second A.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{fiet } Pq - Aq \text{ æquale } Eq.</formula></p>
<p>Et reducetur æquatio ad præcedentem.</p>
<p>Simili ratiocinatione similes æquationes reducentur Et hac via omnes propositiones 2ⁱ libri Apollonii de locis planis construximus, Et 6 priores
<note type="editorial" resp="#pass">La phrase se poursuit en tête de la vue 20, sans réclame.</note></p>
<pb n="20" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b52508405v/f20.item"/><p><note type="editorial" resp="#pass">En haut à gauche, à l'encre, « 12 ».</note></p>
<p>in quibuslibet punctis habere locum demonstrauimus Quod sanè mirabile est, Et ab Apollonio fortasse ignorabatur.</p>
<p>Sed Bq <formula notation="TeX">-</formula> Aq ad Eq habeat rationem datam punctum <formula notation="TeX">\overline{I}</formula> erit ad Ellipsim.
<note type="editorial" resp="#pass">Figure : la droite NZM ; en Z, la perpendiculaire ZI. Une petite tache d'encre au-dessus de « erit ad ».</note></p>
<p>Fiat NM æqualis B. Et per verticem <formula notation="TeX">\overline{M}</formula>, diametrum NM, centrum N describatur Ellipsis cuius applicatæ sint rectæ ZI parallelæ. Et quadrata applicatarum ad rectangulum sub segmentis diametri habeant rationem datam. Punctum I erit ad huiusmodi Ellipsim. Et enim quadratum NM <formula notation="TeX">-</formula> quadrato NZ æquatur rectangulo sub diametri segmentis.</p>
<p>Ad hanc reducentur similes in quibus Aq ex vna parte opponitur Eq sub contraria affectionis nota Et sub coefficientibus diuersis. Nam si coefficientes sint eædem Et angulus sit rectus
<note type="editorial" resp="#pass">Au pied, à droite, la réclame « Locus » : la phrase se poursuit à la vue 21, hors de ce lot.</note></p>
</div>
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>
